Ta đặc khu Lý Sơn, ăp nar rlu lễ mhe rlău, mpôl nuĭh hăn uănh nsong, hăn uănh gôl dak âk mro. Mô knŭng uĕh ntŭk ntô bri dak, Lý Sơn hôm djôt tât an năch ăp nău ƀư ngăn văn hóa dŭt uĕh.

Tâm rơh aơ, Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa dơi ƀư dŭt rjăp, wăch rgum nău uănh bah âk năch pâl nđaih, rgop mpơl tay n’hanh ntô̆ n’hao nău khlay lịch sử, ƀư tơm gôl dak lêng. Jêh nĕ, lễ hội tâm rlong duk tứ linh ƀư n’gŭr răm ta dak lêng, wăch rgum nuĭh ƀon lan n’hanh năch ntroh n’gôr, jêng mông nar lễ hội răm m’ak.

Tâm trong hăn uănh gôl dak, yôk Thới Lới, đặc khu Lý Sơn lah ntŭk rlu jâng mô dơi ntlơi. Bah chông yôk, năch dơi ndreng uănh dak lêng pŭt nđĭr, saơ ăp lĕ rngôch nău uĕh ơm, têh dăng bah gôl dak. Nô Nguyễn Đức Tiến, tât bah n’gor Hưng Yên lah:

Rnôk tât ta aơ oh saơ dak lêng dŭt uĕh, pŭt; n’hâm sial nđĭk n’hanh kloh uĕh. Lah geh rơh ri ăp băl mom an tât Lý Sơn du tơ̆.

Mô knŭng geh ndru gôl dak lêng, ăp ntŭk tât sinh thái, văn hoá ta lam n’gor Quảng Ngãi wăch rgum âk năch pâl nđaih. Trôk nar yan aơ duh uĕh, nđik, n’hâm sial kloh uĕh lĕ jêng dơh gay năch geh ăp nău ƀư rlu rlău, nsong uănh ta ăp ndrĭch dak lêng, leng dak, dak me dak diăng. Trong hăn pâl nđaih năm aơ an saơ năch pâl nđaih an săch ăp ntŭk geh trôk nar nđik, geh âk văn hóa, ntop ƀư ngăn n’hanh rlu rlău.

Ta xă Măng Đen (nkuăl Kon Plông, n’gor Kon Tum ơm), mông nar lễ hội geh n’gŭr răm đah trong nău ƀư văn hóa-pâl nđaih dơi ƀư uĕh. Ntoh lư lah Lễ hội trong ƀon têh đah ăp nău ƀư diễu hành-ƀư nghệ thuật njok Quốc lộ 24. Ăp nteh n’gâm chĭng gông, nău njroh xoang lăp ndrel đah ăp ƀư ncho yơt djơng, ê nkrơh săk nghệ thuật jêng ntŭk ntô lễ hội ntơr uĕh, wăch năch pâl nđaih. Ăp bôk nău tâm nđŭr đah nghệ sĩ n’hanh năch rgop jêng nău dăch dêh, rêng hvi mông nar răm m’ak.

Rnôk tât bri măng, phiên chợ ndơ lŏ mir n’hanh dak si Măng Đen jêng ntŭk tât mô dơi mô geh. Ntŭk ntô chợ n’gŭr răm đah ŭnh ang, âk ntil ndơ ngêt sa n’hanh kah ntĭt mpơl êng bah nkual prêh. Năch pâl nđaih dơi hăn jâng rlău ăp ndrơng ndơ, ngêt sa ăp ndơ sa ƀon lan, mĭn joi ndrăp ndơ ta ntŭk n’hanh saơ nău đêp rmên, rŏng năch bah nuĭh ƀon lan ta ntŭk. Yuh Đặng Phương Lan, bah nkual ƀon têh Đà Nẵng lĕ âk rơh tât Măng Đen pâl nđaih, an gĭt:

Ăp rơh tât Măng Đen, kơt ăp măng mpôl hên hăn chợ phiên. Mô knŭng yor mông nar n’gŭr răm ma hôm yor ntŭk aơ ƀư âk nău uĕh văn hóa, dŭt uĕh n’hanh rgum lăp.

Du nău ƀư ngăn mhe dôl dơi âk năch pâl nđaih ŭch lah hăn uănh cà phê bri nđik ta Măng Đen. Tâm ntŭk ntô bri n’ho nđik, năch pâl nđaih ngêt cà phê n’hanh na nê̆ râng tâm rnôk mpli i ty, mĭn joi trong hăn bah grăp cà phê tât dak cà phê jêng ndơ ngêt. Du ka chok cà phê mô knŭng kah ntĭt mpơl êng ma hôm geh âk nău nkoch mpeh nkual neh n’hanh kon nuĭh ntŭk aơ.

Wa Vũ Thị Hồng Phương, Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xă Măng Đen, n’gor Quảng Ngãi an gĭt, nău ƀư ngăn cà phê bri nđik gay n’hao khlay ndơ lŏ mir n’hanh pla nsơ moh êng ta ntŭk. Bah ăp ka chok cà phê ƀư i ty, du trong khlay dôl jêng, bah boăt ntoi nkra njêng, nkret gâm tât pâl nđaih, rgop ntrôl hun hao wăng sa ta ntŭk. Wa Vũ Thị Hồng Phương an gĭt tay.

 Tă bah nău ƀư aơ, xă Măng Đen mpŏng ŭch boăt nthoi ăp ndơ moh êng cà phê bri nđik lăp ndrel. Bah nĕ, jêng ntŭk ƀư ngăn an năch pâl nđaih, âk ntil ndơ pâl nđaih rnôk năch tât hăn uănh ta Măng Đen, rgop mpla nsơ ăp ndơ pâl nđaih ta ntŭk. 

Bah meng ăp ndơ ƀư ngăn, âk nău ƀư văn hóa-pâl nđaih way ơm dơi ƀư n’gŭr răm kơt tâm rlong duk, mprơ nău chòi, lễ hội ndơ ngêt sa, lễ hội trong ƀon têh, rgop ƀư uĕh tay trong hăn bah pâl nđaih dôl nar lơ hao prêh soan uĕh lăng bah nkual neh Quảng Ngãi.