Kêng măng lĕ la tâm ƀon Ndrêch, xã Ea Wer, n’gor Dak Lak, tâm nâm ndjôm rnăk oh H’Hmin Kbuôr, bu ranh Y Ken Knul, 60 năm lŏ tât nkah ma păng nau hăn nti bah kon se nti jrâu 11 aơ. Bu ranh Y ken nkah ma H’Mmin lah; Nŭih Tây Nguyên nơm kăl e nơh knŭng rvê ma ndơ sa, ndơ nsoh, ri rnôk aơ rvê klach mô gĭt play săm ƀŭt dơm. Kon se tâm ƀon hăn nti, ân gĭt play săm ƀŭt ri mơ gĭt nau ntrŭnh bah Đảng, mơ gĭt nau pah kan jan sa, mơ gĭt nau tih nau di gay mô ân nŭih mhik mô têk klônh:

            ‘Ân nsôih hăn nti, lah mô geh hăn nti ri mô gĭt play săm ƀŭt ôh, ngih săm bŭt ri lĕ geh hôm. Nơm nti ân blau ân gĭt jêh aơ nơih ân nơm đŏng, rnôk aơ lah bư mir tăch ba ri kŏ veh, tăch tuh kŏ njing, tăch mbo kŏ veh njing, nơm geh nau gĭt play săm ƀŭt mơ gĭt rnoh prăk, nŭih hăn nti mô gĭt ri khuch âk ngăn, hăn nti mơ gĭt âk”.

            Sâk êp bu ranh ƀon, H’Hmin Kbuôr kŏ djăt nau đŏng. Kon se nti jrâu 11 bah Ngih săm ƀŭt Trung học phổ thông Buôn Đôn kŏ gĭt đŏng, ăp rnôk bu ranh reh tâm ngih mô êng knŭng ôp nau hăn nti, ma hôm njoăl nau ŭch bah ƀon lan tâm ăp kơn kon se nti:

            ‘Jŏ jŏ ri bu ranh hôm hăn ntĭm nkoch nau hăn nti, nau ŭch ngăn bah gâp jêh aơ tă lah nti dược gay sĭt tăch dak si ngêt ân ƀon lan ri ma gâp nsôih lơn tay gay ma geh nau dơi tâm nau kan ntĭm nti bah nơm gay dơi geh ăp nau ma nơm ŭch”.

            Tâm ƀon Tul B, xã Ea Wer, ntŭk geh 367 rnăk ƀon lan đah rlau 1000 nŭih, rlau 95% lah rnoi mpôl đê̆, nau dơi bah nŭih bu rnơm tâm ƀon geh mbơh kloh tâm nau kan mât ân ƀon lan nâp nâl bah năp nau nsŭk đă tih, chroh mhik tih dôih. Yuh H’Kiêp Kbuôr, Kruanh ƀon Tul B nkah, bah năp nơh du đê̆ rnăk vâl nkah êng gay ma rƀŭn chroh tih dôih. Năm 2019, geh nŭih tă bah ntŭk êng tât gay jă kônh wa hăn tĭng chroh nê. Rnôk nê nơh, n’gâng kan, công an ndrel bu ranh ƀon, nuih bu rnơm tât ăp rnăk gay ma mbơh ân kônh wa git: dah rŏng ting chroh yơn ân tâm di ma pháp luật, tâm di ma nau ntrŭnh bah Đảng ndrel Ngih dak. Tĭng phung mhik mô êng knŭng ƀư roh nau tâm rnglăp tâm ƀon ma lŏ khuch đŏng tât nau rêh jêng bah kon, sau nơm:

            ‘Nơm ân nkah mbơh ân ăp rnăk ƀon lan, rnôk aơ ăp nau tât khuch geh tât nau dơi yor ngih dak kơl an, kơt lah rnôk aơ du n’ha săm ƀŭt khai sinh, lah nơm mô ƀư tĭng nau ntrŭnh bah Ngih dak ri kon nơm jêh aơ tă mhâm blau geh lý lich ân kloh rjăp. Nơm kŏ hăn bonh đă ân ƀư tĭng ăp nau ntrŭnh bah pháp luật. Rnôk aơ ăp rnăk nê kŏ geh kơl an tĭng Bôk nau kan 135 lah bu ân mât ndrôk me deh kon”.

            Jêh rnôk tâm rnglăp, ƀon Nà Sược ndrel thôn 5 bah xã Ea Wer jêng du nsum mpôl nsum. Du ding lah kônh wa rnoi mpôl đê̆, du ding lah rnoi Yuăn, êng đŏng nau vay, êng đŏng nau ri ri ma mô dơi der ăp nau tâm nkah đê̆ đă. Bu ranh Y Pana Niê gĭt lah, ŭch mât ân nau ueh đăp mpăn ri nơm ân geh ƀư lor ân dơi nau tâm rnglăp:

            ‘Ntĭm nti ân thôn ƀon ri ân geh tâm di nau ntrŭnh, trong kan, pháp luật bah Ngih dak, tal bar lah nau vay ơm, tal pe lah ân geh tâm rnglăp. Păng mra geh hăn nsum kơt lah dak lêng mô geh kơh. Lah nơm geh nkah êng nau vay gâp kơt aơ, nau vay bu kơt êng ri hôm geh tâm nkhah, hôm geh tâm mưch, tâm kek ma kônh wa mpeh ba lơ jêh ri kônh wa mpeh gôl yôk ri mô dơi an geh ƀư nau nê ôh, nơm ân tât mbơh, nkah nkre, klch jêh aơ jêng nau tâm nkah roh nau tâm rnglăp’.

            Tâm nklang nkuăl yôk prêh Tây Nguyên, mât nau ơm ân nâp bah trong kan bah Đảng nê lah mât ăp nau tă bah ngai. Păng ntơm bah nau kan mât ân ƀon lan đăp mpăn, bonh đă  oh kon hăn nti, jut jăng lơi ăp nau rluk mâl ơm, lơh rdâng nau ăp ntil chroh rƀŭn tih dôih, mât ân kônh wa mô djăt, mô tĭng nau nsŭk rlăm ƀư tâm nkah nau tâm rnglăp ăp nroi. Yuh H’Bon Zu, Kruanh Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Ea Wer mbơh, nŭih bu rnơm ndrel bu ranh lah ăp ntung nthoi đah nau mĭn bah Đảng ndrel nuih n’hâm ƀon lan:

            ‘Nau dơi bah bu ranh, nŭih bu rnơm lah ntung nthoi đah ƀon lan ndrel Đảng, rklaih ăp nau kan hôm jêr, hôm nkol ndrel ân geh dơi ăp nau ŭch kơt nau ma ƀon lan ŭch rnơm đah Đảng ndrel ngih dak, năn rklaih ăp nau kan geh tât nau rêh ƀon lan, ngăn lah bôk nau kan đăp mpăn nau rêh jêng, ăp nau kan geh tât ntuh kơl tâm xã Ea Wer”.

            Dak Lak rnôk aơ geh bơi tât du rbăn bu ranh ƀon, nŭih geh bu rnơm tâm ƀon lan rnoi mpôl đê̆. Khân păng kơt lah ăp tơm si têh jŏ năm tâm ƀon, mât nâp ân mir nơm mô geh nkêng nkăng bah năp sial khih, mât ân ƀon lan nơm rnơm tĭng Đảng.  wa Nay H’Nan, Groi Giám đốc Sở Dân tộc ndrel Tôn giáo n’gor Dak Lak, mbơh:

            ‘Nŭih geh nau dơi bu rnơm lah nthung nthoi mra nkoch mbơh ăp nau mhe, nau ntrŭnh, nau đă bah Đảng, Ngih dak tât ma ƀon lan. Khân păng lah ăp nŭih geh gưl uỷ kŏ kơt lah n’gâng kan ƀư nau kan ntĭm mbơh nau gĭt mhe, bah nê bonh đă ƀon lan ƀư ăp nau ntrŭnh bah Đảng”.

            Nŭih Tây Nguyên nkoch ntit ƀon lan kơt lah du bor chĭng têh. Tâm bol chĭng nê geh chĭng me, chĭng kon, chĭng klŏ, chĭng tâm ban...ăp mlâm chĭng nê geh nau nteh êng êng, yơn dĭng lĕ ân ân rnglăp nsum tĭng nau nteh gâr ri mơ jêng du nau nteh ueh tâm ban tâm nkuăl yôk bri. Nau ngơi bah bu ranh ƀon lan kơt lah nteh gâr nê. Mô geh rsĭk khuh yơn tŏng n’hâm mâp nau ueh tâm nau rêh bah ƀon lan. Tâm rnôk nau rêh jêng bah mạng xã hội geh khuh ƀlŭk tât ăp rnăk, ăp nau tât nkoch tih, di mô geh tâm ban, rnơm ma bu ranh ƀon, nŭih geh bu rnơm dôl ma nar lơn mât ân kônh wa nơm geh “kloh rjăp tâm nŭih n’hâm, tâm trôm tôr’, “tŏng n’hâm rdâng nâp bah ăp nau tât tih mhik, mât ân chông ŭnh tâm rnglăp mô dơi geh  n’hât êng tâm nklang nkuăl yôk prêh mât ân nau rnơm bah kônh wa đah Đảng mro geh nâp nâl kơt lah tơm ji têh lăp jru reh tâm nâm neh chăng bazan Tây Nguyên./.