VOV4.K’ho- Kung bè uă tiah tàm gùt lơgar sơl, nam 2019 là ală càr Tây Nguyên ai uă ngan bơta pơđơl pràn lơh ngan lơh gơs ală kơnòl broă lơh sa- mpồl bơtiàn tàm khà jơnhoa ngan rlau jơh, pơgồp bơnah tơn jơh tơngai bơh nam 2016- 2020 dùl bă chờ hờp chờ hờ` ngan. Kờp bơh tơngai do, ală càr bơyai lơh sền swì ală kơnòl broă bơh jơh gùt tơngai lơh broă dê, rcăng cih jơnau yal nàng sền tàm dơ\ pơrjum dờng Đảng bộ ală kấp, wèt tus pơrjum dờng dơ\ 13 bơh bơh Đảng dê.

Bơta geh ngan pà go\, tơn jơh nam 2019, lơh sa- mpồl bơtiàn tiah Tây Nguyên dê neh sền go\ ală gùng dà bơtàu tơnguh sơrbac mhar ngan, bè măy mok lơh gơlik ồs đèng, măy mok lơh gơlik pham, lơh măt kă bro phan. Ală bơta tam gơl sơrbac mhar do gơtùi dong ală càr sơrlèt gan ală bơta lòng bơh yau bơh rài lơh sa dê ndrờm bè mìng kơnờm lơm tàm lơh broă sa sươn sre ờ lơh gơlik phan kă bro, wèt tus bơtàu tơnguh bơne\ bơnài.

Jăt Sở Kế hoạch mờ Đầu tư càr Gia Lai dê yal, tơngai bơh nam 2016 tus tu\ do, tiah bơcri priă bơh càr dê neh geh lơh niam wơl loh làng ngan mờ broă gơhòi gơ jà bơcri priă lơh geh cồng nha uă ngan. Tàm 4 nam, càr neh gơhòi gơ jà mờr 400 rơndăp broă lơh, kờp jơh priă dan bơcri là 321 rbô tơmàn đong. Pơndrờm mờ tơngai lài, den khà rơndăp broă lơh gơguh tus 4,6 dơ\, khà priă bơcri gơguh tus 12 dơ\. Tàm hơ\, gah lơh broă ồs đèng lơh gơlik geh wơl geh bơta tam gơl gơcèng bơta tam gơl bơh bơta yau gơ gơs bơta pa, bal mờ rlau 160 rơndăp broă lơh ồs đèng càl mờ ồs đèng măt tơngai, kờp jơh pràn lơh gơlik tus 24 rbô mê ga oát.

Dilah bè tàm nam 2018, tu\ lam lơh rơndăp broă lơh ồs đèng măt tơngai bơh sơnrờp bơh gùt lơgar dê, Gia Lai sền go\ bơta pràn tàm càr là bềng bơta hơ pơrgon, den ală khà kờp ngan ngồn bè priă cồng mờ lơh geh bơh ală rơndăp broă lơh neh lơh, là jơnau đơs nền ngan ngồn bè bơta pràn hơ\.

Tàm Công ty Cổ phần Ồs đèng Gia Lai dê, bơh qúi 1 nam 2019 dê tơn, tu\ rơndăp broă lơh ồs đèng măt tơngai geh ai ngui, neh dong kờp jơh priă cồng lơh geh bơh mpồl lơh sa kă bro do dê gơguh mờr dùl dơ\ mờ nggùl pơndrờm bal dùl tu\ bơh nam 2018 dê. Pal sền ngac là tàm khà 16 hìu măy ồs đèng mờ công ty gam lơh broă, đèng măt tơngai mìng geh 2 hìu măy lơm mơya neh cèng wơl tus 51% priă cồng. Hìu măy pờ tơlik ồs đèng hơ\ là ồs đèng lơh geh bơh dà den geh 14 hìu măy, mơya priă cồng mìng geh 47% lơm.

Ồng Hồ Phước Thành, Kuang ătbồ Sở Kế hoạch mờ Đầu tư càr Gia Lai pà gi\t, geh 44 rơndăp broă lơh đèng càl mờ đèng măt tơngai, kờp jơh pràn lơh gơlik là 6 rbô mê ga oát, neh geh càr jun tus Bộ Công thương in. Mờ do geh gơ gơs là bơnàng jă kuơmàng nàng broă lơh sa- mpồl bơtiàn bơh càr Gia Lai dê bơtàu tơnguh mhar tàm tơngai tus. Ồng Hồ Phước Thành, đơs bè do: Tàm tơngai 5 nam tus mờ ală rơndăp broă lơh do geh ai lơh den kờp jơh priă bơcri jơh gùt mpồl bơtiàn tàm Gia Lai digơlan geh gơguh pràn ngan. Bal mờ hơ\, broă lơh sa mờ măy mok bơh bol a` dê geh gơ tam gơl dùl bă tơl làm. Do là bơnàng jă nàng càr geh ală tu\ tơngai niam nàng bơtàu tơnguh mhar.

Bal mờ càr Gia Lai, ală anih sươn dờng lơh đèng măt tơngai gam geh lơh tàm làm bă tiah tàm ală càr: Dăk Nông, Dăk Lăk. Làng bol, mpồl lơh sa kă bro tàm ală tiah kal ke ngan rlau jơh, bè Krông Pa (càr Gia Lai), Ea Súp (càr Dăk Lăk), Cư Jút (càr Dăk Nông) neh sền go\ gùng dà tam gơl rơndăp tăp sèng lơh sa geh cồng nha, geh hòi gơdan `o\ là tam gơl tam  chi tơlir tus tam jrong đèng, tơl lồ lơh sa geh 3 tơmàn đong dùl nam, uă rlau 40 dơ\ pơndrờm mờ lơh broă sa sươn sre. Ồng Nghiêm Hồng Quang, Phó Chủ tịch UBND kơnhoàl Cư Jút, càr Dăk Nông đơs, đèng măt tơngai ờ go\ di mìng tă bơsong bơta kòl gùng dà bơcri priă tàm ală kơnhoàl ù tiah kal ke in lơm mờ gam gơhòi gơ jà ală cau bơcri priă ndai tus tàm tiah do.

Ồng Nghiêm Hồng Quang, đơs: Cồng nha dơ\ lài ngan gơ wèt mờ kơnhoàl là tam gơl rơndăp tăp sèng lơh sa, dơ\ 2 là tơnguh priă dia ai kơnhoàl in, dơ\ pe tai là lơh geh broă lơh broă sa ai làng bol tàm do in. Kuơmàng tai là geh bơta gơ dờp, lơh gơrề uă tus mpồl lơh sa kă bro, ală cau bơcri priă geh bơta pin dờn là tu\ tus mờ kơnhoàl den geh wa\ rò mờ ai tơl bơta niam.

Hìu măy ồs đèng măt tơngai tàm Cư Jút, Dăk Nông

Tàm tu\ ồs đèng kloh neh geh tơngo\ loh bơta pràn bơh he dê, dong lơh sa mờ măy mok ală càr Tây Nguyên in jòi gơlik gùng dà bơtàu tơnguh mhar den lơh broă sa sươn sre kung geh sơl ală broă bơtàu tơnguh mhar. Tơn jơh nam 2019, ală càr sền wơl 10 nam bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, pà go\ ală cồng nha pal pơn jờng ngan, bal mờ 260 xã lơh geh tơl 19 broă. Cồng nha 10 nam bơ\t bơtàu [òn lơgar pa tàm Tây Nguyên kung ờ go\ di mìng ơm wơl tàm khà xã geh tơl khà [òn lơgar pa, tàm bơnah priă bơcri mờ gam lơh gơlik bơnàng jă bơta pràn làng bol kơ\ kơl jăp rlau, tu\ geh gi\t nđờ rbô hìu bơnhă neh klàs bơh r[ah mờ gi\t nđờ rbô hìu bơnhă lơh ngan pơđơl pràn gơ gơs là cau geh priă tơmàn. Geh ală xã neh bơtàu tơnguh mhar ngan tàm broă priă lơh geh bơh làng bol [òn lơgar dê.

Bè jơnau bơh ală xã: Ea Yông, Ea Kênh, kơnhoàl Krông Pach, càr Dăk Lăk dê. Ồng Trần Thành Vinh, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Ea Kênh, pà gi\t: Làng bol tàm do cau tam sầu riêng bơh nam 2012. Nam tus, mờ pơgăp 1 rbô lồ geh tơnhàu, sầu riêng lơh geh êt ngan rlau jơh bơh xã dê kung geh 7 rbô tấn sơl. Mờ priă tăc kờp bal 3 nam rê hờ ndo den priă lơh geh bơh sầu riêng digơlan geh 350 tơmàn đong, priă lơh geh kờp bal dùl nă cau tàm gùt xã geh bơh 35 tơlak geh gơguh tus 70 tơlak dùl nă cau tàm dùl nam. Ală nam pơn jăt tai, priă lơh geh digơlan geh gam uă rlau tai, tài bơh sầu riêng tàm do digơlan lơh geh bơh 30 tus 50 tấn tàm dùl lồ.

Bal mờ bơta pràn làng bol geh tơnguh tai, bơta pràn lơh broă sa sươn sre bơh Tây Nguyên dê gam geh pờ gùng pràn kơldang kơnờm tơnguh bơcri priă tàm măy mok lơh gơlik phan mờ broă lơh drà kă bro. Tàm nam 2019, ală tiah tam plai màk, bơ, prìt, dờng ơning ơnàng bơh càr Gia Lai dê neh geh mpồl lơh sa kă bro blơi, lơh gơlik gơs ală bơta phan sa ơn tàm hồp, ơn tàm khàr mờ tăc hờ lơgar ndai. Tàm Dăk Lăk, phan bơna gar macca, ka kau neh geh lơh gơlik gơs ală phan bơna du\t ndơl bè tơngi macca, chocolate, bơ ka kau.

Cau lơh broă sa tàm kơnhoàk Krông Pach, càr Dăk Lăk pik plai sầu riêng

Ồng Đinh Gia Nghĩa, Phó Kuang ătbồ dờng Tổng công ty Cổ phần phan să tăc mờ lơgar ndai Đồng Giao (DOVECO), bơcri priă tàm Gia Lai mờ ồng Trương Ngọc Quang, Kuang ătbồ Công ty TNHH Ka kau Nam Trường Sơn bơcri priă tàm càr Dăk Lăk, ndrờm đơs là, măy mok lơh gơlik phan geh dong kờl ai lơh broă sa sươn sre Tây Nguyên in brồ guh tàm tu\ tơngai tus.

Tàm gùng dà bơh bol a` dê tàm ù tiah Tây Nguyên đơs bal mờ Gia Lai đơs is tàm pơgăp bơh 5 tus 10 nam tai, digơlan geh gơ gơs là tiah tờm tam phan bè biăp, bùm, plai chi dờng bơh gùt lơgar dê. Kuơmàng là chi sa plai bè plai màk, bơ, prìt sơkò, prìt. Den tàng gùng dà bơh bol a` dê bơh 5 tus 10 nam tai geh lơh tai bơh 1 tus 2 nơm hìu măy tàm ù tiah Gia Lai do mờ pràn lơh gơlik bơh 100 tus 200 rbô tấn phan bơna pah nam.

Tàm Dăk Lăk geh uă ngan phan bơna pơnrơ bè bơta niam neh geh cau ngui sa tàm lơgar mờ lơgar ndai jờng rơ ngan. Mơya, ờ hềt sền dờng màng bè broă bơ\t bơtàu ală rùp să gơ wèt mờ tơl phan bơna kal ke ngan. A` sơnơng, broă lơh tơl xã dùl bơta phan là bơta gơn kơnờm, là bơta dong kờl nàng dong ală anih lơh sa kung bè hìu bơnhă làng bol lơh sa kă bro is geh jơnau yal mờ geh pơlam gùng dà dipal nàng bơ\t bơtàu geh ală phan bơna lơh geh di jơnau sồr.

Tây Nguyên bơh ală nam lài bềng tàm trồ tiah tơngai duh, bềng càl ờ geh măt sơnđan. Mơya, mu\t tàm tu\ tơngai pa, tơngai càl hơ\ neh geh gi\t anih là ală bơta pràn kuơmàng, dong lơh sa mờ măy mok bơh tiah do dê bơtàu tơnguh. Lơh broă sa sươn sre Tây Nguyên bơh ală nam lài dê là lơh broă sa sươn sre ờ lơh gơlik phan kă bro, tu\ do gam rơhời pơgồp bal lơh geh cồng nha bal mờ lơh gơlik phan mờ drà kă bro. Lơh sa Tây Nguyên gam tàm tu\ tơngai pa neh bơh sơnrờp tơngo\ geh rùp să bơne\ bơnài.

Cau cih Dương Đình Tuấn- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến