VOV4.K’ho - Nhơl, chờ, tàm hơ\ uă ngan là nhơl chờ sinh thái-bơta chài rơgơi, di gơlan gơs gah lơh sa tòm, ai geh bơta pràn chồl pràn broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn tiah Tây Nguyên dê. Mơya, kờ` geh bơta do, pal geh broă tus bal, lơh broă bal nền nòn mờ ờ gơtùi ờ tơpl bơh mpồl bơtiàn.

Do là ală tơngu me tòm geh đơs tàm pơrjum cấp dà lơgar, tơngu me “bơ\t bơtàu tiah nhơl chờ chài rơgơi-sinh thái Tây Nguyên, bơta geh bal mờ ală broă”, geh Viện Khoa học xã hội tiah Tây Nguyên bal mờ UBND càr Dak Lak pơgồp bal lơh, pa geh lơh tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột.

Pơrjum do geh rơlao 100 nă kuang bàng tus bơh ală hìu bơsram đại học tàm lơgar bal mờ ală Sở Văn hoá Thể thao mờ Du lịch 5 càr Tây Nguyên.

Jăt ală kuang bàng đơs, Tây Nguyên geh bơta pràn sinh thái uă bơta, mờ brê bơnơm hòn is, dà croh dà dờng, tơnao dà, `rùh geh uă, trồ tiah tơngai, càl puh geh bal, di gơtùi go\ geh 4 kàl tàm 1 ngai.

Bè bơta chài rơgơi, Tây Nguyên gam prăp gàr dùl tàm ală bơta phan lời wơl tềl kah yau kòn bơnus dê, là bơta chài rơgơi cing mồng. Bơdìh hơ\ tai, do gam là anih tơrgùm bơh ală jơi bơtiàn kòn cau tàm gùt lơgar, ai geh dùl tiah chài rơgơi niam mờ uă bơta. Geh bal sinh thái mờ chài rơgơi ndrờm là bơta kuơ kờ` Tây Nguyên tơnguh bơtàu nhơl chờ.

Mơya, mùl màl nhơl chờ tàm Tây Nguyên, ờ kờp càr Lâm Đồng, ală càr gam tai ndrờm ờ hoan geh broă tơnguh bơtàu, mờ khà priă geh tơl càr mìng 2, 3 rơhiang tơmàn priă tàm 1 nam.

Jăt ală jơnau đơs tàm pơrjum, broă dờng ngan Tây Nguyên dê tu\ do là broă gơmù mhar mờ uă bơh bơta sinh thái, brê bơnơm. Bơta chài rơgơi bơh ală jơi bơtiàn kòn cau Tây Nguyên kung gơtìp roh lơh ờ su\k ngan.

Den tàng, pal geh broă lơh bal tềng đăp măt mờ jo\ jòng kờ` geh wơl brê, prăp gàr-tơnguh bơta chài rơgơi ờs mờng bơh ală jơi bơtiàn kòn cau, bal mờ broă lơh di pal bè tơnguh bơtàu nhơl chờ.

Jăt Tiến sĩ Bùi Nhật Quang, kuang atbồ Viện Khoa học xã hội Việt Nam yal, kờ` lơh jăt khà broă dờng màng do, pal sơn đờm bơh bàr đah: chính phủ mờ làng bol:

-Tây Nguyên bơta niam geh uă bè hơ\, mơya nhơl chờ tàm do gam ờ pràn. Tài geh uă broă kờ` ai tàm broă lơh ờ pràn, mùl màl he ờ hềt geh rơndăp broă lơh mờ tơnguh bơtàu nhơl chờ loh làng ai tiah Tây Nguyên in mờ broă ndrờm bal bơh broă tơnguh bơtàu tàm dơlam mờ tơnguh bơtàu bơdìh, bơh nhơl chờ tàm lơgar mờ nhơl chờ lơgar bơdìh.

Bè cau năc nhơl chờ lơgar bơdìh mu\t tàm Tây Nguyên den tus kàr lơi. Dùl anih pơn jăt tai a` kờ` đơs là să tòm gah nhơl chờ ờ gơtùi tơnguh bơtàu is di lah ờ tơl broă pơgồp bal nhơl chờ mờ bơta chài rơgơi, nhơl chờ mờ gùng lòt, nhơl chờ pơgồp bal mờ broă atbồ bơh ală cấp, gơnoar atbồ mờ kuơ màng rơlao jơh là nhơl chờ pal ai làng bol lơh tòm.

Jăt uă kuang bàng đơs, broă bơcri priă bơh Dà lơgar bè broă lơh là kuơ màng ngan kờ` Tây Nguyên gơtùi ai broă nhơl chờ gơs broă lơh tòm tàm broă lơh sa. Bu\ lah bè hơ\, broă lơh gùng lòt pal geh bơta pràn bơcri priă uă ngan, geh mìng lơh tàm tơngai jo\ jòng.

Tàm tu\ hơ\, nhơl chờ pal kờ` broă chồl pràn mhar, geh ngui bơta niam bal mờ pleh mờ bơta gơtìp ờ niam, hoàc huơr bơta geh. Tềng đăp mờ kal ke do, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hương, lơh broă tàm hìu bơsram Đại học Bình Dương đơs là, ală càr Tây Nguyên pal ai gùng dà broă lơh  lài ngan tàm broă nhơl chờ, tàm hơ\ uă ngan là cau lơh broă mờ pơgồp bal ală dơ\ niam, ală gùng lòt:

-Tàm nhơl chờ den ờ di jơh ală broă kờ` pal tă priă bơcri jơh. Mờ nhơl chờ chài rơgơi-sinh thái den ờ di tu\ lơi kung cèng priă bơcri lơh. Tài bơcri priă lơh di gơlan lơh roh sinh thái.

Mờ nhơl chờ tàm do pal geh gùng dà, sền gròi tus mờ ală bơta bơcri priă lơh, hơ\ là gơnoar atbồ bal mờ làng bol lơh broă nhơl chờ bal, pal geh broă lam sồr nàng ală hìu ndrờm geh bơyai lơh nhơl chờ.

Jăt Nghị quyết sồ 08 nam 2017 bơh Bộ Chính trị ai, tus nam 2020, geh bơ\t bơtàu gah nhơl chờ gơs là gah lơh sa tòm, ai geh bơta pràn chồl pràn broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn. Pơrjum cri bơyai ngai do geh jơnau đơs, do kung là dùl gùng dà broă lơh di pal mờ bơta geh lài ală càr Tây Nguyên dê.

Mơya, kờ` lơh mùl màl nghị quyết bơh Đảng, pal geh broă tus bal, tơrgùm bal bơta pràn nền nòn mờ lơh sùm bơh ală càr, cau lơh broă kơlôi sơnơng, ală anih lơh sa kă bro, mờ kuơ màng là ờ gơtùi ờ geh gơnoar bơh mpồl bơtiàn lơh tòm chài rơgơi. Bơdìh hơ\ tai, di lah geh tơnguh cồng nha mờ broă nhơl chờ, bơta chài rơgơi Tây Nguyên, tiah kis sinh thái tàm tiah do dê, di gơlan geh tai bơta pràn kờ` prăp gàr mờ tơnguh niam.

Cau mblàng Ndong Brawl