VOV4.M’nông: Rnoh khlay s^k tâm dak a[aơ dôl thuk ngăn lah 12 rbăn du kg ta ngih măy n’hanh nchroh mbơh mbra jêr hao tâm khay tât yor tâm ton tăch rgâl ndoh ndơ ASEAN (ATIGA) le\ tam. Đah tâm ton aơ, soay nglăp rwa\t s^k mbra s^t 0%, rnoh nglăp rwa\t mbra jăng lơi, Việt Nam an tâm rlong kloh rah wah đah ăp dak geh rnoh khlay s^k bah dâng 10 rbăn/kg.

N’hêl na nê| a[aơ n’hanh mpet bah s^k nglăp rwa\t [ư rnoh khlay tao hu\ch hô. Ta n’gor Gia Lai, năm tam 2017-2018 le\ ntơm đah rnoh khlay tao knu\ng hôm 800 rbăn prăk/du tấn 10 rplay sam [u\t s^k, hu\ch rlău 300 rbăn nkôp đah năm bah năp. Nău ôp a[aơ mô lah mô hôm đah nău kan tao s^k dôl dơi ơh ue\h dâl ta rnôk aơ.

            Ta mir tăm tao têh hvi bah kônh wa thôn Thắng Lợi 3, xã Ia Sol, nkuâl Phú Thiện, wa Tống Văn Hiền dôl nchrăp sreh tao. Wa Hiền an g^t, aơ lah năm bôk năp păng râng trong kan tâm rgop đah [on lan n’hanh nhih máy n’hanh saơ du\t mpo\ng kâp ntơm bah bôk năm tăm, yor trong mât chăm rgâl le\ rngôch đah nău way ơm, đah ntil tao mhe, tăm ma máy, poh phân, to\ dak. Hôm a[aơ, djăt ma nhih máy mbơh mông nar sreh, mbra geh ndeh bah công ty tât hăn rdeng, weh njing. T^ng nău kơp nđăp bah wa Hiền, bol ma rnoh khlay ju\r thuk hôm 800 rbăn prăk/ 1 tấn, păng hôm geh sa bar pe jât rkeh prăk đo\ng. lah hôm mât rnoh khlay, tao năm bah kơi tay mbra ns^t geh wa\ng sa âk lơn nklăp 30% rđ^l đah tao me:

            “Tăm way ơm ri dơn geh 60 tấn dơm, lah [ư dâng sre têh hvi ri ân geh ntơm bah 100 tât 120 tấn/ 1 ha. Roh hoach prăk do\ng ri [ư dâng sre têh hvi nău way roh hoach đêt lơn, way geh dak to\ mbro, tơm tao hao jêng ngăch, bah ir poh âk phân. 1 ha hôm geh sa nklăp 30 rkeh prăk”.

            Wa Nguyễn Bá Chủ, Kruanh công ty TNHH MTV Thành Thành Công Gia Lai, ntu\k rvăt le\ rngôch tao ta 4 nkuâl mpeh bah dâng n’gor Gia Lai an g^t, mir tăm tao têh hvi lah trong kan jo\ jong bah doanh nghiệp, gay tâm rlong rnôk so\k soăy tăch n’gluh n’hanh rnoh n’gle\ an rvăt n’glăp geh jăng lơi. Bah ri aơ, nău lư âk nu^h ôp n’gâng kan tăm tao Việt Nam g^t hôm dơi rêh đo\ng lah mô rnôk tâm rlong so\ng dăng đah ăp dak geh rnoh khlay đường ta nâm 10 rkeh prăk/ 1 tấn, ri a[aơ, đah nău ns^t geh ho\ an saơ bah dâng sre têh hvi, nău ơh lah ho\ dơi, yor nău săk geh, nău dơi ho\ joi dơi trong luh:

            “Nău du\t khlay lah [on lan kan lo\ mir khân păng lor nchrăp dơi ta tơm khân păng tăm, khân păng mât chăm. Jêng lah 90 tât 100 tấn lah nău way dơm. u\ch tâm rlong đah lam ntu\r neh ri mô dơi tăm t^ng dah ro\ng u\ch êng. A[aơ so\k soăy, ăp ntil,...pơk le\ hôm gay an mhâm [ư rnoh khlay ju\r thuk r^ng geh lam rêh jêng ri mơ geh sa, mô geh sa mhâm dơi ntuh kơl [ư tay”.

            Yơn lah, tâm rnoh 40 rbăn ha tao ta Gia Lai, tao tăm t^ng trong dâng sre têh hvi mhe geh 10% dơm, hôm [a [a\ dôl mât chăm t^ng trong way ơm, dôl du\t o\ r’ah tâm nău mât đăp mpăn tuch tăm rnôk rnoh khlay ntu\k tăch rgâl ju\r thuk. Lơn lah năm 2017- 2018 dja, tao geh tât khuch bah phu\t mbrô 12 lơh, chôt pă âk, rnoh âk dak mô dơi tât đah nău u\ch geh. Wa Vũ Thị Hằng, thôn Thắng Lợi 4, xã Ia Sol, nkuâl Phú Thiện an g^t:

            “Năm aơ, ăp mir tao geh hao jêng ue\h ri mơ geh sa 10 rkeh prăk/1 ha, ntu\k mô ue\h jêng ri mô dơi geh. Geh sa đêt kơt nê| ri to\ng prăk do\ng kan dơm hôm ntuh kơl tay ri ân hăn manh.

            Wa Mai Ngọc Quý, Groi kruanh phòng Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn nkuâl Phú Thiện an g^t, gay tâm rlong dơi tâm rnôk tao ju\r thuk, [on lan ân n’hao săk geh âk. Ndr^ yơn, đah trong tuch tăm way ơm n’hanh đah nô nău trôk nar rgâl ndal kơt a[aơ, lơn âk neh tăm tao way ơm mbra geh man ma mplơ\ tay prăk ơm ntuh kơl dơm. Nău ngăn geh dja lah ntu\k nsing gay n’gor pơk hvi tay neh tăm dâng sre têh hvi tâm năm bah kơi tay:

            “Rnôk rnoh khlay đường ju\r thuk, du trong nkra ngoăy dơm lah mhâm [ư n’hao săk geh âk tơm tao, trok tay rnoh khlay ju\r thuk nê. u\ch [ư dơi nău nê ri ân pơk hvi neh tăm dâng sre têh hvi. Tâm nê, do\ng ăp kôp ndeh rklư ntơm bah [ư neh, mât chăm poh phân, sreh tăm. Ta nkuâl mpôl hên a[aơ, neh tăm tao dâng sre têh hvi rlău 500 ha ri săk geh tao du\t âk. R^ng geh rlău 80 tấn.

            Tơm tao hôm rêh lah mô tâm rnôk tâm rlong đah dak bah dih, dôl nău ngăn geh khay sreh tao năm 2017- 2018 ta Gia Lai ơh rhơn ue\h. nê lah n’hao âk tâm rgop kan nsum, u\ch rgâl mhe gay mât rêh, hun hao. Rgâl mhe mbrơi mbra mâp jêr jo\t. Hôm mô rgâl mhe, mbra geh ntlơi luh jăng./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân