Tết ueh răm năch bâh nuĭh Bunong.
Chủ nhật, 07:00, 15/02/2026 VOVTaynguyen: Thị Đoắt VOVTaynguyen: Thị Đoắt
VOV.Mnông:Đah nuĭh Bunong ta Tây Nguyên, Tết nguyên đán lah rơh bâh tâm mâp rgum n’hanh vơt năch. Rnôk ma nă ŭnh geh sĭnh hit gring, yăng ndrănh geh an ta nklang jay, ƀon lan lĕ pơk hvi vơt năch, vơt nuĭh bên, băl mpôl n’hanh ăp bu năch veh khâl tâm ăp nar bôk năm mhe.

 

Ăp nar dăch Tết, trong hăn let ƀon lan Bunong ntoh n’gôr âk mău ueh lơn. Bâh bôk ƀon tât ăp jay, ƀon lan mât kuaih ueh ngih jay, nkra tay nă ŭnh, nchrăp ăp yăng ndrăng, ndơ sông sa dak ngêt gay ma sa tết, vơt năch. Nuĭh Bunong mĭn: jay kloh, nă ŭnh hit rĭ bu năch mơ djăng, ƀon lan mơ geh nău lap.

Bu ranh ƀon Điểu N’Glơr, ƀon Njranglu, xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng an gĭr, bâh ntơm kăl e, rnôk ma lôch kăch rek, mbo ba bêng đăm, mbo bêng ndrŏng, nuĭh Bunong ntơm lăp yan ngêt sông. Tâm ăp nar “Ngêt năm sa khay”, lĕ du ƀon gŭ nsum, n’hanh ăp nuĭh bu năch tât ta ƀon ta rơh nĕ dơi geh vơt kơt bu năch da dê. Ƀon lan geh nău ngơi: Bu năch lăp ta ƀon kơt lah kon ta ndul- lĕ tât lah geh vơt, geh tâm ngơi. Bol ma nuĭh bên mô lah nuĭh mô bên, rnôk lĕ tât ta ƀon, bu năch geh vơt đah nă ŭnh rnga n’hanh nuih n’hâm rŏng năch bâh ƀon lan. Bu ranh ƀon  Điểu N’Glơr nkoch.“Kăl e nơh, ƀon lan mô âk rnăk mô âk nuĭh, trong hăn ngai, bu tât đah he lah khlăy ngăn. Bu năch tât rĭ lĕ ma rnăk, lĕ ma ƀon rhơn. Đah bu năch êng ta rnăk vâl, rĭ tơm jay vơt đah piăng mhe, đah ndrănh yăng kah n’hanh tâm nkoch bri. Bu ur âk năm deh tâm rnăk lah nuĭh ndơ̆ tong ndrănh lor, mpơl nău rŏng năch gay ma an năch gĭt lah bu năch tât kơt lah ndul mpôl tâm rnăk vâl nơm”.

Tâm nău way rêh nĕ, nău vơt bu năch ntơm bâh ăp nău ueh way bên dơm. Năch geh jă gŭ ta rnơl dăch nă ŭnh, ngêt dak duh, lôch nĕ ndrel sa piăng. Nău nkoch bri bâh nău ƀư mir ba, tât nău rnăk vâl, nău way ueh êng…gay ma bu năch mĭn lah jêng du hê nuĭh tâm rnăk vâl.

Mô dơn rŏng năch tâm rnăk vâl dơm, nău rŏng năch bâh nuĭh Bunong hôm nha mpơl na nê̆ tâm ăp rơh tâm mâp rgum têh bâh lĕ ƀon. Ta ăp rơh tâm mâp rgum têh kơt “Rnglăp ƀon”, “Tăm blang mprang ƀon”, kuăl brah ba mhe.…bu năch rnôk nĕ lah năch nsum ta ƀon. Bu geh ndơ tâm rgop nsum, nuĭh nchrăp piăng, nuĭh ndrănh yăng, nuĭh nkra tay chĭng gay ma vơt bu năch đah nău chĭng, đah nău tâm pât bâh ƀon lan.

Aƀaơ, nău vơt năch bâh nuĭh Bunong hôm nha geh mât rbăy. Wa Thị Phiơn, xã Đức An, n’gor Lâm Đồng an gĭt.“Ăp tơ̆ rnăk vâl geh rơh khlăy kơt tâm nđăp nsông, lăp jay mhe mô lah ăp nău kan khlăy, băl mpôl sĭt rhơn. Mô dơn du rnăk vơt, ma lĕ băl mpôl tâm rnăk vâl ndrel vơt bu năch dŭt rhơn ngăn. Ăp nar nĕ way lah nar rlu, nar dŭt pơh mô lah nar Tết, rnôk ma ƀon lan geh mông nar gŭ rgum nsum, tâm ôp khâl ndrel.Tâm nău rgum nsum nĕ, ăp nuĭh ndrel mprơ tâm ơh, tur chĭng, ngêt ndrănh, tâm ngơi tâm nkoch bri dŭt ueh ngăn.

Vơt năch, đah nuĭh Bunong, hôm nha lah ntrong kan mât rbăy nău ueh tu tơm. Wa Y’Tiêng, ta ƀon Jarah, xã Nâm Nung, n’gor Lâm Đồng an lah, bâh nău rgum nsum nĕ ta ăp rơh vơt năch kơl an kon său gĭt băl mpôl, bâh ntơm tă, ntop ŭch rŏng nău ueh êng rnoi nơm.“Bu năch tât ta jay mô dơn lah nău rhơn, ma hôm nha lah rơh gay ma ƀon lan, mpôl băl tâm rnglăp ndrel. Nĕ lah ăp rơh nuĭh têh nkoch an kon său mpôl rnoi, nkoch yău, gay ma ăp kon gĭt he geh oh nô, băl mpôl ta ngai…Aơ lah rơh gay ma nuĭh têh ntĭm ntik, nkah kon său gĭt tâm mbơh tâm ngơi mât băl răy mpôl”.

 

Ta nklang nău rêh ueh mhe, nău way vơt bu năch bâh nuĭh Bunong mbra mô ir kơt ntơm, yơn nău rŏng nuih n’hâm ueh hôm kơt ơm. Tết tât năm mhe sĭt, năch tât ta ƀon geh jă ngêt ndrănh yăng, ngêt sông sa n’hanh ăp nău tâm ôp ngơi ngăn tâm nău rêh. Ta nklang Tây Nguyên, nău rŏng năch nĕ lah rse kât mât an ƀon lan way ueh răm, gay ma năm mhe lơ ma ueh, nău rêh lơ ma nđik răm bâh neh trôk, n’hanh bâh nău tâm rŏng bâh nuĭh Bunong.

VOVTaynguyen: Thị Đoắt

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC