Nô Trịnh Minh Nhật (45 năm deh) ta phường Buôn Hồ, n’gor Dak Lak geh ji viêm gan B lĕ âk năm aơ. Nô Nhật dŭt tĭng săm n’hanh hăn but uănh tay tĭng di nar ton bah nai dak si, ƀư tĭng ăp xét nghiệm khlay gay uănh lah săk rnglăy săm n’hanh uănh nđôi nu nău bah ji. Tĭng nô Nhật, nô saơ dăch aơ, nău but uănh n’hanh sŏk samƀŭt jêh xét nghiệm lĕ ngăch lơn bah năp, kop ji bah nô đăp mpăn đŏng, gŭ âm, pah kan nâm ơm. Nô Trịnh Minh Nhật nkoch. "Gâp geh viêm gan B jêr bah 10 năm aơ. Nar aơ gâp tât Ngih dak si Đa khoa nkual Tây Nguyên xét nghiệm uănh nđôi men klơm. Gâp dŭt đăp mpăn đah ueh tam săm kơt nău rhŏ ta ngih dak si aơ jêng 10 năm gâp săm na nao n’hanh uănh nđôi săk soan ăp khay ta aơ”.

Mô knŭng êng nô Nhật, âk nuĭh ji ntưp viêm gan B, viêm gan C mô lah geh nău ŭch xét nghiệm, groi nđoi kaman HPV dơi geh rnôk Ngih dak si Đa khoa nkual Tây Nguyên ndơ̆ ndơ xét nghiệm nchoăt êng cobas 5800 lăp dŏng. Dơi ƀư bah khay 6 năm 2026, tât aƀaơ ndơ lĕ dŏng đăp mpăn, tâm di ueh nău ŭch xét nghiệm wĕ rnoh kaman bah nuĭh ƀon lan tâm nkual. Aơ lah ndơ dơi kơt dŏng tâm xét nghiệm sinh học phân tử, ƀư tĭng định lượng rnoh kaman đah trong ƀư tŏng ăp, rgâl nchoăt êng lĕ rngôch.

Ta năp đaơ nău ƀư ăp xét nghiệm wĕ rnoh kaman dŭt âk đah trong bán tự động. Đah trong ƀư aơ an rlet rlău âk gưl n’hanh ŭch kỹ thuật viên blău tâm ntil nău sinh học phân tử. Kỹ thuật viên an na nê̆ ƀư âk gưl kơt nchrăp mham ji, rblang axit nucleic, nchrăp hóa chất, ndơ̆ mham tâm măy n’hanh ƀư âk trong I ty êng. An roh nklăp 4 tât 5 mông mơ geh samƀŭt jêh năl. Nău aơ mô knŭng rong mông, hoach ndơ n’hanh nuĭh kan ma hôm ƀư hao vĭ yor nău ƀư I ty. Bah meng nĕ, rnoh saơ kaman bah trong bán tự động âk lơn jêng dơi vĭ du nău nuĭh ji mhe ntưp, rnôk rnoh kaman tâm mham hôm e đêt. Mkra ăp nău bah lơ, trong cobas 5800 dơi ê nkra vật liệu dì truyền, rblang đah kỹ thuật sinh học phần tử tât mplơ̆ samƀŭt dơi ƀư tĭng ndrel du trong. Đah trong nchoăt luh êng aơ, kỹ thuật viên knŭng an ndơ̆ mham nuĭh ji lăp măy. Trong ƀư mbra nkhah chiết, rblang êng n’hanh mplơ̆ jêh ƀư tâm nklăp bơi 3 mông. Jêh nĕ, nuĭh kan dak si uănh jêh tâm phần mềm bah ngih dak si gay mplơ̆ samƀŭt an nuĭh ji. Kơt nĕ kỹ thuâtj cobass 5800 kơl rgâl di, n’hŭch nking n’gang I ty, n’hŭch geh tâm ntưp rlŏ đah ăp mham ji n’hanh n’hao đăp mpăn bah jêh xét nghiệm. Nkre, trong rhoăt đêt mông mkra mham, bah nĕ kơl nuĭh ji geh ơm samƀŭt nkôp đah bah năp. Nai dak si CKII H’Nương Niê, Kruanh Khoa xét nghiệm, Ngih dak si Đa khoa nkual Tây Nguyên an gĭt: "Rnôk mpôl hên ƀư tĭng măy nchoăt luh êng aơ, jêh mplơ̆ sĭt an nuĭh ji dŭt di na nê̆ n’hanh wĕ rnoh kaman tâm mham nuĭh ji dŭt đêt jêng măy dơi saơ. Nar mplơ̆ samƀŭt ngăch lơn nkôp đah trong ƀư bán tự động. Nău ueh saơ dŭt kloh ngăn ntêm nkrem nuĭh kan, rnôk pah kan nău dơi rhoăt đêt lơn, jêh mplơ̆ samƀŭt sĭt nuĭh ji di na nê̆ lơn”.

 Đah nău ndơ̆ an dŏng trong nchoăt luh êng cobas 5800, Ngih dak si Đa khoa nkual Tây Nguyên lĕ ntop tay du ndơ mhe mât uănh săk soan nuĭh ƀon lan, mĭn lah dŭt n’hâm rgâl mhe, kơt tĭng khoa học công nghệ an but uănh săm ji, rƀŏng tât nsĭt tât nuĭh ƀon lan rhŏ an ndơ dak si nar lơ ueh tam, đăp mpăn n’hanh săk rnglăy.

          Nau khlay kan xét nghiệm veh rnoh kman HBV, GCV ndrel HPV

          Xét nghiệm veh rnoh kman HBV, HCV, HIV ndrel HPV lah ngoai tâm ăp nau kan khlay tâm nau uănh năl, săm ndrel njrăng nau ji tâm ntưp, kơl an mbơh nau tât bah ntưp kman, tĭng uănh săm ân tam, saơ ơm ăp nau tât, rgop nau n’huch nau ntưp rêng tâm ƀon lan. Gay kơl an kônh wa gĭt kloh lơn tât nau khlay bah xét nghiệm uănh rnoi kman, nau khlay bah nau saơ ơm kŏ kơt lah nau dăng bah xét nghiệm tâm nau n’hao săk tam nau săm ndrel mât n’hâm soan ƀon lan, nai dak si chuyên khoa II H’Nương Niê-Kruanh Khoa xét ngjiệm, Ngih dak si Đa khoa nkuăl Tây Nguyên geh ăp nau mbơh n’hêl.

          Ơi nai dak si, xét nghiệm veh năl kman đah trong ƀư blau êng cobas 5800 moh geh nau khlay đah n’hâm soan nŭih ji?

          Nai dak si H’Nương Niê: Khoa xét nghiệm geh nchrăp nkra trong pă nkra blau njêng mhe gay ƀư xét nghiệp sinh học phân tử veh rnoh kman tâm mham bah nŭih ji, đah ăp nŭih ji viên gan B, viêm gan C, nŭih ji HIV, mô lah bu ur geh kman HPV. Nau veh năn kman aơ geh nkah đă tĭng n’gâng kan dak si gay uănh năl rnôk săm ji bah nŭih ji. Du hê nŭih ji ƀư xét nghiệm sôt ji klơm ri mra ƀư ăp ntil xét nghiệm êng mpeh sinh hoá, nau dăng châl tâm săk jăn, kơt lah nŭih ji ƀư xét nghiệm men klơm, siêu âm klơm, jêh nê lah uănh tâm klơm geh kman ri mra geh veh uănh năl rnoh kman, nsing tâm nau geh dơi năl rnoh kman ma nai dak si mra mbơh geh săm ân nŭih ji nê đŏng lah mô. Ndrel tâm rnôk săm mra uănh kman hao mô lah huch gay ma rgâl dak si ân tâm di. Ndrel tât jêh nê nau geh uănh năl săm lah kman dơi geh jur dê, đăp mpăn ueh ân nŭih ji ri mra geh uănh nkah nau mô kâp ngêt sak si ân nŭih ji. Nê lah ăp nau khlay tam bah nau veh uănh kman ân nŭih ji.

           Xét nghiệm veh kman đah trong ƀư êng ân cobas 5800 geh nau êng đŏng rđil ma nau nkra dŏng n’gul kơt ntơm nơh, ơi nai dak si?

          Nai dak si H’Nương Niê: Bah năp nơih phung hên ƀư xét ngjiệm uănh nalư sinh học phân tử đah nau ƀư n’gul trong. Nau ƀư knŭng geh n’gul lah nau xét nghiệm bah 2 rơh. Rơh 1 lah nkah uănh ma ty. Nau ƀư aơ hên roh âk mông, nklăp 2-3h mơ dơi jêh rnôk aơ. Jêh rnôk nkah ƀư aơ ri hên geh rgum ăp ntil nau geh bah kman, jêh nê hên mơ xét nghiệm, moh lah Realtime PCR. Rơh 2 ri phung hên roh du mông tât 2 mông đŏng. Rnôk ân geh uănh năl nau ji ri uănh ƀư ntơm bah ôi tât măng mơ geh năl ân nŭih ji. Nkre hoach ndơ dŏng, nkre hoach nŭih nar ndrel roh mông. Lah saơ kman prêh lơn ri nơih ngăn geh mô năn kloh nŭih ji mhe tâm rnôk ji bôk năp ma ntil kmam păng ê âk. Hôm ntil ndơ dŏng mhe aơ ri mông kan knŭng 2h 40 mnĭt dơm. Rnôk ƀư ri blau êng. Kơt lah hên knŭng rnglăp mham lăp tâm máy, máy nơm uănh năl, nkhah ƀư ndrel mbơh nau geh dơi nkre. Rnôk phung hên ƀư máy pơk kan êng aơ ân geh nau dơi năl bah nŭih ji lah tâm di ngăn ndrel veh dơi nai âk bah kman tâm mham bah nŭih ji tâm rnoh dêh ri ma máy mra dơi saơ đŏng. Mông nar plŏ năl nau ji ân nŭih ji mra ngăch lơn lah ƀư đah máy knŭng dơi n’gul kơt ntơm.

          Nŭih ƀon lan dơi uănh năl ăp nau ji geh kman HBV, HCV, HIV ndrel HPV lơh đŏng ndrel moh nŭih geh nau dơi mra ntưp ân geh uănh năl?

          Nai dak si H’Nương Niê: Ăp nŭih ji yor geh ntưp ma kman HBV, HCV, HIV ndrel HPV lơh vay mô geh mpơl ndal, rnôk hăn mêt uănh n’hâm soan ƀa ƀơ, mro nê lah nau khlay ma nŭih ji. Lah tâm ngih geh nŭih tă ntưp ma ăp ntil kman aơ ri nơm ân geh nau nchrăp hăn khám n’hâm soan. Ndrel nau saơ ơm ăp ntil kman aơ lah ngoai tâm ăp nau nơih gay năl nau tam rnôk săm jêh aơ păng dơh lơh. Yor ăp nau mpơl saơ bah ntil kman mô âk ri ma nơm mô hăn mêt uănh, mra mô gĭt nơm moh geh kntil kman tâm săk. Êng nê, rnôk saơ nŭih ji geh ntưp ma kman ri ngih dak si mra geh nau săm tay gay mbơh năl nau ji tâm rnôk mham geh, jâk, geh kâp săm đŏng lah mô gay tă bah nê nai dak si geh săm ân nŭih ji. Kơt lah, du nŭih ji klơm B, ăp nai dak si năl nŭih nê mô tât rnôk jâk ji ndrel ân dak si rdâng ma kman ân nŭih ji. Ndrel ăp rnôk hăn khám nai dak si mra geh mông nar đă khám ân nŭih ji, ăp rnôk khám mra mbơh ăp nau geh dơi săm tâm săk jăn, jêh ri nau hao âk kman mhâm geh gay ma geh nau dơi rgâl dak si ân tâm di.

          Ơ, dăn lah ueh ma nai dak si!.