1. Đảng bộ ăp n’gor tâm nkual Tây Nguyên [ư dơi Đại hội đại biểu năm kan 2020-2025.

{ư t^ng Chỉ thị 35-CT/TW bâh n’gâng kan chính trị, năm ba năp, le\ rngôch 5 Đảng bộ tâm nkual Tây Nguyên le\ [ư dơi Đại hội năm kan 2020-2025, mât đăp mpăn di nău ntru\nh, nău kan. Đại hội ăp Đảng bộ ăp n’gor ta nkual Tây Nguyên le\ n’hao nău [ư tơm, g^t blău, [ư kloh ang nău rơh nkhêp tâm ban kơt nău ntul rlong  gay ma ngluh mbơh ăp ntrong kan, nău kan, ăp nău mhe tâm ntrong kan, nău doh rklaih an tâm di, geh nău dơi kan âk tâm 5 năm let năp tay. Nău kan nchrăp an Văn kiện ndơ\ an Đại hội bâh ăp n’gor tâm nkual geh nchrăp na nê|, rgum geh soan pah kan bâh cán bộ, đảng viên, ăp nu^h [on lan, ăp ntu\k kan chính trị- rêh jêng, ăp nu^h kan khoa học. Nău kan săch nu^h kan ta Ban chấp hành,  Ban thường vụ, Bí thư, groi Bí thư, Uỷ ban kiểm tra, chủ nhiệm Uỷ ban kiểm tra,  n’gor uỷ bâh ăp n’gor geh mbơh [ư rdâk njêng tâm di khoa học, tâm di nău ntru\nh, tâm di đah nău kan cán bộ bâh ăp ntu\k. nău geh săch kruanh t^ng di nău pă săch nu^h kan, mât đăp mpăn nău đă mpeh nău di, nău ueh, rnoh kan. Rnoh uỷ viên ban chấp hành n’huch t^ng nău ntru\nh yơn hôm nha mât đăp mpăn nău săch kan n’hanh nău ueh kan.

2-Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tâm nchră đah nu^h [on lan ta Dak Lak.

Năm 2020, ta nkual [on têh Buôn Ma Thuột (Dak Lak), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc le\ tât tâm nchră đah nu^h [on lan tât bah ăp n’gor nkual miền Trung-Tây Nguyên. Đah bôk nău: “Ndrel nsrôih, rlet rlău ntul rlong, mât nâp hao jêng khlay ndơ lo\ mir Việt kơl lo\ mir ue\h lăng, nu^h [on lan ndro\ng geh, thôn [on ue\h lăng, rgâl mhe”, R[u\n nchră geh tât râng bah kruanh ăp N’gâng kan, nău kan Trung ương; kruanh n’gor Dak Lak n’hanh 300 nu^h [on lan ntoh lư ntoh măt an rlău 14 rkeh nu^h [on lan lam dak. R[u\n nchră le\ rgum mkra, dôh rklaih jêr jo\t, wa\k kol tâm nkra njêng lo\ mir, ndâk njêng thôn [on mhe, lơn lah tâm rnôk srê Covid-19 le\ [ư khuch du\t têh tât nkra njêng, tăch n’gluh ndơ lo\ mir, ngăn lah ta nkual miền Trung-Tây Nguyên. Ntoh ngơi nt^m rđau ta r[u\n, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc m^n lah: Đảng, Ngih dak uănh m^n jru tât hun hao bah nkual miền Trung-Tây Nguyên, tâm ne\ nău kan lo\ mir, [on lan, thôn [on. Thủ tướng dăn đă kônh wa [on lan Tây Nguyên mât ue\h nuih n’hâm tâm rnglăp, m^n [ư mhe tâm pah kan; janh ntuh kơl, kơt do\ng khoa học công nghệ tâm nkra njêng; mât ue\h jâng nsan bah Tây Nguyên tâm nău kan nkra njêng tơm công nghiệp, tơm sa play kơt cao su, tiêu, cà phê…

3. Ăp rnoh ndơ tuch tăm bôk năp ta Tây Nguyên geh tăch an châu ÂU lôch EVFTA.

N’gul khay 9-2020, Gia Lai lah ngoăy tâm âk n’gor bôk năp geh ăp ndơ tuch tăm geh: chanh rse, cà phê tăch an ăp ntu\k tăch rgâl châu âu t^ng Hiệp định tâm ton tăch rgâl đăp mpăn đah Việt Nam n’hanh âk dak châu âu kan ndrel  (EVFTA). Ntrôl dăng nău tăch ndơ an dak bah dih ndơ tuch tăm bâh Việt Nam lah nsum n’hanh ndơ tuch tăm ta Tây Nguyên lah êng tât ntu\k tăch rgâl lam ntur neh dôl dơi ua\nh lah ntrong kan tơm khlăy du\t khlăy bâh Đảng n’hanh chính phủ tâm rnôk geh njêng tay n’gâng kan tuch tăm t^ng trong hun hao nâp nâl. Na nê|, le\ geh bơi tât 300 tấn cà phê bâh công ty TNHH Vĩnh Hiệp ta nkuăl [on têh Pleiku geh tăch an ntu\k tăch rgâl châu âu. Ta rơh aơ đo\ng, ndơ chanh rse 100 tấn le\ lôch nkret [ư bâh công ty CP thực phẩm tăch an Đồng Giao le\ geh tăch an Châu âu t^ng EVFTA. Aơ lah công ty geh nău tâm rgop kan ndrel na nê| đah nu^h [on lan kan lo\ mir bâh nău tuch tăm công nghệ tât nkret [ư n’hanh tăch an dak bah dih biăp play bum mbo. T^ng nău mbơh lor, nău dơi pơk hvi n’hanh hun hao rnoh prăk geh tăch ndơ an dak bah dih bâh ndơ tuch tăm bâh ăp n’gor Tây Nguyên tât ntu\k tăch rgâl EU hôm nha rmeh du\t âk, ngăn lah tâm rnôk Việt Nam n’hanh EU le\ lôch tâm nchră n’hanh ký tâm ton kan đah EVFTA.

4-Tây Nguyên uănh nđôi srê Covid-19 n’hanh du đêt nuh srê êng.

Ndrel đah lam dak, năm bah năp, ăp n’gor tâm nkual Tây Nguyên le\ rdâng đah du\t âk jêr jo\t yor srê Covid-19 [ư. Tây Nguyên lah ngoay tâm âk nkual bah kơi du\t ta lam dak saơ nu^h ntưp Covid-19. Yơn lah, Yor saơ ơm, nkhah êng săm ngăch, jêng mô geh nu^h kh^t. Geh rnôk, ta nkual Tây Nguyên an nkhah rgum hăng rbăn nu^h; du đêt nkual [on lan gu\ an nchoeng n’gang, ăp ntu\k an gu\ tâm [ah, yơn knơm [ư ue\h trong kan nkoch trêng, jêng nău m^n nu^h [on lan mô klach rvê, nău rêh mô geh djơh. {ư t^ng nt^m rđau bah Đảng, Ngih dak, ăp n’gor tâm nkual Tây Nguyên le\ m^n “Rchăng n’gang srê kơt rchăng n’gang rlăng” n’hanh [ư t^ng trong “Nking n’gang; saơ; nkhah êng; nchoeng nkual geh srê; săm tam” gay “Mât njrăng săk soan, nău rêh bah nu^h [on lan”. Bah meng ne\, năm bah năp ăp n’gor tâm nkual Tây Nguyên lôch ue\h tâm nău nking n’gang ntoh tay bah srê dâr pưm ko, duh rtoh trong mham, jâng ty mbung…

5. Mih n’hach, dak buk, p^ch rluh neh du\t hô

Du nău êng du\t geh mât ua\nh tâm năm ba năp, ne\ lah nău duh phang du\t hô bâh bôk năm, dak buk du\t năm le\ [ư khuch khat âk mpeh nu^h n’hanh drăp ndơ ta âk ntu\k tâm nkual Tây Nguyên. Pe khay bôk năm 2020, ăp n’gor ta Tây Nguyên mô geh mih. Rnoh dak ta ăp dak me ta ntu\k mô to\ng tât 40-70% đah nău râng geh ăp năm, âk dak bât le\ soăt. Mô dơn mô to\ng dak do\ng ma rbăn rmen ha tơm tăm le\ kro phang, mât rong ndrôk rpu su\r djăr geh nău khuch đo\ng.  ăp khay du\t năm, Tây Nguyên geh mih n’hach, dak bu\k du\t âk, [ư khuch âk mpeh nu^h n’hanh drăp ndơ. Tâm ne\, Dak Lak lah ntu\k geh nău khuch khat du\t âk. Rhiăng ngih jay le\ dak buk rlâm, tâm ne\, du\t khuch âk lah ta nkual rdu\ng Krông Pach, âk ngih jay le\ geh nău khuch yor p^ch rluh neh ta nkuăl Krông Bông. Quốc lộ 26 hăn let Dak Lak đah Khánh Hoà geh rluh, tâm nglah trong hăn. Rơh mih dak buk aơ le\ geh dak băm ta du đê| ntu\k ta Cư Jut, Krông Nô n’gor Dak Nông ta nkual dak me Krông Na. Du đê| nău tât le\ geh ta Lâm Đồng, ne\ lah du rmôt năch bâh nkuăl [on têh Hồ Chí Minh pâl nđaih ta nkuăl Lạc Dương geh dak klôr rdu, tâm ne\ geh 2 hê nu^h kh^t.

6-Wa\ng sa nkual hao jêng, nău rêh kon nu^h đăp mpăn.

Tâm rnôk srê Covid-19 khuch mô ue\h tât ăp ntil bah nău rêh wa\ng sa-rêh jêng, trôk nar mih dak lip jêr jo\t, yơn đah nău nt^m rđau du\t n’hâm bah ăp gưl đảng, n’gâng kan ăp gưl n’hanh ăp nău kan dơi kan, nkual Tây Nguyên le\ ơm tâm di đah nu nău, bơh [ư săk rnglăy têh “nău r[o\ng nsum”-nkre rdâk hao, hun hao wa\ng sa-rêh jêng, nkre njrăng n’gang srê tam. Ntoh lư kơt n’gor Lâm Đồng, d^ng le\ so\k ndơ\ tơm prăk n’gor năm 2020 geh rlău 17.820 rmen prăk, hao 1,22% nkôp đah năm 2019 jêng ntoh ang. N’gor Dak Lak so\k ndơ\ tơm prăk ngih dak geh 8.625 rmen prăk, hao 16,51%; n’gor Kon Tum, geh 14/15 rnoh ndơ geh n’hanh rlău nău nchrăp n’gluh an; hao jêng geh 12,17%, d^ng le\ so\k ndơ\ tơm prăk ngih dak ta n’gor geh 3.900 rmen prăk. Đah n’gor Dak Nông, hao jêng wa\ng sa geh 6,12%, rnoh rnăk ach o hu\ch rlău 3,5%, nău rêh nu^h [on la dơi rgâl ue\h. êng n’gor Gia Lai, knu\ng [ư geh 15/21 rnoh ndơ wa\ng sa-rêh jêng; d^ng le\ so\k ndơ\ tơm prăk bah n’gor Gia Lai knu\ng geh 89% trong nchrăp đah rnoh so\k geh 4.628 rmen prăk.

 7. Tây Nguyên ntoh n’gor  ăp nău kan tâm rlong ro\ng dak

Năm 2020, ăp n’gor ta Tây Nguyên le\ [ư dơi lôch Đại hội tâm rlong ro\ng dak gâl n’gor n’hanh săch mpôl đại biểu tât râng Đại hội tâm rlong ro\ng dak lam dak tal 10. Đại hội tâm rlong ro\ng dak ăp n’gor ta Tây Nguyên ua\nh năl. Tâm ăp năm ba năp, ăp nău kan tâm rlong ro\ng dak le\ njêng nău nsrôih âk, ntop [ư dơi ăp nău mpo\ng mpeh wa\ng sa lvang năm 2015-2020. ntrong kan ntuh kơl ăp nar lơ ma âk, rgum âk ta ntrong kan tuch tăm do\ng công nghệ mhe, ăp nău nchrăp kan geh [ư bâh nău kan tuch tăm. Đah nău m^n “Lơ ma jêr lơ ma an geh tâm rlong”. Đại  hội tâm rlong ro\ng dak lah nău kan bôk năp gay ma n’hao tay nău way ơm ro\ng dak, tâm rnglăp, m^n kan, tâm rlong [ư dơi ăp nkô| mpo\ng, nău kan hun hao wa\ng sa- rêh jêng, mât rnă njrăng ngih dak, đăp mpăn tâm lvang năm 2020-2025.

8-Công viên Đăk Nông lăp mu\t trong công viên địa chất lam ntu\r neh bah UNESCO

Tâm năm 2020 mhe rlău, n’gor Dak Nông le\ [ư moh săk pơk so\ng dăng Công viên địa chất lam ntu\r neh năm 2020. Tă bah 5 năm têh jêng n’hanh hun hao, công viên địa chất Dak Nông mhe kơp dơn nău dơi nkah g^t jêng công viên tal 3 bah Việt Nam lăp trong công viên địa chất lam ntu\r neh UNESCO bah kơi Cao nguyên lu\ Đồng Văn (năm 2010) n’hanh Non nước Cao Bằng (2018). Kơp bah năm 2014, jêh âk nău mbơh saơ đah trong trôm lu\ yôk u\nh nkual Krông Nô bah ăp nu^h khoa học Nhật Bản, n’gor Dak Nông le\ nsrôih ndâk njêng t^ng ntrong kan n’hanh r[o\ng trong râng lăp Công viên địa chất lam ntu\r neh. Nsrôih bah kruanh n’gor Dak Nông tă bah ăp rơh le\ jêng ngăn. Nău aơ mô knu\ng geh nkô| nău têh khlay, ntru\t an hun hao wa\ng sa rêh jêng ta ntu\k ma hôm nta du\t têh gay mpla nsơ ru\p ndah Việt Nam tât đah băl mpôl lam ntu\r neh. Đah nklăp 65 ntu\k drăp ndơ địa chất, địa đạo, geh le\ trong bơi 50 trong trôm lu\ đah d^ng le\ jong rlău 10.000m, ăp bâr yôk u\nh, dak leng…. Công viên địa chất Dak Nông lah ntu\k mât ndray ăp nău khlay êng đah âk ntil sinh học, n’hanh đah âk nău ue\h mpeh văn hoá, địa chất, bri dak kơt jâng têl nău [ư bah kon nu^h kăl e.

9. Tâm mâp tâm nđu\r nău tanh cheh Việt Nam tal 2 geh [ư ta Dak Nông

Ta Dak Nông đo\ng, geh du nău kan văn hoá bâh lam dak le\ geh [ư tâm năm 2020, ne\ lah rơh tâm mâp tâm nđu\r nău tanh cheh Việt Nam tal 2. nău tâm mâp tâm nđu\r geh nău tât râng bâh 14 n’gor, nkuăl [on têh ta lam dak geh: Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng, Yên Bái, Bắc Ninh, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi, Kom Tum, Đắk Lắk, Bình Phước, Tiền Giang, Bạc Liêu, An Giang n’hanh Đắk Nông. Năuleo [ư tâm mâp tâm nđu\r gay ma mbơh tơih, mbơh n’hơ tât năch tâm dak n’hanh dak bah dih mpeh rup gui neh dak, kon nu^h Dak Nông đah ăp nău ueh, bâh neh ntu dak nor, nău ueh bâh nău way ơm âk ntil nău, nău dơi têh dăng gay ma hun hao pâl nđaih ngăn lah ndrel đah Công viên địa chất lam ntur neh UNESCO Dak Nông, geh mât rbăy, ndâk nsơm n’hanh n’hao nău ueh way ơm bâh ăp mpôl rnoi Việt Nam, njêng nău tâm nđu\r văn hoá ăp mpôl rnoi, ăp nkual, mpeh mper tâm lam dam dak. Aơ lah rơh gay ma ăp nghệ nhân, diễn viên quần chúng geh tâm nđu\r kơt nti, tâm mbơh nău tă kan, ntru\t đă ăp nghệ nhân n’hanh ntu\k rêh jêng n’hao nău m^n kan tâm nău mât rbăy, n’hao nău m^n bâh văn hoá ăp mpôl rnoi, ntop rdâk njêng n’hanh hun hao n’gâng kan văn hoá Việt Nam ueh mhe geh âk nău ueh êng mpôl rnoi.

10-Trong [ư nkah g^t 15 năm ntu\k ntô văn hoá ch^ng goong Tây Nguyên lah drăp ndơ văn hoá mô mpơl săk bah kon nu^h ta Tây Nguyên.

Năm 2020 le\ [ư trong [ư nkah g^t 15 năm “Ntu\k ntô văn hoá ch^ng goong Tây Nguyên” dơi UNESCO jao an ndơ nkhôm rnê khlay: Drăp ndơ nkoch tay ndơ mô mpơl săk ntoh măt bah kon nu^h (25/11/2005-25/11/2020). Ăp nău [ư nkah g^t an saơ ăp n’gor Tây Nguyên le\ geh âk nău nsrôih mât r[ay, [ư ue\h nău khlay bah drăp ndơ văn hoá ch^ng goong t^ng nuih n’hâm bôk nău kan hăn ndrel tâm ton.

Kơp bah rnôk wơt dơn ndơ nkhôm rnê, drăp ndơ văn hoá ch^ng goong le\ hăn ngai bri dak gay jêng drăp ndơ bah kon nu^h. Âk trong mkra, bôk nău kan hăn ndrel dơi Chính phủ, ăp n’gor Tây Nguyên mbơh [ư gay [ư t^ng nău kan mât ndray n’hanh [ư ue\h; lơn lah ăp nău khlay ntô| n’hao drăp ndơ ch^ng goong tâm ban lam ntu\r neh n’hanh nkual. N’gor Gia Lai le\ [ư 2 rơh kơp uănh têh hvi tâm năm 2008 n’hanh 2020 mpeh nău do\ng ch^ng goong tâm [on lan n’hanh [on lan hôm e mât r[ay âk ch^ng goong bah 5 n’gor Tây Nguyên. Ăp n’gor [ư âk jrô nt^m tu\r ch^ng an rơh druh ndăp.

Mât uănh ntu\k ntô văn hoá ch^ng goong tâm rnôk mhe lah nău kan khlay, jêr jo\t n’hanh jăch ndăn. Ăp nău rgop bah ăp nu^h khoa học, m^n njêng văn hoá tâm Rgum nchră lam ntu\r neh đah bôk nău “Nău rgâl nău rêh wa\ng sa-rêh jêng n’hanh mât ndray văn hoá ch^ng goong ta Việt Nam n’hanh nkual Đông Nam Á” (năm 2009) n’hanh dăch aơ ngăn lah rgum nchră “Mât njrăng n’hanh [ư ue\h nău khlay ntu\k ntô văn hoá ch^ng goong Tây Nguyên” (năm 2018) n’gluh an âk trong mât ndray drăp ndơ khlay. Tâm ne\ nău r[o\ng rgâl drăp ndơ yău jêng ndrăp ndơ gay nu^h [on lan dơi do\ng geh lah nău m^n mât r[ay nâp nâl dơi geh tâm ban u\ch bah âk nu^h khoa học, nu^h m^n njêng. Rlet rlău 15 năm mât r[ay n’hanh hun hao, drăp ndơ ch^ng goong Tây Nguyên mô knu\ng du nău khlay đah văn hoá, pâl nđaih ma hôm rgop hun hao wa\ng sa, rêh jêng tâm rgo\ năp.

Nu^h rblang: Thị Đoắt-Y Sưng