VOV4.K’ho-Tơnơ\ mờ tu\ jơh lơh kơnòl broă dunia bơh lơgar Campuchia rê wơl hờ [òn lơgar tờm, ồng Vũ Đức Tuân cau ling sồt să lik lòt bơh [òn tờm tàm càr Ninh Bình mu\t tàm Tây Nguyên bơ\t bơtài rài kis pa, ơm kis lơh sa kơ\ kơl jăp tàm xã tiah nhàr lơgar Đăk Wil, kơnhoàl Cư Ju\t, càr Dăk Nông. Ồng là dùl tàm ală cau bơh sơnròp lơh tam gơl pa kơnhoàl ù tiah kơh bơnơm lu\ rơđeh lơm nàng tam chi sa plai geh cồng nha uă, gơ gơs là sươn lam lài bè bơ\t bơtàu [òn lơgar pa tàm tiah do.

Gùng bê tông bơh xã Dăk Wil, kơnhoàl Cư Ju\t, càr Dăk Nông lòt song tơn tus tiah nhàr lơgar, lòt gan sươn chi mbòr ngan plai bơh hìu bơnhă ồng Vũ Đức Tuân dê tàm thôn 9. Trồ tơngai duh ngan tàm kơnhoàl ù tiah dòr bơnơm bềng lu\ lơm, hìu ồng dê gơ ơm ndơ\p tàm gùl sươn chi tơlir niam tơ\t uă ngan plai.

Ồng Tuân pà gi\t, tơnơ\ mờ tu\ jơh lơh kơnòl broă dunia bơh Campuchia rê wơl, nam 2006, ồng bal mờ hìu bơnhă lik lòt bơh [òn tờm tàm kơnhoàl Yên Khánh, càr Ninh Bình mu\t tàm kơnhoàl Cư Ju\t, càr Dăk Nông nàng bơ\t bơtàu rài kis pa. Bal mờ 3 lồ ù dòr, bơnơm lu\ lơm, ùr bơklau ồng neh rồ ù nàng tam tơngời, tam khuah, ròng phan.

Tơnơ\ bàr pe nam lơh geh tơl phan sa, kơ\ kơl jăp rài kis tàm [òn lơgar pa, ròng siam ală oh kòn lòt bơsram, ùr bơklau ồng sơnđờm kơlôi tus broă tam tiêu mờ ală tờm chi sa plai. Tài bơh kơnhoàl ù tiah tàm tiah nhàr lơgar ro ra` klàr ngan, ồng neh tă 200 tơlak priă nàng apah măy cho\ ù, tờ lu\, lơh tam gơl pa wơl sươn tam chi ờ geh cồng nha nàng tam tiêu.

Tus tu\ tiêu geh plai den priă tăc sùm gơmù lơyah ngan, ồng neh sơrbac mhar tam bơrlu\ bal ală tờm chi sa plai bè kroăc, quết, bung, pơ ồ, na, pơ ồs….tàm sươn tiêu, den tàng priă lơh geh kung tơl sơl nàng ròng siam 3 nă kòn bơsram đại học mờ bơtàu tơnguh rài kis hìu bơnhă. Ồng Vũ Đức Tuân đơs ngan bè do, kơnờm kơ\ nùs lùp bơsram, tơryăng tơryồng, ngac ngar tàm broă lơh sa, den tàng jơh ală bơta kal ke ndrờm sơrlèt gan jơh. Ồng Vũ Đức Tuân pà gi\t:

A` là cau ling rê wơl hờ [òn lơgar, là cau ling sồt să, mơya a` ờ go\ di kơldìng ir là gơtìp sồt să bè do bè ne, mờ he pal tơrgùm tàm broă lơh sa; gi\t să jan he gam pràn den gam gơtùi lơh broă mơkung ờ go\ dan bơta lơi sơl. Tàm tơngai pa mu\t den kơnhoàl ù tiah do ờ geh cau ơm kis, mìng nhơ\t chi che hòn lềng lơm. Tơnơ\ hơ\ a` mu\t tàm do rồ ù, lơh tam gơl pa wơl ù, lơh tam gơl rơhời.

Bơh sơnrờp ờ hềt geh priă den mìng tam tơngời, tơnơ\ hơ\ a` lùp bơsram oh mi, lùp bơsram tàm internet den a` hơ\ sồng lơh nền tam chi sa plai. Tu\ do, tàm sươn a` dê geh tiêu, quết, plai bung kơmhò tơlir, kroăc, jràng…đơs bal là tam uă ngan chi sa plai. Bơdìh mờ broă lơh sa den jat a` là pal ròng kòn lòt bơsram tus gùng tus dà. Tu\ do, kòn a` dê neh geh broă lơh broă sa kơ\ kơl jăp..

Bal mờ tiêu mờ kơphê là chi tam tờm, tu\ do tàm xã Dăk Wil, kơnhoàl Cư Ju\t, càr Dăk Nông, chi sa plai neh đơs nền geh bơngă he dê. Tàm hơ\, sươn chi sa plai bơh hìu bơnhă cau ling yau, cau ling sồt să ồng Vũ Đức Tuân dê là broă lơh lam lài. Ồng là cau lam lài tàm broă sơrlèt gan kal ke, lơh tam gơl pa ù lu\ nàng tam chi sa plai jat gùng dà hữu cơ sinh học.

Ồng apah tơn kỹ sư nông nghiệp bơh càr Đồng Nai tus bơto pơlam bơta jak chài măy mok pa rài do dê, đòm jat ală broă lơh jak chài lơh bơkàu in lik bơkàu ờ di kàl nàng plai chi geh priă tăc kas rlau. Den tàng bè hơ\, uă ngan ală bơta plai chi bơh hìu bơnhă ồng dê ndrờm ai tơnhàu tàm dơ\ lồi sơnam, rềp mờ ngai sa tềp, priă tăc jơnhoa rlau bơh 2 dơ\ rlau hơđang pơndrờm mờ plai chi lơh geh plai di kàl.

Mò Hà Thị Thuyến, Chủ tịch UBND xã Dăk Wil, kơnhoàl Cư Jut, càr Dăk Nông pà gi\t, broă tam chi sa plai hìu bơnhă cau ling yau, cau ling sồt să Vũ Đức Tuân dê tàm thôn 9 gam geh rề ơnàng lơh uă mờ gơ gơs là phan bơna tờm bơh xã dê tàm srơh bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Mò Hà Thị Thuyến đơs:

Tàm mpồl cau ling yau den kung geh sơl uă cau pơnrơ, tàm hơ\ geh ồng Vũ Đức Tuân neh geh bơta khin cha tơn bơh ngai sơnrờp. Bơh sươn mìng là ù bò geh uă ngan lu\ rơđeh. Hìu bơnhă ồng neh geh bơta bơcri priă, lài ngan là khòm tơrgùm jơh ală lu\ liang lơh aniai tus broă tam phan, tơnơ\ hơ\ bơcri tam chi sa plai mờ phơng hữu cơ, sơngka sền gàr jat di bơta bơto pơlam, tơnguh priă lơh geh. Tus tu\ do, sươn hìu bơnhă ồng Tuân dê gơ gơs là sươn lam lài, broă lơh lam lài ai ală cau tàm mpồl cau ling yau in.

Mờ bồ tơngoh, nùs nhơm bal mờ bơta pràn jak bơh “cau ling Wa Hồ dê”, cau ling yau, cau ling sồt să Vũ Đức Tuân tàm xã tiah nhàr lơgar Dăk Wil, kơnhoàl Cư Jut, càr Dăk Nông neh sơrlèt gan uă kal ke tàm kơnhoàl ù tiah pa, ờ mìng kơ\ kơl jăp rài kis, ròng siam 3 nă kòn lòt bơsram đại học, geh broă lơh broă sa kơ\ kơl jăp mờ gam tềm pềr tai nàng lơh pas. Tu\ do, bal mờ 2 lồ nggùl tiêu tam tàm bơrlu\ bal mờ ală tờm chi sa plai, pah nam, hìu bơnhă ồng geh priă rlau 500 tơlak.

Lơh geh uă cồng nha tàm tơngai lòt ling, geh uă tă pơgồp tàm ală tu\ lơh jat kơnòl broă dunia dờng màng ngan tàm lơgar gơ\p bơyô Campuchia, tu\ rê wơl hờ rài kis bè ờs, bulah să jan sồt mồr, mơya cau ling sồt să Vũ Đức Tuân kung gam gàr geh nùs nhơm niam bơne\ bơh “cau ling Wa Hồ dê” tàm gah lơh sa hìu bơnhă, kis geh nùs nhơm tàm kờ` gơboh dong kờl bal mờ cau lòt ling bal.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến