VOV4.M’nông –  Đăk Glei, Tu Mơ Rông n’hanh Kon Plông lah mpeh nkuâl mpeh luh nar dor yôk Trường Sơn bah n’gor Kon Tum, lơn âk lah [on lan Sedang, Jeh Triêng, gu\ rêh. Tă bah trôk nar neh ntu mô ue\h, nău g^t tuch tăm rnăk wâl rluk mâl jêng nău rêh bah kônh wa hôm mâp âk jêr jo\t, rnoh rnăk ach o ta le\ rngôch ăp xã tât rlău 50%. Gay kơl ăp rnăk [on lan klaih ach o, đah a[aơ 4 năm n’gor Kon Tum an [ư Đề án ntop kơl hun hao cà phê bri nđik. Nơm geh ntop kơl ntil, tơm prăk, kỹ thuật n’hanh phân poh tâm 3 năm bôk năp, tât a[aơ ho\ geh rlău 4 rbăn rnăk ach o dơi tăm rlău 1000ha cà phê chè Arabica. Ntil tơm tămq mhe dôl ton kơl hang rbăn rnăk [on lan klaih rlău ach o jo\ jong.

Tă aơ rlău 3 năm nô A Thương, [on Đăk Liu, xă Hiếu, nkuăl Kon Plông mô m^n rnăk nơm dơi tăm tăm tơm cà phê ntu\k nđik Arabica, yor rnăk ach o mô geh prăk rwa\t tơm ntil, phân poh ho\ mô g^t mpeh kỹ thuật, mât chăm. Năm 2015 dơi n’gâng kan xă rgo\ jă tăm tơm cà phê ntu\k nđik, bôk năp nô du\t rvê. Ndr^ yơn knơm [a [ơ dơi cán bộ kỹ thuật ntru\t đă, du\t n’hâm nt^m bah nău tung ntu, poh phân tât njrăng n’gang tu ndrung jêng cà phê nar lơ ue\h nđir jêng nô đăp mpăn. Nô A Thương rhơn, yan mhe rlău 3 sào cà phê bah rnăk wâl nơm le\ geh play dak bôk. Pe\ bôk năp, tăch ta mir, nô le\ geh 3 rkeh prăk:

“Tăm cà phê ntu\k nđik saơ ue\h, dơi, geh săk rnglay. Mhe nơh bôk năp pe\ play mhe geh 3 rkeh prăk. Cà phê ntu\k nđik tăm dơh lơn ăp ntil tơm êng, du\t tâm di đah nkual xă Hiếu. Rnăk wâl du\t rhơn saơ dơi tăm cà phê lah geh nău [ư sa”.

MIr Cà phê Arabia ta nkuăl Kon Plo\ng hun hao ue\h

Bôk nău rgop an tâm nchră ntop kơl hun hao cà phê ntu\k nđik Arabica bah n’gor Kon Tum dơi geh [ư tâm 7 năm, bah năm 2014 tât năm 2020. Ăp rnăk ach o, êp ach o du\t âk lah [on lan rnoi mpôl đêt Sêdang, Giẻ-Triêng bah xă Đak Blô, Đăk Man… nkuăl Dăk Glei tât Măng Ri, Ngọc Lây… nkuăl Tu Mơ Rông n’hanh rgo\ jông rlău Pờ Ê, xă Hiếu… bah nkuăl Kon Plông dơi ntop kơl le\ rngôch tơm ntil, phân poh, kỹ thuật n’hanh dak si tu ndrung 3 năm bôk năp đah rnoh an du rnăk bah 1.000 tât 5.000m2. Rlău ma nău ndrat, jêr jo\t n’hanh đit prêng bôk năp, dơi ntru\t đă, ntop kơl du\t n’hâm bah n’gâng kan, cán bộ kỹ thuật, nu\ih [on lan nar lơ nsing nơm râng bôk nău rgop an. Wa Trương Ngọc Tuyền, Groi kruanh jrô kan Tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan nkuăl Kon Plông, an g^t:

“Nău wât bah kônh wa tâm nău hun hao cà phê đah ăp năm bôk năp mbơh [ư hôm e jêr jko\t. Yơn lah tât năm 2015 n’hanh đê| đo\ng 2016 cà phê le\ geh play ri [on lan le\ wât du\t jru đah săk rnglay bah tơm cà phê ns^t tay n’hanh nu\ih [on lan le\ dơi wât n’hanh nău nău u\ch tăm, mât chăm cà phê jêng rnoh neh năm bah kơi hao mro rlău đah năm bah năp. Lơn lah trong kan mât chăm mir cà phê bah kônh wa du\t rgâl hao ngăch. Bah ne\ jêng tơm cà phê ta nkual hun hao ue\h”.

Tât a[aơ bah kơi 4 năm mbơh [ư, le\ geh 4.108 rnăk ach o ta 3 nkuăl Đăk Glei, Tu Mơ Rông n’hanh Kon Plông bah n’gor Kon Tum tăm geh rlău 1.000ha cà phê ntu\k nđik. Tâm ne\, nkuăl đăk Glei rlău 340ha, nkuăl Tu Mơ Rông 630 ha n’hanh nkuăl Kon Plông rlău 230ha. N’hêl na nê| an saơ tơm cà phê ntu\k nđik Arabia du\t tâm di đah nkual yôk prêh bah 1000 tât 2000m jêng rnoh rêh geh rlău 95% n’hanh hao jêng ue\h. Yan cà phê mhe rlău, 130 ha cà phê chè 4 năm le\ geh play đah săk geh r^ng du năm bah 10-12 tấn cà phê rih; rlău 230 ha tăm năm tal 3, geh play bôk năp dah săk geh bah 5-7 tấn/ha.

Du tơm cà phê Arabica tơm năm tal 4

Wa Trần Văn Chương, groi kruanh n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan n’gor Kon Tum an g^t, tâm năm aơ ăp ntu\k mbra tăm mhe rlău 500ha lôch jêh nău r[o\ng tâm rgop an nchră n’gluh trong kơl 4.570 rnăk ach o n’hanh êp ach o tăm geh 1.600ha cà phê. Bah meng ne\ nău lôch jêh ăp rmôt kan ndrel n’hanh ndâk njêng ndơ gay n’hao nău khlay tơm cà phê ntu\k nđik Arabica bah n’gor le\ dơi m^n tât.

“N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan le\ ntrôl dăng nău lôch jêh ăp rmôt kan ndrel, hợp tác xã gay mboăt nthoi đah ăp doanh nghiệp bah nău tăm tât nkret njêng n’hanh tăch. Lôch jêh trong tăm gay n’hao nău khlay hao geh bah cà phê. Tât a[aơ le\ jêng nkual cà phê du\t têh hôm. Nău ta aơ he an ndâk njêng ndơ moh êng. An ndâk njêng geh ndơ moh êng cà phê chè nkual Đông Trường Sơn gay m’hâm [ư bah ne\ n’hăonu khlay bah tơm cà phê”.

Ndrel đah nău kơl rnăk ach o, êp ach o ta 3 nkuăl Đông Trường Sơn bah n’gor lah Đăk Glei, Tu Mơ Rông n’hanh Kon Plông tăm dơi tăm cà phê ntu\k nđik Arabica khlay wa\ng sa rlău 2 tơ\ nkôp đah cà phê Robusta, n’gor Kon Tum dôl mbrơi mbrơi jêng kual way tăm ăp ntil cà phê aơ đah rnoh neh geh nklăp 3.000ha. Bôk nău rgop an ntop kơl hun hao tơm cà phê ntu\k nđik dơi n’gor Kon Tum mbơh [ư săk rnglay lah njoăt hăn bôk năp, ton kơl hăng rbăn rnăk ach o, êp ach o rnoi mpôl đêt Sêdang, Giẻ-Triêng rnăk ach o nâp nâl./.

Nu\ih nchih rblang: Y Sưng Phê Ja