VOV4.K’ho- Chèu glòm muh măt sơnơm neh ngui gơtìp sơrbì gơlềng gơlàng, khăt gơboh tus tàm tiah ơm kis, tus tàm uă tiah tàm [òn lơgar, ngan là tàm ală gơl gùng tàm dơlam [òn dờng tàm tơngai do ờ go\ di mìng là rùp să sền gơlơh [ơ\ măt ngan mờ gam lơh gơlik bơta [ơ\ [ơl tus tiah ơm kis in tai.

Bơta geh ngan do neh lơh ờ dùl êt nă cau kơlôi rcăng ngan rơngòt bè jơnau digơlan lơh bơtờp kòp tàm tơngai kòp Covid-19 kung gam gơbàn kal ke ngan. Broă sơrbì chèu sơnơm tus tàm [òn lơgar là broă lơh kờ` pal geh kơryan, lơh glài “krà`”, tài bơh gơ ờ go\ di mìng gơrềng tơn tus tiah ơm kis mờ gam là bơta pơhìn gơ wèt tus mờ bơta pràn kơldang să jan kòn bơnus dê.

Bulah Nghị định 155 bơh Chính phủ dê cih bè lơh glài lơh tìs mờ priă tàm gah broă lơh sền gàr tiah ơm kis đơs loh: Lơh glài mờ priă bơh 5 tus 7 tơlak đong gơ wèt mờ broă lơh sơrbì sồ siă geh bơh broă ơm kis pah ngai gơtìp sơrbì tềng kềng gah gùng lòt tàm dơlam mờ bơdìh [òn dờng. Mơya, ală ngai do, jơnau geh ngan sơrbì chèu sơnơm neh geh ngui kung gam geh sơl tàm uă gơl gùng tàm [òn dờng Hà Nội mờ ală càr, [òn dờng ndai, ngan là tơngai kòp Covid-19 kung gam lơh gơbàn kal ke ngan sơl.

Bơta geh ngan do lơh ờ dùl êt nă cau kơlôi rcăng rơngòt ngan: Tàm rcăng sơndră kòp tu\ do a` dùl nùs ngan mờ broă lơh glài kơn jơ\ ală cau ờ gi\t wa\ sơrbì chèu glòm muh măt khăt gơboh gơlềng gơlàng làm bă tiah. Tàm tu\ hơ\, geh ală cau neh gơtìp kòp bơtờp, ngan là cau bơtờp kòp Covid-19 pal geh bơta gi\t wa\ nàng chèu glòm muh măt geh sơrbì di tềng anih ai sơrbì.

Bơta kòp Covid-19 bol he pal pơn chèu di jơnau sồr, ờ go\ di sơrbì khăt gơboh gơlềng gơlàng tềng bơdìh. Ơn tềng anih ai ơn nàng cau lơh broă lòt khòm sồ siă in lòt khòm mờ là nàng ờ lơh gơlik bơta [ơ\ [ơl tiah ơm kis gùt dar in. Să tờm is he pal sền gàr jơnau gi\t wa\ ai să tờm he dê in, sền gàr ai jơh ală gùt mpồl bơtiàn in. A` dùl nùs bal mờ broă lơh glài pal krà` cê ngan nàng pơhìn, bơto tơngkah nàng ai [òn lơgar in sàng goh ờ [ơ\ [ơl.

Tềng đăp bơta kòp Covid-19 gam gơbàn kal ke, digơlan lơh bơtờp tàm mpồl bơtiàn gam gơ gơs ờ chài gi\t ngan, pa do, Bộ Y tế neh geh jơnau bơto sồr broă ngui chèu glòm muh măt, kuơmàng là ală chèu sơnơm là broă lơh kuơmàng ngan nàng kơryan, rcăng sơndră kòp bơtờp. Jăt ală cau mờng chài gah lơh sơnơm dê đơs, broă chèu sơnơm ngui dùl dơ\ gơtìp sơrbì tềng gùng drà ờ go\ di mìng lơh [ơ\ [ơl ù tiah [òn lơgar lơm mờ gam là anih tờm lơh gơlik mờ lơh bơtờp uă bơta kòp jê, tàm hơ\ geh kòp Covid-19.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ ồng Lương Ngọc Khuê, Kuang ătbồ Cục Kham sơm kòp gơ wèt Bộ Y tế đơs nền bè do: Dilah cau lơi kung ngui chèu sơnơm ngui dùl dơ\ den ngan ngồn sồ siă tuh bơdìh ờ go\ gi\t pal lơh bè lơi. Do là jơnau pơhìn uă ngan gơ wèt mờ bơta tiah ơm kis. Dơ\ 2 tai geh gơ gơs là bơta kal ke sơrlồng sơrlàng dilah ờ wa\ wờng. Dilah bol he mìng ơm tàm hìu, ờ go\ tam tìp mờ tiah geh kòp den ờ duh pal lòt blơi chèu sơnơm. Bè pa do, Chính phủ pa geh jơnau sồr lơh glài.

Jăt bơta sền bơh cau lơh adat boh lam dê, ồng Nguyễn Đăng Dung, cau cah r`a, Khoa adat boh lam, hìu bơsram Đại học Dà lơgar Hà Nội, mblàng sền bè do: Nghị định  155 bơh Chính phủ dê ai ngui nam 2016, cih khà lơh glài mờ priă bơh 5 tus 7 tơlak đong gơ wèt mờ broă sơrbì sồ siă bơh broă ơm kis tềng kềng gah gùng lòt pal geh lơh jăt ngui krà` cê tàm bơta kòp gơbàn tu\ do.

Ồng Nguyễn Đăng Dung đơs bè do: Broă sơrbì chèu glòm muh măt ờ go\ di bè ală sồ siă tuh bơdìh bè ờs ờ tài bơh gơ gơrềng tus bơta kòp bơtờp. Tàm tơngai do pal lơh glài bè hơ\. Jơnau cih bơh kơrnoat boh lam dê geh bơta bơto tơngkah pơhìn nàng gơtùi ngui mờ lơh jăt. Tàm tu\ dilah sơrbì khăt gơboh gơlềng gơlàng ờ lơh glài den tơl quận, tơl kơnhoàl, tơl xã sồr pal lơh.

Ală cau mờng chài gah tiah ơm kis den kung đơs là, broă sơrbì chèu sơnơm tus tàm tiah ơm kis, [òn lơgar là broă lơh kờ` pal geh kơryan, lơh glài “krà`”, tài bơh gơ ờ go\ di mìng gơrềng tơn tus tiah ơm kis, mờ gam là bơta pơhìn gơ wèt tus mờ bơta pràn kơldang să jan kòn bơnus dê in.

Ồng Lê Công Nhường, Ủy viên Ủy ban Khoa học Công nghệ mờ Môi trường bơh Quốc hội dê đơs nền bè do: Chèu glòm muh măt, ngan là gơ wèt mờ ală cau bơtờp kòp Covidh-19, neh ngui mờ sơrbì khăt gơboh gơlềng gơlàng den jơnau digơlan lơh bơtờp kòp tus tiah ơm kis là uă ngan, gơ wèt mờ ală cau tam tìp ơm rềp mờ chèu hơ\. Den tàng bè hơ\ chèu glòm muh măt pal ơn di anih ai ơn mờ geh broă bơsong chèu neh ngui nàng gàr niam ờdo ờdă tiah ơm kis. Hơ\ kung là dùl broă lơh rcăng pleh bal mờ ală broă lơh ai cah ơm is ndai.

Tềng đăp bơta gơbàn kal ke bơh kòp Covid-19 dê kung gam gơbàn sơl, ală anih lơh broă geh gơnoar pal lơh glài krà` gơ wèt mờ broă lơh sơrbì chèu glòm muh măt neh ngui mờ sơrbì khăt gơboh gơlềng gơlàng tus tàm [òn lơgar. Gơ wèt mờ tơl nă làng bol he den kung kờ` pal geh bơta gi\t wa\ is. Chèu neh ngui pal sơrbì di tềng thùng sồ siă nàng geh bơsong dipal. Tài bơh lơh sàng goh tiah ơm kis, rcăng sơndră lài kòp ai mpồl bơtiàn in hơ\ ngan là broă lơh sền gàr pràn kơldang să jan ai să tờm he dê in mờ ai hìu bơnhă in dùl bă niam ngan rlau jơh.

Cau cih Lại Hoa- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến