VOV4.M’nông: Nar 5/6/1911, Kruanh dak Hồ Chí Minh ntơm luh Việt Nam dah hăn lam ntŭr neh gay joi trong kơl neh dak, rklaih đăp mpăn rnoi mpôl luh tă bah rlăng Pháp. Nkhêp di nkhah gĭt 110 năm nar Wa tât jâng hao tàu Pháp Latouche-Trévilli gay joi “Dah rŏng an ƀon lan gâp, Đăp mpăn an neh dak gâp”, jă kônh wa n’hanh lĕ băl mpôl ndrel đah Vũ Hường gŭ kan ta nkual ƀon têh Hồ Chí Minh tât khâl ntŭk lịch sử bah nĕ Wa lĕ joi trong kơl neh dak-Bảo tàng Hồ Chí Minh, gŭ ta nkual ƀon têh Hồ Chí Minh-Bến Nhà Rồng.

          Bảo tàng Hồ Chí Minh-gŭ ta nkual ƀon têh Hồ Chí Minh ta mrô 1 trong Nguyễn Tất Thành, Quận 4, nkual ƀon têh Hồ Chí Minh. Ntŭk aơ dơi gĭt tât đah săk kuăl bên lơn đah nuĭh ƀon lan nkual ƀon têh moh săk Wa-Bến Nhà Rồng. Bah năp mpông pêr bah bảo tàng lah n’gâng cờ Thủ Ngữ đah rlău 150 năm.

Kăl e, Ngih Bến Nhà Rồng ơm lah ntŭk kan bah Tổng công ty Vận tải Hoàng Đế geh tâm nău lư têh dơi ndâk ƀư rnôk Pháp thuộc. Tă aơ 110 năm, nar 5/6/1911, nuĭh ndăm rŏng dak Nguyễn Tất Thành rnôk nĕ moh lah Văn Ba lĕ ntơm hao tàu Amiral Latouche Tréville, luh ndrâm dak lêng Sài Gòn hăn joi trong kơl neh dak.

Ntŭk aơ dơi ndâk ƀư năm 1862 tĭng jay phương Tây, yơn lah ta chor jay ntăm 2 bih yŭk yăk bôk n’gơr ta khay-du trong nkrơh way bên bah đình chùa Việt Nam. Nĕ lah nkô̆ nău ndơ lơh ntŭk aơ dơi kuăl lah Nhà Rồng mô lah Bến Nhà Rồng.

Sam ƀŭt sam tra mpeh ndrôm sam ƀŭt prăk khay bah mpôl ƀĭt tàu geh nchih săk Văn Ba dơi mpla nsơ ta bảo tàng

Bah kơi aơ, năm 1970, Tổng công ty Vận Tải Hoàng Đế rgâl công ty vận tải Hàng hải, n’hanh lĕ an nkra tay chor jay, rgâl 2 mlâm bih yŭk yăk ơm đah 2 bih yŭk yăk êng đah an plăch bôk luh bah dih, rgâl rup khay jêng vương miện, mỏ neo n’hanh bôk seh an tât aƀaơ.

Bảo tàng geh ƀư du dăp ta neh, 2 dăp đah 7 jrô mpla nsơ tĭng bôk nău n’hanh 8 ndrơng êng đah dĭng lĕ rnoh neh bơi 1.500 m2, nkoch nklăp 11.000 tư liệu, ndơ ơm, rup ndah mpeh nău nkoch, nău kan pah kan cách mạng Kruanh Hồ Chí Minh. Tâm nĕ geh 3 jrô saơ uĕh ngăn tât nău Wa Hồ hăn joi trong kơl neh dak, nău rŏng jru bah Wa Hồ đah Nuĭh ƀon lan miền Nam n’hanh nău rŏng bah nuĭh ƀon lan miền Nam an Wa Hồ.

Wa Phan Quế Huỳnh-nkoch mpeh Bảo tàng Hồ Chí Minh ta nkual ƀon têh Hồ Chí Minh an gĭt: Nkual mpla nsơ bôk nău bôk năp ta dăp bôk năp bah Bảo tàng đah nkô̆ nău: Rnôk mom kon se n’hanh ndăm bah Kruanh Hồ Chí Minhl Ntơm pah kan rŏng dak n’hanh cách mạng; Kruanh Hồ Chí Minh wơt dơn chủ nghĩa Mác-Lênin n’hanh mĭn lah trong cách mạng Việt Nam.

          “Ta Bảo tàng geh mpla nsơ ntrong ƀư tàu Amiral Latouche Tréville. Tàu mpeh tâm công ty vận tải têh ngăn mô lah hôm kuăl hãng 5 sao, lah ngoay tâm 6 mlâm tàu uĕh ngăn tâm hãng 5 sao. Tĭng sam ƀŭt sam tra mât ndray ta Bảo tàng Hồ Chí Minh ta nkual ƀon têh HCM, ndrôm sam ƀŭt uănh nđôi tàu hăn lăp ndrâm dak Sài Gòn 6/1911, geh nchih nar 2/6/1911 tàu bah Hải Phòng lĕ njưh ndrâm Sài Gòn, hãng 5 sao lĕ săch tay 1 du đêt nuĭh pah kan tâm tàu, tâm rnoh nĕ ăp nuĭh dăn kan geh nuĭh ndăm Nguyễn Tất Thành lĕ sŏk săk lah Văn Ba dơi dơn lăp kơl tâm ŭnh năk. Ta bảo tàng geh mpla nsơ ndrôm sam ƀŭt prăk khay bah ăp nuĭh ƀĭt tàu, tâm ndrôm sam ƀŭt aơ he dơi saơ săk Văn Ba, neh dak An Nam, ƀư pah kan tâm ŭnh năk, dơi trok prăk lah 45 Frans Pháp, tâm ban rnoh prăk 4 rêl 5 hào, du đêt prăk dŭt đêt rnôk aƀaơ. Ăp sam ƀŭt sam tra, rup ndah, ndơ ơm dơi mpla ta bảo tàng ri geh ăp lịch sử da dê, geh tâm săk ăp nău nkoch êng. Dơi nkoch tât ndrôm sam ƀŭt prăk khay bah ăp mpôl ƀĭt tàu Amiral Latouche Trévillle ndrôm sam ƀŭt prăk khay ndrel ăp ndơ ơm ta bảo tàng dơi kơl nuĭh uănh nsong dơi wât lơn mpeh nău hăn joi trong kơl neh dak dŭt njê bah Wa Hồ”.

Bảo tàng mpla nsơ rup, ndoh ndơ geh tât Wa Hồ bah rnôk mom tât rnôk hăn joi trong kơl neh dak

Ăp rơh Quốc khánh 2/9 mô lah nkah gĭt nar deh bah Wa 19/5, Bảo tàng Hồ Chí Minh-ta nkual ƀon têh Hồ Chí Minh way wơt dŭt âk năch pâl nđaih tât khâl n’hanh nkah gĭt Wa Hồ. Bôl ta mom ndăm mô lah lĕ ranh, bôl lah nuĭh Việt Nam mô lah nuĭh dak bah dih, ăp nuĭh mpơl nău ryơk n’hanh nkah gĭt bah năp n’hâm soan têh bah nuĭh:

         “Ăp rơh tât ta aơ ri gâp ntô̆ n’hao lah du hê nuĭh ƀon lan bah du rnoi mpôl geh bơ̆ ranh lĕ mĭn uănh an rnoi mpôl he m’hâm ƀư. Ăp tơ̆ tât ta aơ rngot pơng hao ngăn. N’ăp rnôk leo kon tât ta aơ uănh nsong kơt nĕ đŏng, he ŭch nđơr, ŭch nkoch an kon he gĭt lor ntŭk aơ, gay bah kơi rnôk ăp kon nti tât mbra gĭt saơ êng”.

          Tâm ndrôm sam ƀŭt nkoch nău mĭn nơm ri geh dŭt âk nău nkoch mpơl nău ŭch đah Wa n’hanh gâp dơi nkoch du gâl kơt aơ: “Wa hơi aơ lah rơh bôk năp kon dơi tât jâng ta bến cảng Nhà Rồng, dŭt rngot n’hanh ntô̆ n’hao yor ăp ndơ Wa lĕ ƀư an mpôl mon”. Mon n’hanh ăp băl mbra nkro mrăng nkah gĭt Wa n’hanh nsrôih nti nsơm, ƀư tĭng nău mĭn bah Wa”.

Bảo tàng ƀa ƀơ ƀư ăp mpla nsơ nkoch mbơh rup mpeh nău rêh n’hanh nău kan bah Wa

Hôm du băl sinh viên mhe tât bah Khánh Hòa tât khâl Bảo tàng ri nchih: “Rơh bôk năp jêh 18 năm rêh ta Khánh Hòa, kon ndrel ăp băl dơi tât khâl Bảo tàng Hồ Chí Minh đah lah du hê sinh viên mhe ta Nkual ƀon têh moh săk Wa. Nchoat jâng tât ntŭk aơ, saơ rngot ngăn, Mpôl kon dăn lah uĕh n’hâm soan n’hanh nău rêh bah Wa an rnoi mpôl”.

Đah nău khlay lịch sử hăn ndrel nău rêh pah kan cách amngj bah Kruanh Hồ Chí Minh, Bến Nhà Rồng, Bảo tàng Hồ Chí Minh-ta Nkual ƀon têh Hồ Chí Minh lĕ jêng rup gui bah nkual ƀon têh moh săk Wa n’hanh nău ntô̆ n’hao bah nuĭh ƀon lan lam dak. Bah ntŭk aơ, Nuĭh lĕ ntơm hăn 30 năm gay joi “Dah rŏng an ƀon lan gâp, Đăp mpăn an Neh dak gâp”.

          Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja