Nău mĭn “tâm rnglăp” bah Kruanh Hồ Chí Minh lah ngoăy tâm ăp nkô̆ glo tơm tâm nău mĭn bah Đảng, lah “rse brai gŭr” sâr sro rloh rlău ƀư jêng suan dăng n’hanh lơh dơi bah cách mạng Việt Nam. Đah Tây Nguyên, nkual têh têh khlay, ntŭk wăch rgum âk mpưm rnoi nuĭh oh nô ndrel gŭ rêh, nău mĭn tâm rnglăp hŏ dơi hŭr tŏ jêng suan dăng nơm, krêp dêh băl mpôl, mât nâp đăp mpăn, rdâk njêng ƀon lan hun hao n’hanh rdâk tay nău nsing nơm bah ƀon lan đah Đảng. Nkhêp nkah ndray nar deh Kruanh Hồ Chí Minh 19/5, ƀon lan ăp rnoi nuĭh Tây Nguyên lơn ma nchih nkah nău ntĭm bah Wa, bun dăp tay tâm rnglăp lam rnoi nuĭh, jâng nsing nâp gay nkual neh têh hvi hun hao nâp dăng.

Nklang bri neh têh hvi Đông Trường Sơn, ƀon Đak Asel, xã Sơn Lang, n’gor Gia Lai tă lah ntŭk gŭ nde cách mạng du nuih n’hâm tĭng bah ƀon lan Bahnar tâm ăp năm khay tâm lơh. Tâm jay rot bah ƀon nar aơ, rup Wa Hồ dơi yông ta ntŭk dŭt huêng khlay. Bah dâng lah siƀŭt bah Wa njuăl Đại hội ăp rnoi mpôl đê̆ miền Nam năm 1946. Ndjôt siƀŭt ta ti, che Đinh Hmunh nkah tay nău Wa ntĭm an druh ndăm tâm ƀon: “Ƀon lan Yuăn mô lah Thổ, Mường mô lah Mán, Jarai mô lah Rđe, Xơ Đăng mô lah Bahnar n’hanh ăp rnoi nuĭh êng ƀa ƀă, lah kon său Việt Nam, lah oh nô ndŭl mham da dê”; "Dak me mbra dơi suăt, yôk mbra dơi lưn, yơn nuih n’hâm tâm rnglăp bah he mô dơi hŭch". Che Đinh Hmunh an gĭt, nkah nău Wa ntĭm, nuih n’hâm tâm rnglăp tât aƀaơ nha hôm dơi nuĭh ƀon lan Đak Asel mât ma trong ntĭm nti kon său nti ren, pah kan jan sa mir ba n’hanh mât uĕh rĭng grep ƀon lan đŏng.

“Ƀon lan dŭt dêh rŏng Wa. Gâp ntĭm nti kon său ân nti ren jăp blău, gĭt djăt n’hanh ƀư tĭng nău Wa ntĭm.”

Mpeh bah dâng dŭt Tây Nguyên, ta buôn Pa, xã Cư Prao, n’gor Dak Lak, ƀon lan Rđe ăp nar nkah mpeh Wa da dê đŏng. Tâm ăp năm khay tâm lơh, nău nsing nơm tâm Đảng, tâm Wa Hồ hŏ kơl ƀon lan ta aơ tâm rnglăp mât njrăng ƀon lan. Wa Y Tuân Ksơr, Bí thư Chi bộ buôn Pa an gĭt, lôch nar rklaih luh, nuih n’hâm nê mât ndray tay gay ndrel hun hao wăng sa, mât chăm an kon său nti ren.

“Kônh wa nkah Wa Hồ, tâm nkah nsum ân tâm rnglăp, jăp gơih pah kan jan sa, tĭng jăp trong nchrăp bah Đảng, pháp luật bah Ngih dak. Nơm geh nău mât uănh khlay bah Đảng, Ngih dak, ƀon lan hŏ geh điện, trong, nhih nti, nhih dak si, nău rêh  nuĭh ƀon lan nar lơn ma ntơr uĕh.”

Ta nkual bah dâng dŭt Tây Nguyên, ƀon lan Bu Nong ta xã Quảng Trực, n’gor Lâm Đồng hŏ rong an Wa Hồ nău dêh rŏng jru đŏng. Bu ranh ƀon Điểu Đi, ƀon Bu Prâng 2, xã Quảng Trực an gĭt, tâm ăp năm tâm lơh tâm su krit nji, ƀon lan ăp rnoi nuĭh ta aơ nha hôm tâm rnglăp du nuih n’hâm đŏng, nkrum mât cán bộ, mât njrăng cách mạng. Nar aơ, đah ăp nău rgâl bah nkual gŭ nde kăl e, nău dêh rŏng du nuih n’hâm đah Wa hôm dơi kônh wa mât ndray, nđơn tay an kon său bah kơi tay đŏng.

“Tĭng Đảng, tĭng wa Hồ, ntơm nơh kônh wa ndrel rlăch ndăng mât njrăng neh, mât njrăng ƀon lan. Aƀaơ hŏ đăp mpăn hôm ri rgum wăng sa, rdâk njêng ƀon tơm. Nău rêh nar aơ hŏ rgâl âk ngăn.”

Đah wa Linh Nga Niê K’đăm, kon bu ur bác sĩ Y Ngông Niê K’đăm, Kruanh Hội đồng Dân tộc ơm bah Quốc hội, nkah mpeh Wa Hồ mô kâp bah ăp ntil nău têh kuâng ma lah bah ăp ntil nău rhăch rhên dŭt jê̆. Tâm rnôk gŭ nti ta Nhih nti Cán bộ dân tộc miền núi Trung ương ta miền Bắc, păng âk tơ̆ dơi mâp Wa Hồ. Păng nkah mbro ăp rup gui Wa hao ký túc xá khâl kon se rnoi mpôl đê̆, ntĭnh ăp me mât chăm n’gon trău pih ndơ ndău an ăp kon se bah toh kiăt; jŭr jay ŭnh nkah ăp yơ n’gon sa lơi an piăng kra âk bah huach mô hơm sa an ăp kon se.

“Wa ôp ăp mon său sông sa hơm đŏng, geh tập thể dục đŏng. Wa ntĭnh ntăn ân sông hơm gay nti ren jăp blău, tập thể dục gay ngăch dăng n’hâm suan, jêh aơ tay sĭt ƀư cán bộ uĕh blău an Tây Nguyên.”

Bah nău dêh rŏng nê n’hanh nău  mĭn tâm rnglăp bah Wa Hồ hŏ jêng jâng nsing nuih n’hâm nâp dăng, krêp dêh ăp rnoi nuĭh Tây Nguyên, jêng suan dăng Tây Nguyên rlău jêr jŏt lôch nar neh dak dơn ngoăy.

Tĭng wa Ksor Phước, tă ƀư Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc bah Chính phủ, bah kơi năm 1975, âk ƀon lan Tây Nguyên hôm ntrơn du tĭng mir, tĭng ba, nău rêh jêr jŏt. Yơn nơm geh nuih n’hâm tâm rnglăp, ndrel đah ăp trong nchrăp, trong kơl bah Đảng n’hanh Ngih dak, muh măt Tây Nguyên hŏ rgâl âk.

“Ƀon lan Jarai, Bahnar, ntơm bah ƀon lan dŭt rluk mât hŏ ƀư dơi 8-10 tấn ba/ha, dŭt têh blău ngăn. Ƀon lan rnoi mpôl đê̆ he nê, du đêt rnăk hŏ geh ndeh ôtô êng. Nău dơi bah Đảng n’hanh Ngih dak lah nău dja”

Tâm ăp trong hăn khâl n’hanh pah kan ta Tây Nguyên, Tổng Bí thư, Kruanh dak Tô Lâm lah rjăp ân sŏk nuĭh ƀon lan ƀư rgum tơm, mât chăm nău rêh ƀon lan ăp rnoi mpôl đê̆, ntik n’hao văn hóa gay njêng suan ntrôl hun hao n’hanh rdâk tay nău tâm rnglăp lam ƀon lan.

“Ăp rnoh tât hun hao, ăp trong nchrăp ntuh kơl ân dơi uănh năl ma rnoh rgâl geh nău rêh drăp ndơ n’hanh nuih n’hâm, nău đăp mpăn bah nuĭh ƀon lan, lơn lah bah ƀon lan ăp rnoi mpôl đê̆, nkual jru, nkual ngai. Hun hao wăng sa nkre đah mât  njrăng ntŭk gŭ rêh, mât njrăng bri, mât njrăng tu dak, mât ntŭk gŭ rêh jŏ jong bah lam ƀon lan. Ndrel đah nê, ân uănh khlay mât ndray, ntik n’hao văn hóa Tây Nguyên n’hanh văn hóa dak lêng lah drăp ndơ rnoh khlay, lah tơm ndơ hun hao bah nơm, rgop ngăn ngăn an hun hao wăng sa rêh jêng kon nuĭh n’hanh rdâk tay nău tâm rnglăp lam ƀon lan.”

Khay Prăm sĭt tât bri neh têh hvi. Tâm ăp jay rot, tâm nău nteh chĭng gong n’gloh lam ƀon lan, nău Wa Hồ ntĭm mpeh tâm rnglăp nha hôm dơi ăp bu ranh ƀon nkah tay an kon său. N’hanh bah ăp nău krêp dêh nê, Tây Nguyên nar aơ dôl rgâl tĭng nar, hơm răm lơn, đăp mpăn lơn, êt lhăt lơn tâm rnglăp lam rnoi nuĭh Việt Nam./.