VOV4.K’ho-Ngai do 7/9 di tòm 74 nam crơng gơs Anih Jơnau đơs Việt Nam (7/9/1945- 7/9/2019). Ờ mìng chờ hờp, pơ`ìơ să geh lòt bal mờ dà lơgar, “Jơnau đơs Việt Nam” gam là dang che tàm bơrkuăt, wa\ wờng, tam pa bal, bơ\t bơtàu dong uă cau, uă rài kis jòi geh bơta tàm kờ` gơboh lơngăp lơngai chờ hờp. Jơnau yal bè dùl yô ùr bơklau kue\t kơlte tơngơs hìu bơngă lơngăp lơngai chờ hờp kơnờm bơh Anih Jơnau đơs Việt Nam, rài kis khi dê kơnờm bè hơ\ mờ neh mu\t tus dùl rài kis pa bềng lìu bơta tàm kờ` gơboh lơngăp lơngai chờ hờp.

Tàm dơlam hìu dềt niam bơne\, sàng kloh ơm ndơ\p tàm gùl ală sươn kau su tàm thôn Đăk Hà, xã Đăk Blà, [òn dờng Kon Tum, càr Kon Tum sùm bềng lơm săp `o nhơl chờ hờp. Kuơmàng ờ huan ngan tu\ lơi săp ntas bơh Anih Jơnau đơs Việt Nam dê ờ kơno tàm dơlam hìu do. Bi Trần Công Chung, 36 sơnam mờ pơ ùr là bi Lê Thị Hoài, 33 sơnam geh làng bol tàm do hòi là ùr bơklau krơi is halà ùr bơklau niam ngan.

Tài bơh nam 8 sơnam, bi Chung gơtìp jơngo mat tài bơh bơta aniai bơh sơnơm khih dioxin gơ bơtờp bơh bèp. Ai bi Hoài den 2 đah jơng lơng kue\t kue bơh mè deh tơn. Sền tàm bơta kue\t kơlte bơh bàr nă ùr bơklau dê ờ go\ geh cau lơi mờ khin kơlôi là bơta tàm kờ` bơh khi dê sơnđờm bơh bơta tam cah ngài [òn tus dùl rbô kơi sồ gùng taì bơh hìu bơnhă bi Chung den ơm tàm càr Kon Tum, ai bi Hoài den ơm ngài ngan tàm Đội 9, xã Hải Nam, kơnhoàl Hải Hậu, càr Nam Định ne. Đơs bè jơnau tàm kờ` bơh he dê, ùr bơklau bi pà gi\t, jơh ală là kơnờm bơh cau lơh kòn gùng lơm, hơ\ là Anih Jơnau đơs Việt Nam tàm bơrkuăt gơ gơs ùr bơklau.

Oh sùm iăt rơdio. Nam 2007, oh iăt Jơnau kơ\p kờ` ngan kis pờ tàm Anih Jơnau đơs Việt Nam, cih ală jơnau kơlôi bơh he dê tàm Anih Jơnau đơs Việt Nam, yal bè rài kis kal ke tàm rơdio. Hoài geh jơnau cih yal tàm hơ\. Kơno gi\t sồ điện thoại tơnơ\ hơ\ oh cih jơnau pơyua dan lơh quèng.

Pah dơ\ iat jơnau kơ\p kờ` ngan kis, me lo\ Minh Phượng, bàr pe nă wa tai cribơyai đơs bè cau tàm jơnau yal hơ\ den a` kơnờm jơnau đơs hơ\ mờ oh tă sang jơh ală bơta muăt jrùm mờ ờ geh dùl nă cau wa\ wờng bal. Ală wa, ală mơi sền go\ jơnau cih oh dê niam, sền den oh geh phan [àn. Bơklau oh iăt kơno yal sồ điện thoại tàm hơ\ den bơklau oh dê cih jơnau pơyua dan lơh quèng. Ờ gi\t bè lơi sơl, rơ\p pa tơm bơh bơr lơm mờ bơklau oh den oh gơlơh sền go\ gơlơh bè cau rềp mềl he dê tơn.

                  Broă lơh pah ngai bơh ùr bơklau bi Chung mờ bi Hoài dê

Geh bơta tàm kờ` mơya nàng gơ gơs ùr bơklau, bi Trần Công Chung mờ bi Lê Thị Hoài gam pal sơrlèt gan ală kal ke, bòl glar mờ digơlan ờ huan ngan geh cau bè ờs lơi gơtùi lơh geh. Nam 2009, bi Chung jà cau tàm hìu bơnhă jun bi lòt gùng ngài tus dùl rbô kơi sồ tus càr Nam Định tìp bi Hoài mờ hìu bơnhă. Mơya, kung tài bơh kơlôi rcăng ir mờ sơnđàc kòn ùr den tàng mè bèp bi Hoài dê ờ go\ bài ngan mờ kơryan bơta tàm kờ` bơh bàr nă khi dê. Geh bơta pin dờn pràn ngan tàm bơta tàm kờ`, gơlơh bè sền go\ lài geh rài kis niam bơne\ geh gơ rơ\p tus mờ he, bi Hoài ngềt ngơ\t dô sang hìu bơnhă lòt jat bơta tàm kờ` bơh plai nùs dê.

Tàm rài kis hìu bơnhă đah klau kung kal ke ngan sơl, bi Trần Công Chung mờ bi Lê Thị Hoài sùm tàm pơndờm pơnđiang bal, tàm jà bal pal lơh ngan jơh nùs bơ\t bơtàu geh rài kis. Tơnơ\ tu\ tơrlòng lơh uă ngan broă, bè tac phan rah rài, phan sa kềng gah gùng…bàr nă ùr bơklau bi rwah broă tăc ve\ số tài bơh sền go\ broă do dipal rlau jơh.

Pah ngai bi Hoài pơndiang bơklau tàm rơndeh măp pe nơm kong lòt bơh hìu tàm xã Đăk Blà lòt gùng ngài mờr 10 kơi sồ tus tàm tiah tờm [òn dờng Kon Tum, lòt ai ve\ số bơh đại lý dê tơnơ\ hơ\ tam gơl tus wơl rơndeh chồl mờ tê lòt làm gùng làm dà nàng tăc ve\ số. Kơnờm mat pơ ùr dê mờ jơng bơklau dê, tơnơ\ mờr 10 nam tăc ve\ số, bơh tềm pềr geh bal mờ càn tai mờ 30 tơlak priă bơh Ngân hàng Chính sách xã hội càr Kon Tum dê dong kờl, bi Chung mờ bi Hoài neh lơh geh dùl nơm hìu dềt jơh 40 tơlak sàng goh mờ rơđãi ngan. Chờ hờp dờng rlau ngan bơh khi dê là kòn ùr să jan pràn kơldang ờ gơtìp kue\t kơlte nam do neh guh ơdu\ 4 dòn bơr, bơsram jak tai. Tàm jơnau chờ hờp bal mờ cau lơh báo Anih jơnau đơs Việt Nam dê, bi Trần Công Chung ờ hu\i pơyua tus bơyô iăt rơdio Anih jơnau đơs Việt Nam in jơnau ưn ngài ngan jơh nùs:

Oh ưn ngài Anih Jơnau đơs Việt Nam neh geh jơnau đơs hơ\ lam bol oh tus geh mờ gơ\p bè ngai do. Oh lơh ngan kis gơ in niam ngan sền gàr nùs nhơm ai oh kòn kòn sau in đòm krơh mờ lơh jat.

                             Ùr bơklau bi lơh tai ală broă ndai tàm tu\ jiơ ơm rlô tàm hìu

Lơh nagn sùm nàng sơrlèt gan tàm rài kis bal mờ dùl nơm plai nùs sàng goh bềng bơta gi\t wa\ is să tờm là jơnau mờ jơh tơl nă cau [ươn ngan sền go\ tu\ tam tìp mờ ùr bơklau kue\t kơlte Trần Công Chung mờ Lê Thị Hoài. Ờ mìng tơryăng tơryồng ai bơta chờ hờp lơngăp lơngai is in lơm, ùr bơklau do gam là cau jơh nùs ngan bơh Mpồl kue\t kơlte tàm [òn dờng Kon Tum dê tai. Bi Chung mờ bi Hoài tu\ lơi kung jơh nùs pơndờm pơnđiang, tam pà bal mờ ală cau dùl rài kis bal, mơkung là bơta gơn kơnờm nàng jơh tơl nă cau in sơrlèt gan bơta bàs sìl kơ\ kơl jăp bơta pin dờn, brồ guh tàm rài kis. Tu\ do, bơdìh mờ broă lòt tăc ve\ số, tơngai ơm tàm hìu bi Chung mờ bi Hoài gam tà` chèu, sơgơn, lơh bơkàu pơ àr, rùp lu\ nàng geh tai priă jền. Đơs bè bơta kơ\p kờ` bơh ùr bơklau dê, bi Lê Thị Hoài pà gi\t:

Oh kơ\p kờ` jơh bàr nă ùr bơklau oh geh să jan pràn kơldang ngan nàng pah ngai lòt tăc ve\ số. Ai bơta kơ\p kờ` dờng ngan rlau jơh bơh ùr bơklau oh dê là kơ\p kờ` ai kòn ùr in dòn bơr, pràn kơldang nàng tơnơ\ do gơ gơs cau geh kuơ.

                                              Bơta chờ hờp dờng ngan bơh hìu bơnhă dềt dê

Anih jơnau đơs Việt Nam lơh kòn gùng bơh jơnau đơs Kơ\p kờ` ngan kis, Pin dờn pràn ngan tàm bơta tàm kờ`, bơta lơh ngan jơh nùs sơrlèt gan uă bơta lòng, ùr bơklau kue\t kơlte Trần Công Chung mờ Lê Thị Hoài neh jòi go\ bơta lơngăp lơngai chờ hờp bơh he dê. Khi kung geh làng bol gơ\p [òn mờ làng bol tàm [òn dờng Kon Tum, càr Kon Tum kờ` gơboh ngan. Chờ hờp rlau tai là mè, bèp bi Hoài dê bơh bơta lơngăp lơngai chờ hờp bơh kòn ùr dê neh sền go\ bơta tìs lài do he dê tu\ kơryan bàr nă khi ờ ai bau. Ồng mò bulah să jan neh ờ sô, sơnam neh dờng, ờ gam pràn tai mơya kung gam sùm lòt gùng ngài rlau dùl rbô kơi sồ nàng lòt còp rwàng kòn, còp sau. Pah dơ\ tìp, pah dơ\ tàm tơngăc là uă ngan dà măt nhìm gơ hòr mơya là dà măt bơh bơta chờ hờp, bơta lơngăp lơngai dê.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến