VOV4.M’nông – Mpeh nău ngăn geh roh bri hô ta Tây Nguyên, ntêt nkri jâng nsing hao rơ\ jêng bri jo\ jong bah nkual, du\t rngot lah ăp rnoh nchih tih ngăn mpeh bri dôl do\ng âk bah nu^h tơm bri tât xã, nkuâl, n’gor n’hanh n’gâng kan trung ương, [ư ăp trong kơl săk geh bri khlay bah Ngih dak jêr geh nău tam, mô dơn nê geh teng tih trong. Bah meng nkô| nău rbăn lhơ, mô jăp nơm dơn kan, geh nkô| tât wa\ng sa, nên lah mbơh lơn ma tih, bri lơn ma roh, ri neh bri- drăp ndơ du\t geh rnoh khlay, jêng dơh lăp tâm ti ăp nu^h, ăp doanh nghiệp. Tât khuch an tay bah kơi du\t têh bah nău dja mô dơn lah bri dak neh ntu geh lơh khuch n’hang, ntêt nkri jâng nsing hun hao nâp dăng, ma ta năp măt, rnă njrăng đăp mpăn ta ăp n’gor jêng roh đăp mpăn.
99 ha bri tâm neh Công ty TNHH Đỉnh Nghệ, xă Quảng Sơn, nkuăl Dak Glong, n’gor Dak Nông, jêh rlău 10 năm dơi jao, a[aơ le\ kơt mô hôm. Hôm ta nău nchrăp [ư aơ lah tâm pit mô geh lôch đah nu^h [on lan ta ntu\k tă tăch rwa\t neh bri đah doanh nghiệp. Du đêt nu^h [on lan tâm nkual nău nchrăp [ư nkoch tay nău njê mô lôch bah nơm yor ăp nău tâm pit le\ rgâl jêng tâm lơh, [ư nău rêh bah khân pơng, đăp mpăn rnă njrăng ta ntu\k mô ue\h:
Rnôk bri jêng neh, neh khlay dôl lăp ty ăp nu^h, doanh nghiệp
“Ăp nkual neh Công ty klach mô dơi mât ri tăch nai. Yor rnăk wâl gâp geh rwa\t tay bah Công ty Đỉnh Nghệ bâh năm 2013 tât a[aơ. Tât năm 2015 ri công ty ơm le\ an tăch tay an Khanh, Kruanh mhe. Bah năm 2015 tât a[aơ, au Khanh le\ geh tâm pit du\t âk đah ăp rnăk rwa\t neh kơt mpôl hên”.
Hôm du nău rgop bah nu^h [on lan êng:
“Groi Kruanh Công ty Đỉnh Nghệ, na nê| lah au Nguyễn Tiến Mạnh pănh 2 gar phao tâm jâng gâp, du gar jâng kiau, du gar ta bu\t ma, [ư an rnăk wâl le\ sru\ng. gâp lah nu^h pah kan khlay tâm rnăk wâl, a[aơ geh tâm nău ach o, du\t jêr jo\t. Mpôl hên dôl du\t khlay”.
Nău nchrăp [ư bah Công ty TNHH Đỉnh Nghệ trok ngoay tâm âk nău nchrăp [ư roh bri, roh đăp mpăn yor tâm pit neh ta n’gor Dak Nông, n’hanh 1 tâm rhiăng nău nchrăp [ư kơt ne\ ta nkual Tây Nguyên.
Lah kơt ăp năm bah năp, bri le\ roh, neh bri jêng neh mir mô lah neh gu\, khlay nklăp 20-30 rkeh prăk tât rlău rhiăng rkeh prăk du ha, ri 2 năm plơ\ ma aơ, rnoh khlay neh hao âk tơ\ yor nău ntuh kơl điện măt nar lir lar, u\ch rdâk nkra tay bri lơ đêt, ntu\n mpet ta bri lơ hô. Kơt ta nkuăl Buôn Đôn, n’gor Dak Lak, jêh rnôk ăp ntu\k điện ntă chor dơi ndâk [ư âk, du ntu\k geh âk rmen prăk du Mêgaoat, ri n’ăp ăp lôk neh tu neh tu tơm lâm nghiệp ta nkuăl dôl dơi mpla tăch đah rnoh khlay rlău 100 rkeh prăk/1 sào, jêng 1 rmen prăk/1ha:
Ngoay tâm 50 rbăn ha bri săr ta Gia Lai rgâl jêng mir cao su
“Hôm 4-5ha tâm kâng, bu mô dơi [ư sam [u\t do\ng neh ri pơng hôm e ta n’gul ne\. Rnoh khlay ri rlău 100 rkeh prăk du sào, khlay ngăn lah 150 rkeh prăk du sào dơm. Lah nu^h u\ch lah tăch le\”.
Tâm 5 n’gor Tây Nguyên, Gia Lai dâk bôk mpeh nău phah bri roh bri-neh lăp ty bu, yor tâm âk năp bah năp, n’gor an phah le\ rlău 50 rbăn ha bri mô jêng gay tăm cao su. Yơn rlău 10 rbăn ha cao su tâm rnoh ne\ mô hun hao, knu\ng hôm neh dôl rgâl jêng drăp ndơ bah doanh nghiệp. N’gâng kan [on lan n’gor Gia Lai dôl dăn Trung ương trong [ư gay ăp doanh nghiệp dơi rgâl rlău 12.000 ha neh bri an nău do\ng êng, du\t âk lah neh tăm tơm sa play, neh [ư điện sial n’hanh điện măt nar. T^ng wa Kpă Thuyên, Groi kruanh UBND n’gor Gia Lai, đê| đo\ng n’gor hôm dăn đă Trung ương kơt do\ng nău ntru\nh le\ lôch tam mô geh kơt do\ng nău ntru\nh an a[aơ, gay doanh nghiệp dơi dơn neh dơh lơn:
“A[aơ doanh nghiệp u\ch rgâl nău u\ch êng, yơn lah, Luật Lâm nghiệp ri an rgâl nău u\ch êng 1 ha bri an tăm tay 3ha. Mpo\ng, nta nơih an doanh nghiệp [ư t^ng Nghị định ơm, an rgâl 1 ha bri ri tăm bri ndơn tay 1 ha dơm”.
Trong phah bri khlay rgâl jêng neh khlay ta Tây Nguyên le\ geh âk năm n’hanh trong o\k r’ah [ư bri jêng roh le\ rngôch, mô dơi rdâk nkra tay
Trong phah bri rgâl jêng neh khlay ta Tây Nguyên le\ geh âk năm n’hanh [ư o\k r’ah ngăn [ư bri roh le\ rngôch, mô dơi rdâk nkra tay. Rnôk doanh nghiệp dơh so\k dơn bri, neh bri gay phah, rgâl do\ng, tăch rwa\t, le\ nta an nău mô ue\h gay nu^h [on lan lir lar lăp phah bri, in neh. Nău phah bri-ru\n in neh kơt ne\, đê| đo\ng geh saơ rah wah, ntul rlong pháp luật. Ntoh lư tâm ne\ lah ăp nău ma VOV le\ saơ ta nkual bri ta xă Cư Pui, nkuăl Krông Bông, n’gor Dak lak. Ta aơ, nu^h [on lan thôn Ea Rớt, xă Cư Pui le\ phah 37 ha tâm 5 khay bôk năm. Âk rnoh nu^h tâm ne\ mô ho\ tuch tăm, yơn mô u\ch jao tay an nu^h tơm bri tăm tay bri. N’hanh nu^h [on lan mbơh tay nău aơ an gưl bah lơ, wa Nguyễn Văn Tâm, Kruanh UBND xă Cư Pui:
“Neh kônh wa ru\n in a[aơ kônh wa đă lâm trường hăn tăm lah mô dơi. Dăn đă Công ty lâm nghiệp geh trong mkra tăm tay bri ta yôk prêh. Trong mkra công ty ntop kơl m’hâm [ư, m’hâm sa tâm pă, lah dơi m^n trong mkra ri mbơh ơm an kônh wa”.
“Bri lah mah, lah he g^t mât njrăng ri bri du\t khlay” lah nău ngơi dơi dơi trah ntăr, rdâk [ư ta âk nkual bri bah 5 n’gor. Yơn nău khlay mah bah bri dôl roh, n’hanh nău khlay bah neh bri dôl hao, [ư ăp nău nsrôih mât njrăng hun hao bri lơ jêr jo\t.
Duh phang, dak lip rchoh, p^ch rlâm neh le\ brôi nău geh hun hao bah âk năm, roh lơi âk nău rêh, lah nău mbơh hô đah nău khlay ngăn bah bri, yơn ăp ntu\k le\ mô uănh khlay di ngăn.
Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja
Viết bình luận