VOV4.M’nông: Bah năp nau mpet đă bah nu\ih [on lan ntrơn ntu\k gu\ vay ntu\ng kăl si [ư mir, pănh mpa bri ndrel tăch rgâl neh bri tih dôih, n’gâng kan ndrel ăp ntu\k kan bah xã Quảng Thành nkuăl têh Gia Nghĩa n’gor Dak Nông ho\ [ư ti\ng âk nau kan gay ma rdâng. Ngăn lah, nau kan tâm ton nsum “pe mô đah bri” geh mô ân kăl bri, mô ân ntu\ng pănh mpa ndrel mô tăch rgâl neh bri geh nkoch trêng jru nâp, ăp nhoat leo nau tam ngăn.

Ntơm xã Quảng Thành, nkuăl têh Gia Nghĩa n’gor Dak Nông tât Tiểu khu 1690, yor Rnâng kan mât njrăng bri Gia Nghĩa mât rlau 20 km, ngăn lah trong bri. Ta aơ geh du nkuăl âk nu\ih, đah nklăp 2000 nu\ih rêh. Aơ lah ăp rnăk [on lan mpeh ba lơ tât rêh ntơm rnôk ndâk n’gor Dak Nông. Bơi tât 15 năm rêh ta aơ, ăp rnăk aơ vay ntu\ng kăl si [ư mir, pănh mpa bri ndrel tăch rgâl neh bri tih dôih. Yơn nau rêh bah kônh wa hôm âk nau jêr ơm.

Nô Sùng A Đại gu\ ta aơ ân gi\t, bah năp nơh, kônh wa ngăn lah hăn kan ma bu, têk si ân ma bu tâm nkuăl êng tât kăl si, [ư mir ndrel pănh mpa. Yơn ntơm rnôk n’gâng kan lăp nkoch mbơh, bonh đă ri mô hôm nau nê tay ôh:

‘Bri a[aơ ri bu mô ân [ư du ntil ndơ ri gâp mô dơi ndrel mô janh tay ôh. Bar hê ur sai hên lah le\ pghe ri hăn kan ma bu gay rvăt phe, boh, bột ngọt gay sa, jêh ri gâp hăn joi nau kan êng gay ma joi prăk rvăt ăp ndơ kơt lah hăn muih pih, kuai ntu cà phê, poh phân ân ma bu”.

Nô Sùng A Tú, Kruanh thôn Nghĩa Lợi, xã Quảng Thành, nkuăl têh Gia Nghĩa ân gi\t, êng thôn aơ geh rlau 200 rnăk mhe ntrơn tă bah ăp n’gor mpeh ba lơ lăp rêh. Jêh âk năm ndâk n’gor, nkuăl aơ ê njêngg ntuk kan ngih dak, [on lan rêh dah ro\ng tâm bri, yor ri ma jêr mât. Ăp năm dăch aơ, UBND xã ndrel n’ganag kan mô êng ntru\t dăng nau nkoch trêng ma jao nau kan ngăn ân kruanh thôn tâm nau mât [on lan, mô ân lăp tâm neh bri. Rnăk  Kruanh thôn Sùng A Tú leo lor ngăn, knu\ng tâm ba, [ư mir êp ngih ndrel rong ndrôk, nau rêh ho\ đăp mpăn:

‘Gâp gu\ ta aơ ri mât kônh wa mô dơi [ư roh nau rnă njrăng, bonh đă kônh wa rêh pah kan jan sa ueh. Kônh wa ta aơ ri rnăk jêr jo\t da dê yor hộ khẩu ê geh, kon se ê geh săm [u\t khai sinh, mô dơi nkra săm [u\t ri ma kônh wa jêr ngăn”.

Wa Phạm Mạnh Hồng, Groi Kruanh Công an xã Quảng Thành ân gi\t: nkuăl a[aơ dôl mâp rlau 900 ha bri ăp ntil. Bah năp nơh, nau ntu\ng kalư si [ư mir ndrel tăch neh tih dôigh hôm geh âk ngăn. Knu\ng tâm 3 năm ntơm 2014 tât 2016, geh rlau 100 ha bri geh kăl, ngăn lah kônh wa kăl bri [ư mir. Gay mât ân ueh rnoh neh bri dôl geh, n’gâng kan [ư nau nkoch trêng ndrel đă ăp rnăk [on lan râng ký ton “pe mô đah bri”. Nê lah mô kăl bri, mô pănh mpa bri ndrel mô tăch neh bri. Mih jo\ ri neh mbe\, kônh wa nar lơn gi\t ndrel mô [ư ăp nau tih klơ bri kơt ntơm nơh ôh.

‘Jêh rnôk công an xã tâm rgop nsum đah công an nkuăl têh [ư bôk nau kan pe mô, bonh đă kônh wa nkoch trêng ân kônh wa gi\t lah he dôl gu\ tih pháp luật tâm neh bri, neh bah ngih dak yor ri ân kônh wa ký ton pe mô lah mô kăl bri, mô păng mpa bri ndrel mô tăch rgâl neh bri, jêh ri ko\ geh kônh wa kơl an ndrel ko\ kơt ti\ng ueh ngăn. Ntơm rnôk nê tât a[aơ ri nau ntu\ng kăl si n’huch, tăch rgâl neh bi mô geh. [on lan gu\ ta ntu\k ngai ko\ mô lăng tât kơt ntơm nơh ôh”.

Xã Quảng Thành geh bơi tât 5000 nu\ih, tâm nê geh rlau 2000 nu\ih [on lan rnoi mpôl đê\ tât ntrơn gu\. Ti\ng nau ntru\nh bah UBND nkuăl têh Gia Nghĩa, bar năm plơ\ ma aơ, gay [ư ueh nau kan [on lan ntrơn tât, nkuăl ho\ geh tay 2 thôn geh ndâk nê lah Nghĩa Thắng ndrel Nghĩa Lợi. Wa Phạm Công Chiến, Kruanh UBND xã ân gi\t, ntơm rnôk ndâk thôn, n’gâng kan xã đă cán bộ jur tâm nkuăl ôp khâl, bonh đă, nti\m kônh wa pah kan jan sa, mât rong ân săk tam. Ntơm bah nê, nau rêh bah nu\ih [on lan rgâl mhe, mô hôm kăl bri kơt ntơm nơh ôh.

‘Xã vay [a [ơ rđau công an lăp tâm nkuăl gay ma kơp rnoh nu\ih [on lan tât ntrơn gu\ mhe gay phung he lăp tâm rnoh mât njrăng. Đah xã phung hên geh bonh đă [on lan lah hăn ăp nkuăl ho\ rgum tâm neh êp meng bri. Tal bar đo\ng lah nau ntu\ng kăl si ri phung hên ko\ mbơh, nkoch trêng [a [ơ ndâk n’ăp rmôt pe mô gay [on lan râng ký ton mô kăl si, mô pănh mpa bri ndrel mô tăch rgâl neh bri. Rơh rlau aơ ri nau kan ntu\ng kăl si ho\ n’huch, nu\ih [on lan [ư ueh bôk nau kan “pe mô” aơ đo\ng”.

Ntrơn gu\ bah [onh lan lah nau jâk ngăn đah ăp nkuăl tâm nkuăl Tây Nguyên. Tâm nê, nau kan ntu\ng kăl bri, tăch rgâl neh bri tih dôih lah nau kan hôm ntoh luh, têk nsum âk nau tât khuch jêr êng. Xã Quảng Thành, nkuăl têh Gia Nghĩa, n’gor Dak Nông ntru\nh nau kan “pe mô đah bri” bôk năp leo săk rnglay, mra kơt ti\ng tâm ăp nkuăl êng êng đo\ng./.

Nu\ih rblang: H’Thi