VOV4.K’ho- Tàm ală ngai do, làng bol tàm làm gùt ală [òn lơgar Tây Nguyên bulah gam bềng lìu tàm nùs nhơm chờ hờp wa\ rò sơnam pa Canh Tý 2020 mơya kung ờ go\ hu\i sơl rcăng ai broă lơh tàm nam pa in bal mờ uă bơta gơn kơnờm. Cau lơh broă sa tàm drim ngai 3 sa tềp neh rcăng lòt sươn lòt mìr, kơlôi rcăng ai kàl lơh sa bồ sơnam pa in.

Tàm jơnau đơs ngai do, bol a` dan jà làng bol mờ gơ\p bơyô bal mờ mpồl cau lơh báo bơh bol a` dê tìp măt bal mờ iăt kơno ală jơnau đơs bơh làng bol ală [òn lơgar Tây Nguyên dê tàm ngai sơnrờp bơh sơnam pa dê ai cau lòt lơh broă lơh sa, kung bè ală broă rơndăp lơh, broă rcăng ai hìu bơnhă, [òn lơgar in tàm sơnam pa 2020..

Tơnơ\ ală ngai sa tềp chờ hờp bồ sơnam pa, den uă ngan hìu bơnhă làng bol tam kơphê tàm càr Dăk Lăk rcăng ai broă tuh dà kơphê mờ klah koh ntê kơphê in…Bi Y Niêl Niê, ơm tàm [òn Ko Mleo, xã Hoà Thắng, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk pà gi\t:

Tơnơ\ tu\ jơh sa tềp, den a` bal mờ oh mi a` dê rcăng ai broă tuh dà kơphê in, koh klah ntê, blơi phơng sih, ală phan bơna rcăng ai kàl lơh sa bồ sơnam pa in. A` gơn kơnờm tàm nam pa, kơphê geh gơguh priă rlau nàng rài kis cau lơh broă sa bè bol a` do tơl ngui tơl sa đau.

Bal mờ ală bơta chi tam bơh yau là kòi mờ điều, tơngai rềp ndo, làng bol [òn Go, thị trấn Cát Tiên, kơnhoàl Cát Tiên, càr Lâm Đồng neh gi\t tam tai bàr pe tờm chi sa plai, bè sầu riêng, bơ, kơphê nàng tơnguh uă priă lơh geh. Bi Điểu K’Ngâm, ơm tàm [òn Go pà gi\t, bàr pe hìu bơnhă tàm [òn neh lơh geh priă jền uă bơh tờm chi sa plai den tàng làng bol sơlơ gơdan tai bơcri priă uă tàm sơnam pa.

Bi Điểu K’Ngâm đơs bè do: Sơnam pa do, hìu bơnhă a` geh lơh nagn lùp bơsram bơta mờng chài, bơta chài lơh niam wơl mờ sền gàr wơl sươn điều mờr 3 lồ. A` geh tam tàm bơrlu\ bal tai tờm chi sa plai bè sầu riêng, bơ mờ tàm ală bă ù geh dà tuh den geh tơrlòng tam lài tờm kơphê nàng tơnguh uă rlau tai cồng nha chi tam. Nàng bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă, trăng gàr ai ală kòn in lòt bơsram.

Ồng Ha Ya Ri, ơm tàm thôn Păng Dung, xã Dà K’Nàng, kơnhoàl Dam Rong, càr Lâm Đồng pà gi\t, tơnơ\ dơ\ sa tềp là tơngai ro kơnra` ngan tàm nam den tàng broă tuh dà, ơn phơng di tu\ tàm tơngai do geh gơdờp uă ngan tus cồng nha lơh geh bơh jơh gùt kàl lơh sa dê.

Ồng Ha Ya Ri, đơs bè do: Tơnơ\ 3 ngai ơm rlô sa tềp bơhiàn yau, làng bol tàm thôn neh rcăng măy mok, zờu nhớt nàng tuh dà, ơn phơng sơngka sền gàr kơphê. Kơ\p kờ` tàm sơnam pa mìu nhàc niam dong ai kòi phe in ngai sơlơ lơh geh uă, cèng wơl rài kis hờm ram ai làng bol in.

Tơnơ\ tu\ wa\ rò sơnam pa sa tềp tơn, ồng Điểu Nhong cau kra [òn mơkung là kuang ătbồ [òn Bu Bâr, xã Quảng Tín, kơnhoàl Dăk R’lấp, càr Dăk Nông neh hòi jà làng bol tàm [òn jơh nùs ai cau lòt lơh broă lơh sa. Ồng Điểu Nhong pà gi\t, tu\ do jơh gùt [òn geh rlau 70 hìu bơnhă, mìng là lơh kơphê, điều mờ bàr pe tờm chi jo\ nam. Ngan den tàng bè hơ\ mờ nam pa do, priă tăc ală phan lơh gơs bơh sươn sre gơmù uă ngan, rài kis làng bol dê tìp măt ngan kal ke, den tàng sơnam pa nam do jơh dùl [òn pal jơh nùs rlau tai nàng rài kis làng bol dê geh tam gơl uă rlau.

Ồng Điểu Nhong, đơs bè do: Tus jơh sa tềp nam 2020, làng bol cau ìa wơu, cau ìa s[èng tus wơl sơngka sền gàr kơphê, điều, bơ…jơh ală tờm chi tam tơn, nàng lơh bè lơi lơh ngan tàm sơnam pa 2020 rài kis làng bol dê bơtàu tơnguh rlau bè lơh sa, kơ\ kơl jăp bè mpồl bơtiàn, lơh geh tơnhàu uă rlau, bơtàu tơnguh rlau bè jơh ală bơta tàm rài kis.

Tàm kơnhoàl Krông Pach, càr Dăk Lăk geh sền là “tiah tờm” bơh sầu riêng càr Dăk Lăk dê bal mờ bă ù tam mờr 2 rbô lồ. Tơnơ\ ală ngai sa tềp, làng bol tiah do ờ ru ngan tai mờ broă lơh sơngka sền gàr tờm sầu riêng bal mờ bơta kơ\p kờ` tàm nam pa geh lơh geh cồng nha mờ tăc den geh yòm rlau.

Bi Y Dôch Niê, ơm tàm [òn Ea Yông, xã Ea Yông, kơnhoàl Krông Pach, càr Dăk Lăk pà gi\t: Sa tềp nam do chờ hờp ngan. Geh broă lơh tìp măt lơh quèng, đơs crih tam ya, nhơl chờ hờp bal mờ [òn lơgar. Neh jơh ngai sa tềp, bol a` pơn jăt tai tus wơl mờ broă lơh pah ngai, bè sơngka sền gàr sầu riêng, là tờm chi tam cèng priă jền lơh sa uă ai bol a` in. Ală broă lơh bè koh, klah ntê nàng sươn sầu riêng in ha pah rlau. Kơ\p kờ` nam do lơh geh uă rlau.

Tàm càr Kon Tum, pah tu\ tơnơ\ ală ngai sa tềp chờ hờp, gơnoar ătbồ 102 xã, sơnah [òn mờ thị trấn bơh 10 kơnhoàl, [òn dờng bơh càr dê ndrờm bơyai lơh Dơ\ ai cau lòt lơh broă lơh sa bồ sơnam pa. Do kung là broă lơh sơnđờm ai dùl nam pa in bal mờ bơta kơ\p kờ` mìu nhàc niam, lơh broă lơh sa bơh làng bol dê tìp uă bơta [ươn [oài rlau.

Tàm xã Đăk Trăm, kơnhoàl Đăk Tô nùs nhơm ai cau lòt lơh broă sa bồ sơnam pa geh làng bol tàm ală thôn, [òn tàm xã lơh jăt jơh nùs ngan. Bơh àng drim gờ`, làng bol neh tàm jà gơ\p cèng bal phan ngui lơh broă tus bal Dơ\ bơyai lơh ai cau lòt lơh broă bồ sơnam pa bơh UBND xã dê bơyai lơh tơnơ\ hơ\ tam pà rê tus ală [òn lơh ală broă lơh jăt broă rơndăp lơh bơ\t bơtàu bơh lài. Nam do, 137 hìu bơnhă làng bol [òn Đăk Trăm kơ\p kờ` tơrgùm tàm broă lơh niam wơl hìu đam, gùng lòt tus tiah lơh sa mờ tuah wàs rbòng dà.

Bi A Hiếu, dùl nă làng bol tàm [òn chờ hờp pà gi\t: Nam lơi kung bè hơ\ lơm, pah tu\ neh jơh sa tềp là gơnoar ătbồ xã rwah anih bơyai lơh Dơ\ ai cau lòt lơh gùng, lơh sa bồ sơnam pa. Làng bol jơh nùs ngan tus bal. Làng bol [òn lơgar he lòt lơh gùng lòt tàm [òn lơgar. Geh [òn den bơyai lơh tuah wàs rbòng dà rcăng dà tuh ai kàl mrềt prang in. Cau lơi kung tơryăng tơryồng, kung chờ hờp lơm tus bal. Cau lơi kung sền go\ geh gùng dà bơh Đảng dê lơh ai rài kis in ngai sơlơ bơtàu tơnguh. Làng bol lòt lơh broă bồ sơnam pa chờ hờp geh sơlơ lơh ngan jơh nùs tai gi\t wa\ nền bơta jak chài nàng đòm jăt ngui tàm broă lơh sa, trăng gàr broă bơsram sră oh kòn dê nàng ngai sơlơ hờm ram chờ hờp rlau.

Dơ\ ai cau lòt lơh broă bồ sơnam, bơ\t bơtàu [òn lơgar pa geh gơnoar ătbồ uă xã tàm càr Kon Tum lơh sùm bơh uă nam do. Do geh sền là broă lơh sơnđờm bơh [òn lơgar dê tàm broă gàr kơ\ tơnguh uă mờ lơh ngan lơh geh 19 broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Kờp tus jơh nam 2019 pa do, càr Kon Tum neh geh 19 xã geh dờp geh tơl khà [òn lơgar pa mờ 3 xã pa lơh geh 19 broă. Càr kung neh geh 6 xã lơh geh bơh 15 tus 18 broă; 29 xã lơh geh bơh 10 tus 14 broă; 31 xã lơh geh bơh 5 tus 9 broă.  

Tàm Dơ\ bơyai lơh ai cau lòt lơh broă bồ sơnam pa bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, gơnoar ătbồ ală xã yal loh làng ală broă pal tơrgùm lơh geh tàm nam 2020, mơkung tơlik uă gùng dà broă lơh nàng lơh geh cồng nha ală jơnau kờ` do. Tơnơ\ dơ\ bơyai lơh pơrjum, làng bol tus bal, jơh nùs lơh jăt ală broă lơh lơh sa bơh gơnoar ătbồ mờ mpồl cau dê lam lơh.

Bi A Ngưng, ơm tàm [òn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk La, kơnhoàl Đăk Hà, pà gi\t: Ngai do, xã bol a` bơyai lơh ai cau lòt lơh broă bồ sơnam gàr kơ\ ală broă tàm bơ\t bơtàu [òn lơgar pa bè Kơrnoat bơh kơnhoàl dê sồr. Ngai do làng bol [òn lơgar bol a` chờ hờp ngan mờ jơh nùs ngan tàm broă sền gàr kloh niam gùng lòt tàm [òn, sền gàr tiah om kis. Lơh pơngàr sươn rhàng nàng drơng ai bơtàu tơnguh ròng phan, tam chi sa plai in. Ai cau lòt lơh broă bồ sơnam pa tàm nùs nhơm sơnam pa, làng bol sùm pin dờn tàm bơta đơng lam bơh Đảng mờ gơnoar ătbồ tiah do dê. Làng bol ndrờm dùl nùs bal, tơrgùm bal pràn nàng gàr kơ\ ală broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa tàm sơnam pa.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến