VOV4.M’nông - Nkual Tây Nguyên le\ rngôch lah 5 n’gor: Kon Tum, Gia Lai, Dak Lak, Dak Nông n’hanh Lâm Đồng. Tây Nguyên geh neh ntu ue\h jêng, tỷôk nar nđik ue\h an tuch tăm ăp ntil tơm, ns^t tay nău geh wa\ng sa âk; ta aơ geh ăp bri dak ue\h măt uănh ntoh lư, đah jâng văn hoá âk mpưm bah ăp rnoi mpôl đê| le\ n’hanh dôl wa\ch rgum âk năch pâl nđaih…Săk gẹh bah Tây Nguyên du\t âk, yơn mô ho\ so\k do\ng le\, jêng nha lah nkual rđu\ng mpeh hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^H rđ^l đah 6 nkual êng [a [a\ lam dak đo\ng.

Du rơh nău nchih: “Ntuh kơl hun hao Tây Nguyên: Rgâl ntơm bah ntu\k?” bah rmôt PV Đài TNVN ta Tây Nguyên nkoch tât nkô| nău dja. Nău nchih bôk năp geh moh: “Hun hao gay đăp mpăn jo\ jong”.

            Ăp nar bôk khay 5 năm 2017 aơ nău răm têh đah phung pah kan kt hăng rbăn nu\ih tăm actiso ta Đà Lạt (Lâm Đồng). Ne\ lah Công ty Cổ phần dược phẩm Lâm Đồng (Ladophar) 1 tâm 3 doanh nghiệp ntoh lư ta lam dak geh ndơ nkhôm Chất lượng quốc tế châu Á-Thái Bình Dương. Aơ lah ndơ nkhôm khlay đah ăp doanh nghiệp, yor Rmôt kan ue\h kah châu Á-Thái Bình Dương uănh an.

            Ladophar knơm tâm actiso, du ntil tơm geh êng bah Đà Lạt gay nkret njêng ndơ pă an ăp công ty dược phẩm tâm dak n’hanh lam nturneh. Nkre bah actiso, Ladophar nkra njêng âk ntil ndơ ue\h kơt: cao kro, cao dak, trà, ke\o… ndơ bah Ladophar mô knu\ng dơi âk nu\ih tâm dak do\ng, ma le\ lam du đêt ntu\k tăch rgâl lam ntur neh. Ns^t geh bah Ladophar mô rlu hao jêng na nao, n’hanh mbra mô rlu ta rnoh 600 rmen prăk/năm kơt a[aơ. Nău dôl lah knơm Ladophar ma hăng rbăn rnăk [on lan tăm actiso ta Đà Lạt mbra geh prăk âk, đăp mpăn. Ndơ actiso le\ dơi ký ton rwa\t bah bôk yan, mô hôm rvê rnôk yan so\k geh nu\ih rwa\t nsâm.

            Wa Phạm Thị Xuân Hương, Tổng giám đốc Công ty cổ phần dược Lâm Đồng an g^t: Công ty le\ ntuh kơl rlău 100 rmen prăk gay ndâk [ư ngih măy đah công nghệ mhe, tâm di nkra njêng dak si t^ng nău nt^m bah Rmôt kan dak si lam ntur neh (WHO). Mô knu\ng uănh khlay ntuh kơl năp rwa\t kỹ thuật mhe, Ladophar uănh khlay nt^m nti rmôt way kan, phung pah kan. Lơn lah công ty geh âk trong mkra rhăt jăp đăp mpăn ndơ kloh ueh bah jâng lo\. Wa Phạm Thị Xuân Hương nkoch: Ladophar rlet rlău năm khay ndâk njêng, rgum rgop rlău 20 năm mư geh jêng êng ue\h bah nơm.

            Mô di ntu\k aơ [ư ue\h ri ntu\k êng dơi pơk hvi. Geh rnôk nău dơh bah nơm mô di lah bah nu\ih êng, n’hanh rlơ\ tay bah nu\ih êng mô di lah bah he. Ăp nău aơ an geh trong r[o\ng bah n’gâng kan. He le\ geh âk nău nti tâm tuch tăm, nu\ih tăm tơm geh săk rnglay ri nu\ih êng hăn t^ng, n’hanh săk rnglay lah an trok khlay. Gay [ư êng ri [ư jêng nu nău du\t mpung lir. Ma mpung lir bah nu\ih [on lah, bah doanh nghiệp lah mpung lir bah kon nu\ih. Gâp an lah nău tơm bah ngih dak tâm nău r[o\ng trong nu nău, dăp rgum lah du\t n’hâm khlay.

            Tâm rnôk âk ngih măy nkra njêng s^k jêr jo\t mpeh ndơ [ư, rluk ơm mpeh ndoh ndơ jêng nkra njêng lơ roh chrai, ngih máy s^k An Khê (Gialai) le\ m^n dâk nâp n’hanh nchrăp tâm rlong đah nău mpet bah s^k rwa\t rnglăp thuk. Wa Nguyễn Văn Hảo, Groi kruanh Ngih măy s^k An Khê an g^t: năm 2016 Ngih măy le\ ntuh kơl 2 rbăn rmen prăk gay n’hao năp rwa\t ndoh ndơ n’hanh ngăch bah ngih măy hao âk 18 rbăn tấn tao du nar, jêng ngih măy dăng ngăch ngăn lam dak a[aơ. Ngih măy s^k An Khê le\ ntuh kơl rlău 100 rmen prăk mô kơp prăk kon an [on lan nkual tăm rgâl ntil tao, n’hao săk geh. Knơm ne\ săk geh tao bah 65 tấn/ha dơi hao bơi 100 tấn. Ngih măy le\ ntuh kơl 10 măy sreh tao, du măy khlay 10 rmen prăk gay ntêm nkrem prăk an nu\ih sreh. A[aơ le\ geh 45% rnoh neh tâm ding le\ 26 rbăn ha tao ta nkual tăm dơi sreh dah măy. Wa Nguyễn Văn Hảo lah:

            Nu\ih [on lan kơt doanh nghiệp u\ch geh săk rnglay bah nău nkra njêng tăch rgâl tao s^k ri mô hôm geh trong êng lah [ư t^ng trong n’hao săk geh n’hanh ue\h kah bah tơm tao. Ta ngih măy ri n’hao ngăch nkret njêng, ntuh kơl công nghệ mhe. Ta mir ri he do\ng ăp ntil tơm ue\h. tât ta aơ he kơt t^ng công nghệ nkra njêng mhe. Nkre n’hu\ch ăp prăk do\ng an nu\ih tăm tao ntêm nkrem bah sreh tât nău nkra njêng, nt^t nsa kơt a[aơ ndơ\ măy an sreh du tấn tao, [on lan dơh oi prăk do\ng geh 50 rbăn prăk.

            Du đêt nău nchrăp le\ [ư ta nkual Tây Nguyên yơn mbrơi yor nău so\k neh ntu n’hanh to\ng prăk kaih bah nu\ih ntuh kơl. Mkra ue\h nău so\k neh ntu n’hanh tâm di to\ng prăk kaih kơt le\ ton lah ngoay tâm âk nău khlay gay nău nchrăp [ư ơm jêh. Nău nchrăp [ư trong Hồ Chí Minh bah Gialai tât Dak Nông lah du nău ntoh lư tâm nău so\k neh kơt prăk kaih. Knơm ne\ ndơ [ư le\ rlău nău ngăch. Wa Hoàng Văn Trung, Groi tổng giám Công ty Quang Đức Gia Lai an g^t công ty dơn [ư ndranh [ư 26 km trong Hồ Chí Minh rlău Tây Nguyên đah tơm prăk 840 rmen prăk, knơm dơi pă an manh di tâm ton jêng nău nchrăp [ư le\ tât ơm:

            Mpôl hên dơi ngân hàng VietBank an manh 85%. Le\ pă to\ng ăp, ơm geh tơm prăk t^ng tâm ton an manh, nta an mpôl hên dơh tâm nău [ư jêng geh săk rnglay le\ jêh lor 6 khay nkôp đah năm tâm ton BOT.

            Tâm du rơh ơh nău ôp bah nu\ih nchih nău an Đài TNVN mpeh nău ntuh kơl, hun hao nkual Tây Nguyên, Thượng tướng Tô Lâm, Uỷ viên Bộ chính trị, Kruanh n’gâng kan Kông ang, Kruanh Ban nt^m rđau Tây Nguyên nkoch kloh:

            Tây Nguyên geh ndơ [ư du\t têh. Yơn ndơ lơh mô hun hao, ndơ lơh mô ho\ dơi ăp doanh nghiệp têh uănh ntuh kơl; n’hanh uănh m^n ntuh kơl hôm n’gle\ du\t săk rnglay ntuh kơl mô dơi hao ? nău rvê têh ngăn bah gâp lah m’hâm [ư gay Tây Nguyên hun hao ? bah năp đaơ geh du\t âk nău rvê mpeh nău rêh jêng kon nu\ih, nău đăp mpa\n, nău mât njrăng bri dak, nău rnă njrăng, ri pơng geh nău ne\ jêr [ư sa, hăn nsong; mô lah m^n joi ntu\k tăch rgâl tây Nguyên. Yơn a[aơ le\ an lah nău rêh jêng le\ đăp mpăn. Nău đăp mpăn ne\ nta an hun hao. Gâp lah ngơi lor bah đaơ he đăp mpăn gay hun hao, ri a[aơ geh nău rlơ\ tay 2 ntil du\t khlay bah Tây Nguyên lah: hun hao gay nta an đăp mpăn nâp nâl./.

          Nu\ih nchih rblang: Y Sưng Phê Ja