Nău nchih tal 3:Rêh nsum đăp mpăn đah Covid-19- ntrôl ngăch hun hao wăng sa.
Nău nchih tâl 1:
Nău nchih tâl 2:
VOV4.M’nông: tâm bôk ntuh nar naơ, mpôl hên lĕ pơk 2 nău nkoch tâm rut nău nchih “Nsum soan-du nuih n’hâm rlet rlău nuh srê”, lah na nê̆ ntrong kan an lor bôk năp gay ma lĕ ntrong kan chính trị tâm di đah nău mhe, hun hao ndâk nsơm wăng sa, rêh jêng lah chuh lĕ vaccine. Nău ngăn, đah ăp njoat hăn tơm bâh dak bah dih pă vaccine tât rgum soan kan rdâk njêng tâm rgop rvăt vaccine, mĭn uănh nkra njêng vaccine..Việt Nam lĕ n’hanh dôl geh ăp njoat hăn lor bôk năp an nkô̆ nău kan aơ. Nău nĕ mô di lah lĕ ntrong kan tâm nău mô dơi pah kan mô lah pah kan rlu, kâp tât rnôk bơi tât 100 rkeh ƀon lan geh chuh n’gang Sars cov2 jêng nău ji way geh, mơ geh njêng n’hanh ntrôl tay nău pah kan jan sa. Bâh ntơm geh Covid-19, Đảng, ngih dak, chính phủ lĕ geh nău nchrăp kan ndrel, nkre ma njrăng, nkre ma hun hao wăng sa rêh jêng.
Lĕ rlău âk nuh srê, đah ăp nău tât jêr njrăng, tât aƀaơ, aơ hôm nha lah nău kan tâm di, an geh nău nsrôih mô rlu bâh lĕ ntrong kan chính trị, gay ma mbơh rêh nsum đăp mpăn tâm nău mhe, njêng nău dơi tâm nău rdâk njêng, hun hao neh dak. Aơ lah nkô̆ nău nglâ̆ dŭt tâm nău nchih “rêh nsum đăp mpăn đah Covid-19, hun hao wăng sa”.
Bơi tât 2 năm srê Covid-19 ntoh, ngăn lah kơp ntơm nau khuch bah rơh srê tal 4, nau nâp bah nau rêh jêng, n’hâm dăng bah jâng văng sa dôl ma tup tâm nau geh nkah njrăng mrô nau kan ê nkra, tuch tăm geh n’huch, rnoh ƀư nau kan tăch rgâl luh bah ntŭk ƀư luh bah nau dôl kan ƀư kan dôl hun hao; rnoh tăch rai ndrel nau geh jêng bah nau kan tăch rgâl ndoh ndơ dôl ma n’huch, tơm prăk ntuh kơl nsum dêh, nŭih roh kan pah, mô hôm kan pah hao âk, rnon tâm ngân hàng hao âk-dôl ma geh nau khuch ân ntŭk ƀư ân manh prăk kaih...Tĭng nŭih ƀư nchră nau kan văng sa. Tiến sĩ Võ Trí Thành, aơ lah nau khuch ngăn tâm nau kan văng sa rêh jêng bah neh dak, kơp ntơm bah ăp năm 60
‘Srê kơt aơ păng kơt lah du ntil phŭt ƀư nau khuch khat, lơh ngăn tât jâng văng sa, ƀư kol pă ntrong kan pă nau kan tâm lam ntur neh, đah ăp dak ndrel tâm nuih n’hâm bah ăp dak, kơt lah ăp nau kan ngăn. Kŏ lah rơh bôk năp jêh âk năm kơp ntơm rnôk nơm ƀư Luật ƀư nau kan tăch rgâl, rnoh ntŭk kan tăch rgâl luh bah ntŭk ƀư nau kan têh lơn âk ngăn rđil đah ntŭk kan tăch rgâl ndâk nkra mhe, aơ lah nau khuch khat têh ngăn. Tĭng nau nchrăp, nau hun hao năm aơ mra lah rnoh hun hao dêh ngăn kơp ntơm rnôk 30 năm rgâl mhe tâm Việt Nam. Ăp nkuăl geh srê hô ngăn kơt Sài Gòn, Đông Nam Bộ, Bắc Ninh, Bắc Giang kŏ ân saơ: rlau ma nau dơi rdâng”.
“Rnoh rdâng ât”, tĭng nau ngơi bah ăp nŭih ƀư nau kan mpeh văng sa Võ Trí Thành mô êng knŭng lah rnoh mrô geh kơp ndrel mbơh. Yor geh nau khuch bah srê Covid-19 êng ngăn đah ăp nau tât khuch văng sa bah năp nơh, nchâp Chính phủ ân ƀư nau nkhah srang nŭih tâm âk ntŭk ndrel âk ntil. Nau geh bah nau tâm nkhah srang nŭih, mô lah “tâm nkhah”, “nchueng”-lah “ƀư ji nau văng sa”. Ndrel ngăn lah, jâng văng sa geh ât nau ji têh ngăn, roh hoach, khuch khat âk, têk leo bah âk nau khuch jêng nau khuch têh ngăn. Âk nŭih ƀư nau kan nchră nau ân lah:
‘Phung hên hŏ tât rnoh nau khuch mpeh nau jâk, rnôk aơ dơi rdâng, lah lŏ tay đŏng ri mra khuch, ntŭk ƀư nau kan khuch jâk. Ân rgâl nau kan gay ma ndâk tay jâng văng sa”.
Kơp uănh nau kan mô ân geh tât nau ntoch jong, Chính phủ đă ăp n’gâng kan, ntŭk kan, nkuăl ân geh ndâk ăp rmôt ƀư nau kan mpeh nau ndâk, hun hao văng sa, rêh jêng, Ndâk njêng ăp nau kan ân geh tâm di ma nau dôl geh bah nkuăl, bah rmôt kan. Nau nê mô di lah “ntă dê nŭih ƀư êng nau kan, nau dăng bah n’gor, nkuăl têh, ntŭk ƀư nau kan, n’gor, nkuăl têh, ntŭk ƀư nau kan nê ân ƀư”. Nau khlay lơn geh Chính phủ ƀư jêh rnôk hŏ geh ăp nau ntĭm nti nau kan tă bah ăp n’gor, nkuăl ƀon têh ƀư nau nkhah srang nŭih têk jong kơt nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh, Bình Dương, Long An... jêh hŏ geh ăp n’gâng dră ân nâp tă bah nkuăl ndrih kơt Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hải Phòng...lah ân uiănh ngăn tât nau tâm nthoi ăp nkuăl, kơl an ntrong  mô hôm Covid, yơn mô êng knŭng mât nau kan mô hôm Covid tâm nau geh kơp. Thủ tướng Phạm Minh Chính đă:
‘Nsing tâm nau kan ngăn bah nkuăl pơk mpông tĭng nau ntĭm đă bah N’gâng kan dak si, pơk luh ma nau nkân njrăng ân ueh, gay ƀon lan geh ƀư dơi nau kan ê nkra, ƀon lan geh hăn ro. Du nau kan đŏng nê lah: 5K+vắc xin+ nau kan, jêh ri nau gĭt rbăng bah ƀon lan. Mât ân nâp nau kan dôl geh aơ ndrel ndăn tâm nê ân tâm di đah nau dôl geh, yơn tă bah nê ân geh ntĭm nti nsum gay ma der nau ƀư kol bah nau kan, der nau mô ueh”.
Ndrel ma nê, Chính phủ kơp năl, nau kan tâm rdâng đah srê ji ân geh nsing tâm nau kan “Dak si lah n’gâng tơm, nau kan; văng sa lah nau ƀư kan tĭng, nau geh jêng’ Rnoh geh, khoa học, công nghệ lah nau tơm; Đăp mpăn chính trị, rêh jêng lah nau tơm, ƀa ƀơ; Vắc xin, dak si săm ji ndrel nau gĭt rbăng bah ƀoñlan lah nau tơm khlay, đăp mpăn nau kan ê nkra, ê nkra ân geh đăp mpăn”. Mô knŭng lah n’huch nau ji ân văng sa, âk ntŭk kan tăch rgâl, âk nŭih ƀư nau kan tăch rgâl, nŭih blau nau kan kŏ uănh aơ lah nau kơl an n’hâm rdâng, ơm geh leo văng sa ndâk, tâm nê nau kan ê geh năl lor geh ntŭk nsrŭng bah srê. Wa Nguyễn Quang Huân-Ntoh măt Quốc hội gưl XV, Groi Kruanh rmôt ƀư nau kan tăch rgâl êng bah Việt Nam lah rjăp:
‘Che, mbơ̆ nơm tâm rnôk tâm lơh mâp âk nau jêr mhâm lah hôm mĭn tât nau đă nŭih hăn dak ba dih ntĭm nti gay jêh aơ sĭt ndâk njêng nau đaưp mpăn văng sa. Du nau tâm lơh 20 năm hôm mĭn dơi nau nê. Rnôk aơ srê knŭng 1,2 năm, lah knŭng njrăng rdâng srê, mô mĭn tât hun hao văng sa, jêh bah srê mhâm nau ƀư? Kăl e lah joi sa ndrel ma sa nê lah nau êng, hôm rnôk aơ nơm tâm rgop nsum đah dak ba dih. Lah ntrong pă tăch păng koh gưl, plơ̆ ri jêr ngăn. Ri ma, rnôk bôk năp nơm mĭn ân geh njrăng rdâng srê-mô hôn păng geh tay, mhe nơh Thủ tướng hŏ geh nau mĭn kloh ngăn lah ân rêh jŏ, ndơn nau hun hao văng sa tâm rnôk srê ji. Nau mĭn mra ƀư nau kan njrăng rdâng srê păng êng đŏng: nau rêh. n'hâm soan bah kon nŭih lah nau lor leo, ba lơ ngăn, yơn ân geh ndâk njêng văng sa”.
Mĭn ngăn đah nau dôl khuch bah neh dak, ji roh bah ƀon lan, mô knŭng nsing tâm nau mĭn tă bah nau dôl geh uănh, mô êng tă bah ăp nau mbơh bah ăp n’gâng kan, ntŭk kan, nkuăl...gay ndơ̆ luh nau mbơh, nau ntrŭnh, rgâl nau kan, Chính phủ hŏ ryơkl, djăt nau rgop, nau đă bah ăp nŭih, ntŭk kan, ƀư nau ntoh măt bah rmôt kan, ntŭk kan tăch ndơ...gay ma năn doh rklaih ăp nau jêr, kol, rdâng bah nau kan ê nkra, tăch rgâl, n’huch ngăn âk ntŭk ƀư kan tăch rgâl, nau khuch bah tâm boh kan, rnăk ƀư nau kan tăch rgâl nsrŭng nau kan, rklaih lơi, lơh khuch ngăn yor nau khuch tă bah srê.
Bơi tât 700 nar rdâng srê lah mâng veh mpeh nuih n’hâm-lah “ŭnh rlong mah, nau jêr rlong n’hâm”, lah nau tâm rnglăp, nsum n’hâm, nsum nau kan- “kơl an, yŭ an” bah Đảng, Ngih dak, ƀon lan ndrel ăp ntŭk kan. Nau tâm lơh njrăng rdâng srê Covid-19 tâm dak nơm hŏ geh âk nau dơi bôk năp, yơn bah năp nê hôm âk nau jêr, ntul rlong ân geh geh dơi rdâng ueh bah lam ntrong kan chính trị. Lah ăp nê ndrel nsôih, ƀư ân nâp ăp ntrong kan ân tâm di, blau nau kan mhe-geh nau rđau n’ho ro tă bah Đảng, Ngih dak, “nkô̆ nau bar ntil kan” mra ngăn lah nau dơi săk tam ngăn-văng sa rêh jêng neh dak mra ơm geh tât nau kan geh tâm rnơm!./.
Nŭih rblang: H’Thi
Viết bình luận