VOV4.M’nông: Kơt mpôl hên le\ mbơh, so\k choih lir lar [ư rluh pich rlâm ăp kơh dak me, le\ n’hanh dôl geh âk ta ăp n’gor Tây Nguyên. N’gul yan wai, yơn ăp dak me tâm nkual hôm e rkhăl, pich rlâm kơt dak lip têh, nkri tât nkra njêng lo\ mir. Hăng rkeh m choih dơi so\k ăp năm hôm e geh tâm nkual măng bah trong kan mât uănh, [ư roh an tơm prăk hăng rmen prăk. Nthoi tay bôk nău “Tây Nguyên moh nău dak me rluh pich rlâm-choih mpăr”, nău nchih “Ăp duk choih tâm nkual măng”, nkoch nkô| nău khlay bah ngăn ngên, ne\ lah ăp n’gor mât uănh t^ng nău way dơm mô geh kơt t^ng ăp trong rmal t^ng nău ntru\nh pháp luật.

           Dak Lak lah n’gor geh rnoh săm[u\t dơi pă an rhôp choih du\t âk ta nkual Tây Nguyên, đah 14 doanh nghiệp, rnoh âk ăp năm 1 rkeh mét khối. yơn i ngăn, geh du\t n’hâm đê| 17 doanh nghiệp dôl kan, đah bơi rhiăng bôk duk rhôp choih way ăp nar, rnoh âk geh choih rlău âk tơ\ săm[u\t dơi an.

            N’huach uănh saơ n’hoch groch groi ndeh rdeng choih hăn ma so\k soăy mô geh dah âk, nhih pah kan so\k soăy nkuâl Krông Ana njêng du ntu\k gu\ kâp kan ta xã Quỳnh Ngọc, dăch kêng ntu\k rgum choih du\t têh n’gor, gay kơp ndeh rdeng choih ăp nar, [ư ndơ nsing gay kơp rnoh âk geh n’hanh rnoh do\ng so\k soăy. Ndr^ yơn, ăp doanh nghiệp geh lah phong mbro, nhih pah kan so\k soăy pha lah ma luh du. Ndr^ lah, ntơm bah nê, doanh nghiệp so\k lơh choih pa man âk, nhih pah kan dơi kan bah n’gor Dak Lak [ư uănh tâm ban mô saơ da dê. Wa Nguyễn Văn Thiềm, Kruanh Phòng Khoáng sản, Sở Tài Nguyên- Môi trường Dak Lak, an g^t:

            “Uănh năl na nê| rnoh âk choih a[aơ lah du\t jêr. Rnoh dja lah bar trong, ngoăy lah mbrô mbơh bah ăp doanh nghiệp. Tâl bar lah bản đồ ngăn geh. T^ng thông tư 02/2013 bah Bộ Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn ri ăp doanh nghiệp ân [ư bản đồ ntu\r dak me n’hanh kơh dak me. Yơn tât a[aơ, Bản đồ kơh dak me ri ăp doanh nghiệp geh [ư yơn [ư [aih ma lê dơm. Bản đồ ntu\r dak me ri mô geh doanh nghiệp i njêng”

            Nău geh quy định ma doanh nghiệp mô u\ch t^ng [ư ma lơn geh tay ta le\ rngôch lam ntu\k Tây Nguyên đo\ng. Kơt ta n’gor Gia Lai, du\t âk năm aơ, mô geh du doanh nghiệp i dơi pă an so\k lơh choih tăch rgâl, yơn choih nha dơi lơh n’hanh tăch rgâl đo\ng. Năm 2015, âk tơm choih tâm n’gor dơi tăch tâm rlong khlay geh nău dơi, yơn tât năm aơ săm[u\t pă an nha mô ho\ [ư lôch đo\ng, nău kan lơh ntu\ng choih, yor kơt nê| ma nha geh [ư …tâm di đo\ng. wa Lương Thanh Bình- Groi Giám đốc Sở Tài Nguyên- Môi trường n’gor Gia Lai, an g^t:

            “Ntơm bah rnôk Luật Khoáng sản 2010 geh nău tam do\ng lah nău pă an săm[u\t lơh lu\ choih geh mbrơi. N’hanh tât rnôk dja, ta n’gor mô geh du tơm choih i dơi an do\ng t^ng di quy định bah Luật. Le\ rngôch ăp tơm choih ma [on lan dôl [ư lah lơh ntu\ng”.

            Hôm ta Dak Lak, le\ ma doanh nghiệp mô ho\ dơi pă an săm[u\t do\ng kan, geh le\ ma jât bôk duk rhôp choih, dơi lơh joi rdăp le\ ma ntu\k le\ pă an doanh nghiệp êng [a [a\ đo\ng. Hợp tác xã Đoàn Kết, nkuâl Krông Bông lah du ntu\k geh kơt nê| .  Wa Trần Văn Công, Chủ nhiệm hợp tác xã, an g^t:

            “Lor rnôk UBND n’gor pă an săm[u\t an ăp doanh nghiệp, năm 2007 ri mpôl hên le\ [ư rhôp choih ta dak me Krông Ana dja le\ 20 năm hôm. Mpôl hên an lăn rơh dăn pă an săm[u\t nê lah yor săm[u\t rgâl trong [ư Hợp tác xã hôm pah pât n’hanh n’gor le\ lah pă an doanh nghiệp êng [a [a\ đo\ng, bah kơi tay ro\ng an mpôl hên du gâl. Yơn doanh nghiệp lôch nê mô rong tay, ma mpôl hên ri mô dơi ntlơi nău kan. Mpôl hên geh t^ng [ư nău way an prăk kaih, yơn nău dja ri nkoch luh ri mô ue\h. ăp nhih pah kan dơi kan saơ mpôl hên [ư mô saơ geh ntil nău đo\ng jêng mô saơ khân păng tât hăn ôp uănh”

            Du mpang êng [a [a\ tâm rêng kan rhôp choih ta Tây Nguyên dôl tâm rnôk ndâp ngo đo\ng, nê lah mât uănh ăp bôk duk rhôp choih- rdeng choih ta ăp dak me. Wa Y Poăt Tơr, Giám đốc Sở Giao thông vận tải Dak Lak an g^t, nău kan pâng duk mpan, n’glăp duk mpan nchuăt ta ăp dak me ta n’gor, [ư dah ro\ng tâm âk năm rlău aơ, mô geh nău mât uănh bah n’gâng kan dơi kan. Bol g^t aơ lah mô di, yơn sở mô ndơ\ luh dơi trong nkra tam, tâm di đah quy định bah pháp luật:

            “Ăp duk mpan ta Dak Lak lơn âk lah duk pâng êng mô geh săm[u\t an weh [ư yor kơt nê| Chi Cục đăng kiểm mbrô 5 mô geh ntu\k nsing gay [ư ôp uănh kỹ thuật gay pă an săm[u\t kơp dơn nâp ue\h. Chi Cục đăng kiểm mbrô 5 kan nsum đah nhih nti trung cấp nghề Bình minh gu\ ta Dak Lak ôp uănh du đêt bôk duk ri saơ ntô duk mô ho\ to\ng rnoh nâp ue\h, ân nkra tay nhih pah kan weh [ư mơ dơi nchih săm[u\t weh [ư dơi. Kơp ntơm bah nê tât a[aơ kơt lah le\ rngôch ăp nu^h tơm duk bu mô râng, jêng nău rgâl ue\h ngăn ma lah mô geh nău rgâl ue\h đê|”.

            Bol ma nô nău lơh choih mô geh nău way [ư lam ntu\k, ăp duk mpan mô t^ng [ư ăp quy định bah Luật hăn trong dak, yơn rnoh ma cảnh sát hăn trong dak, cảnh sát môi trường, thanh tra tài nguyên môi trường…nkra rmal ăp năm hôm du\t đêt. Đah Dak Lak, bol le\ njêng dơi mpôl cảnh sát trong dak đah 16 nu^h, mât uănh 180km trong dak me, jêh geh rmal mô jêng âk đo\ng, mô rgop nkra dơi nău nuih ăl ma ăp duk choih dôl njêng luh. Trung tá Nguyễn Huy Thành, Groi kruanh Phòng cảnh sát Giao thông, Công an n’gor Dak Lak, an g^t:

            “Tâm năm 2016 lah le\ rmal 247 nu^h, rnoh rmal lah 130 rkeh prăk, nkah 228 nu^h. 3 khay bôk năm aơ rmal geh 9,7 rkeh prăk. Hôm mpeh ăp nu^h lơh joi choih mô geh nău way, rlău ma ntu\k dơi pă an săm[u\t lơh joi bah he lơh rlâm neh bah [on lan ri mpôl hên le\ kan nsum đah Phòng cảnh sát ôp uănh mpeh neh ntu bri dak, yơn mô ho\ rmal geh du hê nu^h”.

            Quy định le\ geh yơn mô t^ng [ư; mô t^ng [ư yơn nha lơh joi đo\ng; tih lêng lang yơn geh rmal du\t đêt…Nê lah ăp nkô| nău ntoh luh ân dơi nkra lor ngăch tâm lơh joi choih, nchuăn rdeng choih ta ăp n’gor Tây Nguyên, [ư ăp nău tât khuch mpeh wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h, neh ntu bri dak rêng lam hvi. Saơ kloh, dôl ma geh du ntu\k ndâp ngo tâm pah kan mât njrăng tâm trong kan dja. N’hanh u\ch [ư plơ\ tay kơt ơm tâm rhôp joi- nchuăn rdeng choih, ân ndơ\ ăp ntu\k ndâp ngo dja plơ\ tay đah ntu\k sol ang, t^ng [ư di ăp rêng kan bah pháp luật./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân