VOV.M’nông: Đah nău r[o\ng ntop kơl kônh wa nu\ih rnoi mpôl đêt hun hao wa\ng sa, nkre đêt oi nău rgâl, an manh neh ta nkual jru ngai, UBND xă Hà Bầu, nkuăl Đăk Đoa, n’gor Gia Lai, le\ mbơh [ư ntrong kan tâm rgop nkra njêng đah rnăk nu\ih yoăn n’hanh rnoi mpôl đêt. Ntơm bôk năp, ntrong kan aơ le\ dơi geh ăp săk rnglay ue\h.

            Rnăk wa Rah Lan Bak ta Plei Weh, xã Hà Bầu, nkuâl Đăk Đoa mât chăm cà phê ta neh mir hvi rlău 1 ha. Yơn tăm ntil cà phê vối ơm, play srang, jê|, săk geh đêt, jêng n’hâp le\ prăk do\ng, ăp năm păng ns^t geh rlău 10 rkeh prăk dơm. Saơ âk kônh wa tâm rgop tuch tăm đah rnăk nu^h yăn ns^t geh wa\ng sa âk lơn da dê, wa Bak nănh đă n’gâng kan ta ntu\k, uănh saơ, ký săm[u\t tâm rgop [ư nsum 20 năm đah rnăk Ngưyễn Văn Hà ta thôn 5, xã Mang Yang gay dơi ntop kơl phân poh, ntil n’hanh nkhêp geh rnôk dja kơt nti kỹ thuật mât chăm d^l. Lôch 3 năm, mir cà phê ranh bah rnăk wa Bak le\ dơi rgâl ma 800 tơm tiêu nđ^r ue\h, ton an geh 1 tấn play buh tâm năm play bôk năp, wa Bak mô pôn mo nău rhơn:

            Ntơm nơh rnăk gâp tăm cà phê ri nău geh wa\ng sa đêt jêng tâm ton đah oh Hà ntop kơl tơm, n’gâng tiêu, phân poh. Ntơm bah nar [ư nsum đah oh Hà ri nău geh âk lơn, mbơm oi lơn. Ntơm nơh he [ư cà phê ri mô geh du ntil ndơ, rnăk hên nar lơn ma kro ngai. Tât rnôk tâm ton [ư tiêu ri nar lơn ma hun hao, năm tay ri mpo\ng păng geh sa âk lơn đo\ng gay he geh soan he [ư, năm aơ ri klêh geh 1 tấn tiêu, năm tay ri mpo\ng lah geh 3 tấn tiêu.

            Ndrel đah rnăk tâm rgop nsum bah wa Bak- Hà, ta xã Hà Bầu a[aơ le\ geh 28 kôp rnăk êng [a [a\ tâm rgop kan nsum đah bar pe jât ha tơm tăm đo\ng. T^ng nê, le\ rngôch ăp rnăk nu^h [on lan rnoi mpôl đê| geh neh ri way mô to\ng geh tơm prăk, mô lăng g^t mpeh trong mât chăm. Hôm rnăk nu^h yăn geh le\ ma ndơ nê, yơn đêt neh. Rnôk tâm rgop kan nsum, ăp rnăk mbra tâm ký ton nsum săm[u\t tâm pă nău dơn kan, nău geh sa bah t^ng ding t^ng nău groi nđôi, uănh saơ bah n’gâng kan ta ntu\k. Bol mhe an [ư bar pe năm aơ, yơn le\ rngôch ăp rnăk nu^h [on lan rnoi mpôl đê| ns^t geh wa\ng sa đăp mpăn da dê. Ndrel đah nê, rnăk nu^h yăn mô kâp hăn manh neh ma nha geh tơm wa\ng sa đo\ng. Nô Nguyễn Tấn Long, ta xã Hà Bầu an g^t, nơm geh tâm rgop đah rnăk [on lan rnoi mpôl đê|, ăp năm păng hôm kơi ntop geh tay wa\ng sa bar pe jât rkeh prăk:

            “Ntơm nơh, mir dja lah neh ntlơi dơm, neh bri. Bah kơi nơh gâp saơ ntlơi dơm păng n’hoach ngăn jêng tâm rgop [ư nsum đah kônh Khi gay tăm tơm jong nar lah tơm cà phê gay [ư hun hao wa\ng sa đah bar rnăk. Lôch rnôk [ư ri đă nkuâl n’hanh ngih dak ntop kơl dơi tơm prăk gay ntuh kơl an tơm hun hao đo\ng, ăp năm ns^t geh rlău 100 rkeh prăk, n’hâp le\ prăk do\ng kan ri jao an kônh nklăp rlău 30 rkeh prăk”.

            Geh du nău ngăn geh ta Gia Lai lah, kônh wa [on lan rnoi mpôl đê| geh du\t âk neh tuch tăm, yơn lah nău g^t blău tuch tăm mô âk, mô ho\ g^t rêng [ư tuch tăm. Ntơm bah nău mô to\ng tơm prăk, tuch tăm mô geh jêng, du đêt nu^h geh trong r[o\ng an manh neh jong năm n’hanh tăch thuk. Nău dja jêng tât nău âk rnăk ân hăn kan thuê ta neh ơm he nơm. Ta nkuâl Đăk Đoa, kơp tât kêng du\t năm 2015, le\ geh rlău 400 ha neh tuch tăm bah nu^h [on lan rnoi mpôl đê| ta ntu\k geh tăch. Yor kơt nê|, trong leo [ư tâm rgop rnăk ta xã Hà Bầu mô dơn kơl ntêr do\ng le\ ăp tơm ndơ săk geh ta ntu\k ma hôm ntơm bôk năp nking nchăng nău tăch neh tuch tăm ta ăp nkual [on lan đo\ng. Ntơm bah ăp nău geh nsum nê, wa Nguyễn Hữu Thọ, Bí thư Huyện uỷ Đăk Đoa mpo\ng, trong leo [ư mbra jêng dâng sre têh hvi, ăp hợp tác xã hun hao tâm let năp aơ tay:

            “Mpôl hên le\ ndăn do\ng trong leo [ư dja gay mhâm [ư mât ue\h săk geh do\ng neh bah nu^h [on lan rnoi mpôl đê| n’hanh do\ng an nău kan hun hao wăng sa, jut jăng ach o lah nsum ta nkual nu^h [on lan rnoi mpôl đê|. Mpôl hên saơ trong leo [ư dja hôm geh du nău săk geh lơn đo\ng lah [ư rgo\ jă âk rnăk tâm rgop kan nsum gay njêng du dâng sre têh hvi n’hanh hăn tât jêng hợp tác xã tuch tăm t^ng trong mhe ta nkual [on lan tâm nu^h [on lan rnoi mpôl đê|”.

            Ntơm bah ăp nău dơi geh bôk năp, trong leo [ư tâm rgop rnăk yăn n’hanh nu^h [on lan rnoi mpôl đê| ta nkuâl Đăk Đoa, n’gor Gia Lai mô dơn kơl rnăk nu^h [on lan rnoi mpôl đê| hun hao wa\ng sa, bah ir geh nău tăch neh, ma hôm lah ntu\k nsing gay đăp mpăn tuch tăm, rgop jut jăng ji ngot hu\ch ach o ta ntu\k đo\ng./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân