VOV4.K’ho – Neh rlau 15 nam do, pah tu\ tus ngai 26/7 pah nam, ală rơnàng làng bol thôn Xuân Sơn, xã Xuân Trường, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng tơr gùm rê hờ hìu pơrjum thôn nàng chu `àng kah kơlôi ală cau ling chơt màng, kah ưn ngài ală cau ling kòp tê jê să, mè Việt Nam khin cha jak chài, cau geh màng mờ dà lơgar.

Bơh àng drim gờ`, tềng tơr`ang duh khoai bal tàm thôn Xuân Sơn, xã Xuân Trường, [òn dờng Dà Làc, cau kra tus cau kơnòm să, soh phan niam, sap sèng ring niam mờ tơl nă cau tàm pơnjat chi `àng kah kơ lôi. Tàm mpồl cau tus chu `àng, geh mè Việt Nam khin cha jak chài Nguyễn Thị Nhứt, nam do neh 92 sơnam. Hìu bơnhă mè dê geh 3 nă kòn chơt tàm ală nam 1970, 1971, 1972. Bal mờ bơta jê nùs roh kòn, bơklau mè dê kung gơtìp bol sò tơm kip jàm pù pờng, lơh broă glar bòl rlau 10 nam. Pah tu\ chu `àng kah ưn ngài huềng soàn ală cau ling chơt màng, mè jê nùs ngan, mơya kung pơn ìơ să ngan tài să tờm kung bè bơklau mờ ală kòn neh tă pơgồp wil tơl ai dà lơgar, ai jơi bơtìan Việt Nam in:

“Kờ` gơboh dà lơgar hơ\ sồng lòt tam lơh mờ bol sò tơm, hơ\ sồng chơt phi să hờ tiah tam lơh, geh kờ` dà lơgar den hơ\ sồng chơt phi să, tu\ do kòn sau pal đòm jat, pal sền gàr bơhìan hơ\. Jơh rài kis mè mờ ală cau ling neh chơt phi să là tài ngap lơngai is jơi bơtìan dê. Cau tàm do ndrờm jat kac màng lơm, den tàng khi phi să glar bòl bè lơi kung pal sền gàr dà lơgar nàng ai kòn sau tơ nơ\ do in”.

Bal mờ hìu bơnhă, cau tờm pròc mhàm cau ling chơt màng, ală rơnàng làng bol thôn Xuân Sơn, xã Xuân Trường, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng neh ring bal rơ wah ngai kah kơ lôi bal ai ală cau ling chơt màng in là tàm ngai 26/7 pah nam. Chu `àng [ô thồm ai tơnggo\ nùs nhơm kah ưn ngài uă ngan tus ală cau neh chơt phi să tài rài kis ring lơngai tu\ do, bi Nguyễn Thị Như Hạnh ơm tàm thôn Xuân Sơn kung kờ` kòn sau tơ nơ\ do kah ưn ngài dà kơl hề kuơ màng do:

“Broă thôn bơyai lơh kah kơlôi bal do geh kuơ dờng màng ngan. Tàm hìu ală bơnhă dê kung lơh ngai kah kơlôi ală cau ling chơt màng in sơl. Mơya tu\ he lơh kah k lôi bal tàm hìu pơrjum, bal mờ gùt cau tàm thôn den lài ngan là nàng kờ` kòn sau in khi go\ hơ\ là ngai kah kơlôi bơh ală cau ling khin cha jak chài neh chơt phi să tài dà lơgar. Dơ\ 2 là nàng kòn cau in kah wơl ală ngai tàm hìu bơnhă geh ồng, bèp neh phi să tài dà lơgar”.

Thôn Xuân Sơn, xã Xuân Trường, [òn dờng Dà Làc là tiah pôs đồng kac màng lài do bơh càr Lâm Đồng dê. Thôn tu\ do geh 232 hìu bơnhă làng bol mờ mờr 1 rbô nă cau, mơya geh tus 85% hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar, cau geh màng mờ dà lơgar. Tu\ do, tơr`ang duh khoai bal bơh thôn dê duh khoai 135 nă cau ling khin cha jak chài chơt màng mờ 17 nă mè Việt Nam khin cha jak chài. Do là ală cau pơn rơ jak, kơ\ dơn tàm broă lơh tam lơh tơngklàs jơi bơtìan, tơr gùm dùl dà lơgar. Tàm khà ală rùp geh duh khoai tàm cơldu\ ờs mờng thôn dê geh ală rùp là oh ùr, oh klau pơgap bơh 6 tus 7 sơnam. Ồng Nguyễn Đình Thuận, atbồ thôn Xuân Sơn mblàng lơh loh, hơ\ là ală rùp tu\ gam dềt bơh ală cau ling chơt màng dê:

“Lài do rài kis kal ke ngan, ală bi tu\ dờng gơtìp gơ prah gơ pring, geh tu\ mìng geh rùp tu\ gam dềt mờ mè bèp cùp. Ai tu\ dờng den ờ geh tu\ nàng cùp rùp, tu\ ală neh chơt phi să den hìu bơnhă jòi bàn wơl rùp tàm hìu bơnhă nàng ơn duh khoai. Den tàng ală cau ling khin cha jak chài phi să tàm rài hơ\ mơya duh khoai mờ rùp tu\ mìng pa rơp 6, 7 sơnam”.

Gùt xã Xuân Trường geh 223 nă cau ling chơt màng, 156 hìu bơnhă geh màng mờ dà lơgar. Ală nam do, hìu bơnhă cau ling chơt màng, cau ling kòp tê jê să, mè Việt Nam khin cha jak chài neh geh Đảng, dà lơgar, làng bol kah ưn ngài, dong kờl. Ală broă dong kờl, chính sách dong kờl wèt tus mờ cau geh màng mờ dà lơgar pơn jat tai geh lơh gơs mờ lam lơh geh cồng nha. Ồng Phạm Văn Dũng, Chủ tịch Mặt trận dà lơgar xã Xuân Trường pà git, drơh kis git jơnau git adat ngai sơlơ bơtàu tơnguh jrô ơnàng, geh cồng nha, gơ gơs là bơta niam chài rơ gơi tàm rài kis bơh làng bol tiah do dê. Gùt xã ờ gam hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar, cau geh màng mờ dà lơgar kal ke tai:

“Pah nam, Đảng mờ dà lơgar kung bè xã sùm sền gròi tus ală hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar. Rài kis hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar dê sùm kơ\ kơljap, ờ gam hìu bơnhă jơgloh, hìu bơnhă r[ah, hìu bơnhă ndrờm bè cau r[ah mờ hìu bơnhă uă kal ke tai. Tu\ do, Đảng, dà lơgar gam geh broă rơndap lơh niam wơl ală hìu nùs nhơm jo\ nam neh gơbàn ờ diơng, mờ broă do kung geh broă lơh dong kờl mờ hòi jà ală cau geh nùs nhơm niam, ală gah broă lơh, ală kấp dong kờl tus ală hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar nàng geh rài kis lơh sa ngai sơlơ bơtàu tơnguh”.

Tàm nùs nhơm ki ngàm gùt lơgar bơyai lơh tơngkah 72 nam ngai cau ling sồt să, cau ling chơt màng, tàm thôn Xuân Sơn, xã Xuân Trường, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng kung geh lơh yu\ rơ yùm ngan nàng kah kơlôi ală cau ling khin cha jak chài chơt màng neh phi să tài dà lơgar. Broă lơh sùm dơ\ kah kơlôi do neh geh thôn Xuân Sơn lơh rlau 15 nam do nàng kờ` ai go\ nùs nhơm kah ưn ngài uă ngan tus ală cau ling khin cha jak chài chơt màng, cau ling kòp tê jê să, cau geh màng mờ dà lơgar, mơkung bơto bơtê bơhìan kờ` gơboh dà lơgar ai ală rơnàng tơnơ\ do in.

Cau mblàng K’Duẩn