Tâm ntŭk aih hvi bah Quảng trường Đại đoàn kết, phường Pleiku, n’gor Gia Lai, nău nteh chĭng gong khuh n’gôr, wăch rgum âk mpưm nuĭh ƀon lan ta ntŭk ndrel năch tâm têk ti nsum ndăch rvăch tâp râp jôn rbăn. Aơ lah nău chĭng “Ôp brah rpu” tă bah bu hăr blău Jarai tât bah buôn Mlăh, xã Phú Túc, n’gor Gia Lai chreng an uănh. Bah meng ăp nău chĭng yău, băl mom hăr blău hôm nchreng an uănh chĭng gong rgâl mhe đah nău nteh n’gôr gră ntĭt êng đŏng, nsĭt mông nar rhơn mƀak, an tay nău nkah uĕh an năch pâl nđaih tât Gia Lai.
“Gâp mpŏng bôk nău kan dja mbra dơi nchreng an uănh gay gâp hăn tât Gia Lai gay râng tay bôk nău kan dja”
Oh Ksor H’Huế lah nuĭh tâm rmôt chĭng gong mom tât bah buôn Mlăh, xã Phú Túc nkoch: Ăp tơ̆ dơi nsoh ndơ way ơm, ndrel rmôt chĭng gong – ndăch rvăch bah ƀon nchreng an uănh bah năp năch, gâp saơ dŭt n’hao êng săk yor văn hóa bah rnoi Jarai he hôm dơi mât ndray n’hanh dêh rŏng đŏng.
“Gâp mpŏng lah rup uĕh văn hóa way ơm bah rnoi nuĭh he mbra ring tam lơn tât đah năch dak bah dih ndrel neh dak Việt Nam he”.
Tât đah bôk nău kan “Chĭng gong kêng dŭt pơh – Djăt uănh n’hanh rlong saơ” rơh dja ta Pleiku, mpôl hăr blău buôn Mlăh, xã Phú Túc hôm mpơl tay “Nău way ƀư nkah gĭt sĭt n’glĭng” – du rup uĕh jŏ ơm văn hóa bah nuĭh Jarai. Tâm nău nteh chĭng gong n’gloh lam bri neh têh hvi, nuĭh ôp răch tĭng ƀư ăp nău way dăn an n’hâm suan ngăch dăng, mbo ba jŭr geh, ƀon lan đăp mpăn, kon său tâm rnglăp n’hanh nău rêh hơm răm. Nuĭh tơm ƀư ôp răch lah Bu ranh ƀon Ralan Klil ta buôn Mlah, xã Phú Túc, n’gor Gia Lai an gĭt, nău way ƀư ôp brah huêng khlay jru, mpơl nuih n’hâm nkah gĭt bah kon nuĭh đah trôk neh, brah yang.
“Nar aơ mpôl hên ôp brah lah yang, dăn an brah yang jăt tĭng rnăk wâl đăp mpăn, ngăch dăng. Dăn an u che, me bơ̆ rêh jong, kon său geh nơm. Hên dăn n’hơr an brah yang du mblâm sŭr lăch, pơh yăng ndrănh, mpŏng brah yang dơn sŏk, an nău uĕh lap, đăp mpăn ăp tŏng. Dăn an mbo ba uĕh jêng, bêng drŏng bêng jay, wăng sa geh hao, geh ndơ ntêm ndơ sa, nău rêh hơm răm jŏ jong”.
Yuh Kpă H’Nhung (nuĭh Jarai) lah du hê ntĭm leo trong ta “Ƀon pâl nđaih nsum mpôl ta Plei Chuet”, phường An Phú, n’gor Gia Lai an gĭt khay bah năp nơh mpôl chĭng gong bah ƀon hŏ râng măng “Tŭr chĭng gong kêng dŭt pơh – djăt uănh n’hanh rlong saơ”. Năm nti mhe aơ, ƀon pâl nđaih ƀon Plei Chuet hŏ wơt 8 nhih nti mầm non, tiểu học, THCS n’hanh THPT ndrel âk mpưm năch tâm n’hanh bah dih dak tât rlong saơ. Ăp kon se nđơr ncho lơng djơng, peh ba, nti tanh sah, cheh tanh, hôm nsoh ta săk he ăp ndơ nsoh ntơr uĕh gay chŭp rup. Yuh Kpă H’Nhung an gĭt:
Tâm rnăk wâl, geh bơ̆, geh yuh ƀư pâl nđaih nsum mpôl da dê râng ăp nău kan bah lễ hội đah nuih n’hâm nđơr, dêh rŏng văn hoá way ơm bah u che he bah kăl e ntlơi an tay. Rmôt chĭng gong Plei Chuet mpôl hên, geh âk rơh kơn, druh ndăm, bu ur, bu klô n’hanh băl mom hăr blău jêng nuih n’hâm râng lễ hội dŭt rhơn nđơr gay tŭr goh chĭng gong n’hanh ndăch rvăch way ơm bah rnoi nuĭh Jarai hên. Mpôl hên râng nchreng an uănh chĭng gong ndăch rvăch dŭt rhơn, rhŏ dŏng an năch ăp ntŭk tât uănh. Mpôl hên lơn ma geh âk tay nău rhơn, wơt năch tât đah pâl nđaih nsum mpôl lam ƀon lan”.
Wa Bùi Trọng Hiền – nuĭh gŭ mĭn âm nhạc way ơm n’hanh văn hóa ƀon lan Việt Nam (mpeh Học viện Âm nhạc neh dak Việt Nam) hŏ geh âk năm krêp dêh đah văn hóa ăp rnoi nuĭh ta Gia Lai an lah:
“Chĭng gong kêng dŭt pơh lah ntŭk pâl mhe, nta trong dơh an ăp bor chĭng gong ơm yău geh rnôk n’gloh lam bri neh têh hvi. Tĭng gâp, he ŭch mât ndray chĭng gong ri ân geh ăp rmôt chĭng gong n’hanh ăp rmôt chĭng gong ơm yău n’hanh ân geh trong gay nchreng an uănh. Gâp saơ trong ntĭt leo pâl nđaih nsum mpôl ndơ̆ chĭng gong jêng ndơ geh wăng sa lah trong rƀŏng he ân ƀư tay”.
Nklang nkual ƀon têh yôk yang Pleiku, Gia Lai, n’gloh lam chĭng gong, tâm râp ndăch rvăch ndrel âk ntil săk ntơr văn hóa Jarai hŏ an tay ăp nău klâng jêr chuêl tâm nuih n’hâm năch pâl nđaih. Mô dơn lah du bôk nău kan an rlong uănh saơ, “Chĭng gong kêng dŭt pơh – djăt uănh n’hanh rlong năl saơ” hôm rgop mpoh ang suan rêh wên dăng bah ntŭk văn hóa chĭng gong Tây Nguyên.
Viết bình luận