VOV4.K’ho – Broă lơh sa dà lơgar dê nam 2019 neh tơn jơh, mờ bơta bơtàu tơnguh lơh sa niam ngan. Tiah tờm yal tơngit mờ yal lài broă lơh sa – mpồl bơtìan dà lơgar kờp du\ GDP geh 7,15%, do là khà gơguh jơnhua rlau mờ jơnau đơs lài bơh Chính phủ dê là 6,7 mờ khà jàu bơh Quốc hội dê (bơh 6,6 tus 6,8%). Ală cau jak chài lơh sa đơs là, khà gơguh lơh sa nam 2019 dê geh là bơnàng jă, lơh gơlik bơta pơn jờng pơn jat tai ai nam 2020 in, tu\ lơgar he dờp gơ noar broă là Chủ tịch Mpồl ASEAN dê mờ Ủy viên ờ lơh broă sùm Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, là bơta niam nàng ngui tu\ [uơn chồl pràn bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtìan nàng dà lơgar ngai sơlơ bơtàu tơnguh kơ\ kơljap rlau.

Đơs bè gơguh lơh sa bơh lơgar Việt Nam dê tàm nam 2019, ua\ cau jak chài lơh sa cih sờp bơta bơtàu tơnguh pràn ngan bơh lơgar Việt Nam dê, bulah ală bơta bơh đah bơdìh ờ [uơn, geh tu\ geh ua\ tam gơl pa gơ rềng tus broă lơh sa lơgar Việt Nam dê, ngan là dơ\ tam dră kă bro đah Mỹ mờ Lo. Bal mờ hơ\, ală bơta tàm lơgar gơbàn ờ niam tu\ kòp jê ndul gơ jroh sur châu Phi gơlik geh kal ke, trồ prang dờng soat dà, gơ rềng bơh tam gơl trồ tiah dê ngai sơlơ ua\... Mơya nam 2019, kung gam là nam lơh geh cồng nha bơh rài lơh sa lơgar Việt Nam dê, ai tơnggo\ bơh broă lơh gơs mờ sơr lèt rlau ală khà geh ai tơlik. Bơh hơ\ lơh gơlik bơta pin dờn bơh mpồl lơh sa kă bro mờ làng bol dê bè bơta kơ\ kơljap, jơnau digơlan ngai sơlơ bơtàu tơnguh bơh rài lơh sa dê.

Nam 2019 cih dờp dùl bơta tam gơl niam ờ hềt geh bơh lài tus tu\ do, hơ\ là tac phan hờ lơgar ndai geh ua\ ngan, mờr 9 tơmàn dolar Mỹ. Bơta ring bal broă kă bro mờ broă drơng ala pơn jat tai gơguh ua\, kờp du\ mờr 4 tơmàn 200 tơlak doar Mỹ, ua\ rlau mờ nam 2018. Kuơmàng, tac hờ lơgar ndai phan tàm dà mờ biap, kơnuh, plai đo lơh geh khà bơtàu tơnguh niam ngan.

Cau jak chài lơh sa Ngô Trí Long pà git: “Nam 2019, broă lơh sa dờng pơn jat tai kơ\ kơljap, 2 nam sùm bol he lơh gơs sơr lèt rlau mờ khà geh jàu, mờ tàm nam do, 5 jơnau kờ` ndrờm sơr lèt rlau khà geh ai, blơi mờ tac phan hờ lơgar ndai gơguh ua\, rlau 500 tơmàn dolar Mỹ - do là khà lơh geh bơta gơ hòi gơ jà dờng ngan, bè gơ hòi gơ jà pria\ bơcri kung ua\ ngan sơl, bè đah mpồl bơtìan pơ gồp bơnah ai geh broă lơh cau lơh broă in, tam gơl niam rài kis. Do là ală bơta tam gơl niam ngan”.

Bơh jơnau sền sơ wì ală bơta gơ dờp tus drà kă bro tàm nam 2020, ua\ jơnau đơs ai tơnggo\ bơta pin dờn là rài lơh sa lơgar Việt Nam dê geh pơn jat tai kơ\ kơljap mờ kờp du\ gơguh bơh 6,8 tus 7%, roh bơngă khà pria\ tàm pơgap bơh 3,2 tus 3,5%. Gah lơh sa dùl nă să is kung gam pơn jat tai là bơta pơn jờng ai bơta bơtàu tơnguh rài lơh sa dê. Cau jak chài lơh sa Nguyễn Minh Phong đơs lài, nam 2020, lơh sa Việt Nam dê pơn jat tai bơtàu tơnguh mờ broă kă bro geh lam lơh dùl bă pràn kơldang, jơh nùs rlau bơh ală kấp, ală gah broă lơh. Bơh hơ\, lơh gơlik bơta pràn pơn jờng mờ [uơn [ùai ai ală mpồl lơh sa kă bro in bơtàu tơnguh: “Tàm nam 2020, tài bơh geh 2, 3 bơta bè: tam dră kă bro đah Mỹ mờ Lo neh gơmù kal ke den tàng neh lơh gơguh ua\ bơta pin dờn bơcri pria\ drà kă bro; Qúy 2 nam 2020 geh ki\ lơh broă bal bơcri pria\ gùt tiah do, khà pria\ bơcri kă bro tàm mpồl ASEAN gơguh ua\; bơta tam gơl bơh ală mpồl lơh sa kă bro FDI dê bơh nam 2019 tus nam 2020 geh kơ\ kơljap tàm broă kă bro. Kuơmàng, nam 2020 làimờ pơrjum dờng Đảng geh sơn đờm lơh, ală broă lơh niam wơl bơcri pria\ kă bro geh lam lơh dùl bă pràn kơldang mờ jơh nùs rlau, jat bol a` den do là broă kuơmàng ngan”.

Kuơmàng, mut tus nam 2020, tu\ lơgar he ngan ngồn dờp gơnoar broă là Chủ tịch mpồl ASEAN, Việt Nam geh ngui ua\ tu\ niam nàng chồl pràn bơt bơtàu tơnguh. Bơta mut gơ rờm bal bơh lơgar Việt Nam dê tàm mpồl bơtìan lơh sa ASEAN geh ngai sơlơ niam rlau, tàm hơ\ geh ngui tai drà kă bro ASEAN kung bè ală lơgar ASEAN sền Việt Nam là dùl mpồng tờm ngan nàng lik hờ dunia bơdìh mpồl, ngan là drà kă bro lơgar Lo, EU. Gơnoar broă ‘dơ\ le\ bal” là Chủ tịch mpồl ASEAN mờ Ủy viên ờ lơh broă sùm Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (tàm hơ\ geh gơ noar broă Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tàm nhai 1 nam 2020) geh dong kờl ai bơta bơtàu tơnguh lơh sa in, tơnguh gơ noar broă lơh broă mờ lơgar ndai ai lơgar Việt Nam in.

Cau jak chài lơh sa Cấn Văn Lực đơs là, jơnau kờ` bơtàu tơnguh lơh sa Việt Nam nam 2020 pơgap 6,8% là gơtùi lơh geh ngan ngồn: “Geh 3 bơta pràn pơn jờng ai bơtàu tơnguh nam 2020 in hơ\ là tac phan hờ lơgar ndai tàm khà jơnhua, kờp du\ gơguh 9%; bơcri pria\ bơh lơgar ndai (FDI) pơn jat tai là bơta niam ai bơta tam gơl pria\ bơcri, ngan là tamn gơl bơcri pria\ bơh Hồng Kông mờ lơgar Lo gơguh ua\; Lơh sa dùl nă să is geh pria\ bơcri tàm nam tus digơlan ua\ rlau tài bơh khà pria\ bơcri tàm gah dùl nă să is gơguh mờr 17%. Roh bơngă khà pria\ tàm pơgap bơh 3,2 tus 3,5% pơn drờm mờ nam 2002”.

Nam 2020 là nam kuơmàng tơn jơh tơngai 5 nam mờ khà gơguh GDP kờp du\ geh mờr 6,84% (lơh geh jơnau kờ` bơh 6,5 tus 7% bơh broă rơndap lơh bơh nam 2016 tus nam 2020 neh ai tơlik), mơkung lơh gơlik bơta pơn jờng ai tơngai jo\ jòng bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtìan 5 nam, bơh nam 2021 tus nam 2025 mờ Broă rơndap lơh jo\ jòng 10 nam, bơh nam 2021 tus nam 2030. Bulah bè hơ, ală cau jak chài lơh sa đơs là, nàng lơh gơs niam ală jơnau kờ` ai tơlik ală nam pơn jat tai in, sồr pal geh nùs nhơm lơh ngan chính trị ua\, pơn đơl pràn dờng, lơh broă jơh nùs bơh đah Chính phủ, ală kấp kung bè gùt mpồl  bơtìan lơh broă bal jơh nùs nàng kờ` bơt bơtàu dà lơgar Việt Nam ngai sơlơ bơtàu tơnguh ndrờm mờ ală lơgar ndai tàm làm gùt dunia.

Cau mblàng K’Duẩn