Chuh khôm tôr lah ngoăy tâm ăp nău ƀư khlay bah ƀon lan ăp rnoi mpôl đêt nkual Tây Nguyên. Aơ lah njoat saơ lvang rgâl tay nău rêh gay tă bah nĕ nuih n’hâm, rnăk wâl n’hanh nsum mpôl wơt dơn du hê mhe, du kon nuĭh mhe tât đah ƀon lan. Tiến sĩ Bùi Ngọc Quang, Groi Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, an gĭt:

Lĕ rngôch rnoi nuĭh ta Tây Nguyên geh đŏng ƀư chuh khôm tôr. Jêh rnôk oh bê deh bu way mĭn mô hŏ tât du năm oh bê mô hŏ gĭt ngơi, pơng knŭng lah du hê oh bê dơm, ma ŭch kon nuĭh nsum mpôl ri oh bê nĕ an djăt tăng nău way ơm văn hóa bah nsum mpôl. Đah nuĭh Tây Nguyên, êng kon nuĭh, rnăk wâl đah nsum mpôl lah nău lăp ndrel rjăp, mô tâm nkhah. Jêng ƀư chuh khôm tôr bôl an du hê tâm rnăk wâl yơn lah an lĕ nsum mpôl. Yor bah aƀaơ let năp oh bê lah nuĭh bah nsum.

Gay ntơm ƀư chuh khôm tôr, ntơm bah rnôk nuĭh mê̆ deh oh bê, rnăk wâl ntơm nchrăp ndơ nsơr ƀư brah, u che, kơt: djăr, sŭr, play dô, ƀănh kĕo... rnăk wâl geh ri sa ndrôk, rpu. Rlău ma nchrăp ndơ nsơr ƀư brah, kơt djăr, sŭr, play dô, ƀănh kĕo... ri 1 tơm njuh jêt dơi tơm jay ndâk tâm jay. Tơm njuh tâm nar ƀư chuh khôm tôr lah ntil tơm ntĭt mpơl bah ƀon lan ƀư đah glê, koh n’ging n’hanh vẽ rup ta tơm njuh. Wa Đinh Ply, kruanh rmôt rnoi nuĭh Bahnar ta ƀon văn hóa, pâl nđaih ăp rnoi nuĭh Việt Nam, an gĭt:

Tơm njuh rdâk ta bàn thờ jêng tơm njuh jêt. Tơm njuh ta êp bàn thơ gay he dơh saơ, dơh nkah gĭt. Jă brah yang, ăp u che sĭt uănh ndrel rnăk wâl.

Rnôk ndơ lĕ tŏng ăp nuĭh tơm jay mbra jă nuĭh ƀư brah. Tĭng rnoi nuĭh ma nuĭh tơm ƀư brah dơi lah bu n’hum mô lah mê̆ bơ̆ oh bê. Ƀư chuh khôm tôr dơi ƀư tâm kêng măng, yơn bah ôi, ăp nuĭh rnăk wâl lĕ dơi jă tât gay ndrel sông piăng nung nar. Jêh rnôk sa lah ƀư brah chuh khôm tôr. Khôm ta tôr ma lor đah tôr kiău bah kơi. Bu n’hum mbra dŏng du dĭng nkar jong nklăp 30cm trôm ta 2 bôk. Jêh nĕ an êp tôr oh bê khôm ta trôm dĭng tâm tôr oh bê n’hanh lah ăp nău dăn nău uĕh lăng ngăch dăng ngăn mbra tât đah oh bê.

Nuĭh tơm ƀư lah nuĭh khôm tôr bôk năp, jêh nĕ tât mê̆ bơ̆, jrŏng rnoi n’hanh ƀon lan, tĭng nuĭh lah ăp nău uĕh lăng đah oh bê. Lah kon bu ur, dăn têh an uĕh rom, gĭt blău piăng trau; đah kon bu klô an blău nchron pănh, gĭt djôt n’gâr phao mât njrăng ƀon lan. Tiến sĩ Bùi Ngọc Quang, Groi giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, an gĭt tay:

Nuĭh Tây Nguyên săch nar uĕh ƀư khôm tôr an oh bê. Nuĭh tơm ƀư mbơh đah brah yang nar aơ rnăk wâl, ƀon lan mbra ƀư khôm tôr an oh bê. Nuĭh tơm ƀư lah nuĭh khôm n’hanh lah bôk năp jêh nĕ tât mê̆ bơ̆ n’hanh ăp nuĭh kiău ma lah ntop tay. Du hê lah du đêt uănh oh bê lah nuĭh bah nsum mpôl n’hanh lah đah oh bê mpeh ăp nău uĕh lăng, jao an nău blău rêh, nău blău pah kan, nkra njêng, jao an văn hóa... an oh bê.

Jêh ăp nău dăn uĕh lăng an oh bê, nuĭh tơm ƀư mbra sŏk du bâr ndrănh m’hing ta mbung, ta ndăl  kleng oh bê. Nĕ lah rnôk nău ƀư brah lĕ lôch n’hanh ăp nuĭh hăn ngêt sa, njroh mprơ. Ăp nuĭh dơi jă râng ƀư brah dơi djôt ndơ an ndrăy, nuĭh geh moh ndơ djôt ndơ nĕ khlay lah nuih n’hâm gay rhơn an tơm rnăk wâl.

Tĭng nău way bah ƀon lan ăp rnoi mpôl đêt ta nkual Tây Nguyên ri bôk rngok kon nuĭh gŭ ta trôm tôr. Du hê kon nuĭh rnôk mhe deh an ƀư chuh khôm tôr gay dơi ntĭm nău blău. Nklăp du pơh jêh nar ƀư khôm tôr, nuĭh mê̆ chông oh bê hăn pâl jay mpôl băl gay dơn ndơ. Ndơ an oh way lah kuôk, rse nhong, mô lah mbli, rse brai... mô jâk mpeh nău khlay yơn geh nkô̆ ntĭt mpơl, đah nău ŭch kon se ngăch dăng, bah kơi aơ geh nău rêh tŏng ăp, uĕh lăng.