Ta nklang nău rêh mhe dôl trĕ lam tât ăp thôn ƀon nkual njônh ngai, hôm nha geh ăp nuĭh mât rbăy nău ueh êng chĭng gong, mât rbăy huêng khlăy nău tâm pât rnoi Xơ Đăng đah nău rŏng n’hanh nău dơn kan. Ta thôn Đăk Giá 1, xã Dục Nông n’gor Quảng Ngãi, nău nteh chĭng, nău njroh xoang n’hanh ăp nău tâm pât hôm nha geh ndrăy bâh âk rơh yor ăp bu gru dăch bên đah nău ueh êng mpôl rnoi.
Đah nuĭh Xơ Đăng ta thôn Đắk Giá 1, xă Dục Nông, n’gor Quảng Ngãi, ăp yan tâm năm geh ăp nău ƀư brah way ơm, bah ƀư tuch tăm, ƀư rhơn ba mhe tât ăp nău ƀư dăn mih lăng prăng uĕh... tâm ntŭk ntô jay nhih, nteh chĭng nglăp ndrel ƀô kah piăng ding, poăch gŭch, kon nuĭh dơi boăt nthoi đah brah yang, đah trôk neh n’hanh đah tu tơm.
Deh n’hanh têh tâm ntŭk ntô văn hóa Xơ Đăng, wa A Khao ta thôn Đắk Giá 1 ơm lap đah nău mprơ, chĭng gông. Jêng nghệ nhân ưu tú, wa trêng ntĭm chông ŭnh nău ŭch nĕ an kon bu klô n’hanh rơh druh ndăm ta ntŭk.
Nghệ nhân A Khao an gĭt, ăp năm 1960, bah rnôk hôm e hăn nti, wa lĕ ŭch ăp nău mprơ way ơm, kơt ayŏ, rơngê, ting ting... Nung nar tât jrô nti rplay samƀŭt, măng sĭt ndăn nti nău mprơ, tŭr chĭng, đơn ting ning... Văn hóa way ơm lăp tâm săk A Khao. Âk năm bah năp, nghệ nhân A Khao lĕ nsrôih râng hăn njroh mprơ, tâm nđŭr, ntĭm tŭr chĭng, njroh xoang an ăp thôn ƀon tâm n’hanh bah dih xă. Bu ranh ƀon-nghệ nhân A Khao an gĭt:
Ăp năm gâp ƀa ƀơ râng njroh mprơ ta nkuăl Ngọc Hồi (ơm), đê̆ đŏng ăp thôn ƀon êng, kơt Đăk Blái lor rnôk khân pơng râng tŭr chĭng ta xă, khân pơng jă gâp tât gay ntĭm an ăp nău chĭng n’hanh nău njroh. Năm bah năp, gâp râng njroh mprơ âk tơ̆ ta n’gor, jêh nĕ tiăr nti ta Hà Nội, gâp ôp nti geh âk nău uĕh.
Nghệ nhân A Khao nkoch, ndơ nkhôm têh ngăn đah wa mô di lah bằng khen, samƀŭt kơp dơn, ma rnôk nteh chĭng hôm nteh n’gloh tâm ăp rơh lễ hội, rnôk rơh druh ndăm hôm e ŭch nti tŭr chĭng, nti njroh xoang.
Nthoi tay nuih n’hâm bah nuĭh bơ̆ , nghệ nhân A Phin-kon bu klô dak bôk bah bu ranh ƀon A Khao tĭng đŏng đah chĭng gông n’hanh mboăt n’hôm way ơm Xơ Đăng. Tĭng nô, văn hóa ngăn ngên rêh rnôk dơi tiăr nti n’hanh tŭr ƀa ƀơ tâm ntŭk gŭ rêh. Aƀaơ, thôn Đắk Giá 1 mât du rmôt chĭng geh 18 nuĭh, nkre jêng du rmôt chĭng gay ndơn tay. Ăp lễ hội way ơm kơt “Sa rhơn ba mhe”, “Nar rgum tâm rnglăp lĕ ƀon lan”... hôm e dơi ƀư tŏng ăp ƀư brah, ntŭk nteh chĭng nglăp ndrel nău xoang, kho ao tanh jêng ntŭk ntô văn hóa uĕh âk. Nghệ nhân A Phin an gĭt:
Nău uĕh ơm văn hóa, chĭng gông, njroh xoang dŭt khlay. Knơm Đảng, Ngih dak uănh kơl nkra tay văn hóa way ơm bah u che n’glơi an, mô an geh roh rui. Lơn lah, mpôl hên mât ndrăy mro chĭng gông ơm, kơt chĭng, đơn t’rưng, klông pút, ting ning, mang sial...Aƀaơ, mpôl hên rgŏ jă tay ăp nghệ nhân mât rmôt chĭng, njroh xoang, ê nkra ăp ndơ dŏng ăp mboăt n’hôm way ơm. Mpôl hên râng ntĭm an ăp rơh druh ndăm, lơn lah kon hŏk bah jrô 7 an tât jrô 9.
Rnôk nteh chĭng hôm nteh n’gloh, rnôk nău mprơ hôm răm n’gôr, rnôk druh ndăm hôm e dơi leo tĭng đah nuih n’hâm n’hanh lĕ đah nău kan, ri huêng tơm văn hóa Xơ Đăng hôm e dơi mât ndrăy, rêng hvi n’hanh nâp nâl rêh ndrel nsum mpôl ntŭk bri krŏng têh Tây Nguyên.
Viết bình luận