VOV4.M’nông: Năm 2021 ho\ tât, năm mhe Tân Sửu tât đah ăp nkuăl neh bah neh dak. Tâm năm ơm ma năm mhe tâm rgâl, phung he mô chuêl du năm ơm 2020 đah nau rdâng ma srê ji, nau khuch trôk nar lơh, nau rêh bah âk nu\ih [on lan geh rlơ\, yơn Việt Nam hôm ntoh ang, geh âk nau rhơn.

            Năm  mhe leo tât âk nau mpo\ng u\ch mhek, he rnơm lah mra rlet rlau nau jêr jo\t, nau ntul rlong, ndơn âk nau dơi âk lơn tâm năm mhe Tân Sửu 2021. Geh nsum ma nau rhơn bah kônh wa ăp [on lan Tây Nguyên rhơn vơt tết đạh rnăk vâl, đah [on lan, tâm nrôk bôk năm mhe Tân Sửu, dăn njoăl tât kônh wa ndrel băl mpôl ăp nau ueh lăng ngăn, u\ch ân ăp nau mpo\ng, nau mi\n kan ko\ leo si\t nau geh jêng ueh mhe.

Năm mhe đah nău rhơn, nău mpo\ng mhe ho\ tât. Đah ăp nu^h [on lan Kon Stiu, xã Ngọc Réo, nkuâl Đăk Hà, n’gor Kon Tum ri năm kon rpu năm 2021 nklăp mbra ns^t tay geh âk nău rhơn an ăp rnăk. Bu ranh [on A Nian du\t nsing nơm tâm nău dja yor rnoh hvi neh tăm tơm cao su bah 102 rnăk [on lan ho\ lăp kranh gay tor rtăk. Bah meng nê ăp mir tơm cà phê mhe aơ dơi mât chăm ue\h, di kỹ thuật ton an du năm ju\r geh âk play đo\ng. Rlău ma bah bôk nău kan rdâk njêng [on lan mhe, nơm nsrôih n’glăp ntil mhe lăp tăm tâm ban kơt ton an [on lan du năm mhe geh tay âk wa\ng sa đo\ng. Tâm nar bôk năp bah năm mhe, bu ranh [on A Nian rhơn m[ak an g^t nău m^n bah he.

Nar aơ, mpôl hên [ư wơt năm mhe du\t rhơn m[ak ngăn, druh ndăm mpât mprơ, tu\r ch^ng goh gong t^ng nău way ơm. Ăp ndơ sa geh ăp to\ng đo\ng, dơi gu\ch gâm [ư t^ng nău way ơm bah kônh wa, mô do\ng ngi gay ma kiăng, wâr ăp ntil ndơ sa tôch s^t bah mir ba, joi geh bah bri, puăch ka nhu\p joi bah bri bah dak da dê. Kônh wa [ư wơt năm mhe ta jay rot. Nkhêp geh năm mhe 2021, gâp dăn le\ rngôch kônh wa tâm [on lan mâp âk nău rhơn m[ak, wa\ng sa geh hao, bu ur bu klô druh ndăm tâm rnglăp tay, ntop kơl nsum tâm nău rêh”./.

            Vơt tết năm mhe Tân Sửu 2021, wa A Bruk, rnoi Bahnar, ta [on Kon Klor, Phường Thắng Lợi, nkuăl [on têh Kon Tum tă bah Radio Việt Nam dăn njoăl rhơn năm mhe tât kônh wa rnoi Bahnar nau rhơn ueh lăng ngăn. Wa u\ch tâm năm 2021, kon sau geh hăn nti ueh lăng, neh dak rgâl mhe ndrel sâm geh lơn:

            ‘Tết năm mhe Tân Sửu năm 2021, phung hên dăn ntoh măt ân kônh wa [on lan u\ch ân ăp kon sau geh hăn nti tât du\t tât lôch gay geh dâk tâm rmôt kan bah Đảng gay ma Đảng nơm nar lơn hun hao jăp lơn, ndrel nsum n’hâm ndaka njêng neh dak nar lơn nâp nâl. Yor ri, u\ch Đảng, Ngih dak uănh kơl an aka lơn tay tât kônh wa ăp rnoi mpôl đê\ geh ăp ntil. Di rơh tết tât, năm mhe tât gâp dăn rhơn tâm Đảng, Ngih dak ndrel kônh wa geh n’hâm soan ngăch dăng, geh nau dơi tâm ăp nau kan”./.

Hôm nai Y Sương, Groi kruanh jrô kan nt^m nti nkuâl Đăk Hà lah nu^h kon bah rnoi nu^h Xơ đăng ta [on tơm Đăk Ui dăng janh, jêng nai Y Sương g^t nău krit jêr bah nai nt^m, kon se nti ta nkual jru, nkual ngai. Mpo\ng nar năm mhe lah n’hao săk blău nt^m nti, gay kônh wa geh nău rêh hơm răm đăp mpăn jo\ jong:

Năm mhe 2021 ho\ tât, săk gâp nơm n’hanh le\ rngôch kônh wa nu^h Xơ Đăng way mpo\ng Đảng, Ngih dak uănh khlay tay, ntop kơl oh kon rnoi nu^h Xơ Đăng Xơrá geh ndơ ue\h lơn tâm nkô| nău kơt nti gay oh kon nar lơn ma nti g^t blău, nar lơn ma rgâl g^t lơn. Gâp mpo\ng lah ăp mpôl kan lam rêh jêng kon nu^h mât uănh khlay tay lơn đo\ng, lơn lah đah oh kon nu^h rnoi mpôl đê| jêr jo\t gay khân păng geh ndơ ma kơt nti du trong du\t ue\h. Ma ăp nău g^t blău ma ăp kon se nti ho\ r[ah g^t bah nai nt^m, bah nhih nti gâp m^n lah, ăp kon se mbra nsrôih tay âk lơn, gay tât rnôk têh jêng jêh aơ tay, ăp kon se mbra rho\ do\ng ue\h an thôn [on, [on tơm bah he nơm”./.   

            Đah NSƯT Y Joel Knul, êng ăp nau kan njroh mprơ, dịch tết năm mhe ko\ do\ng âk nar gay ma kơl an ăp nu\ih hôm geh nau jêr tâm [on. Di rơh năm mhe tât, NSƯT Y Joel Knul geh nau rhơn tât kônh wa [on lan Tây Nguyên:

          Tâm năm mhe 2021, dăn mbah rhơn tât kônh wa n’hâm soan ân ueh lăng, geh âk nau mhe mham tâm nau rêh. U|ch ân [on lan nơm geh mih lăng prăng ueh, nơih tâm nau kan hun hao văng sa, geh săk play lay mbôn, rhơn ân kônh wa tât tâm năm mhe geh âk nau rhơn m’ak”./.

Nău rhơn du\t têh bah kônh wa nu^h Bu Nong ta [on Pinao – xã Nhân Đạo, nkuâl Dak Rlâp, n’gor Dak Nông tâm năm mhe aơ lah njêng Rmôt tâm boh cheh tanh bok brai [on Pinao, đah 13 nu^h lăp kan nsum. Wa H’yon- Kruanh rmôt tâm boh cheh tanh an g^t, nơm geh n’gâng kan ta ntu\k uănh khlay nta trong dơh ntop kơl hun hao rmôt tâm boh, nkoch n’hơ tât năch hăn uănh pâl, jêng geh bôk trong tăch ndơ geh [ư. Lơn lah, Lễ hội văn hóa cheh tanh Việt Nam tâl 2 dơi [ư ta nkual [on têh Gia Nghĩa, n’gor Dak Nông, ndơ geh [ư cheh tanh bah [on Pinao du\t âk geh năch uănh khlay, đă nchăm [ư. Wa H’Yon mpo\ng năm mhe Tân Sửu mbra geh âk nău mpo\ng.

“Le\ rngôch oh yuh tâm rmôt tâm boh du\t rhơn n’hanh du\t nđơr yor ndơ geh [ư bah he dơi bu u\ch rvăt. Mpôl hên u\ch ro\ng geh âk ntu\k tât đă nchăm [ư ndơ lơn gay oh yuh mpôl hên [ư tay đah n’gâng kan cheh tanh way ơm dơi hun hao, nkre mât ndray dơi nău kan way ơm bah rnoi nu^h he đo\ng. Tâl bar đo\ng lah gay an oh yuh geh tay tơm wa\ng sa gay hun hao wa\ng sa rnăk wâl”./.  

            Wa Nay Blơk ta [on Chư Băh A, xã Chư Băh, nkuăl têh Ayun Pa, n’gor Gia Lai, mbơh, srê Covid-19 dôl [ư nau rêh bah kônh wa geh khuch hô, lơn ma er jo\t đo\ng. Yơn lah, đah nau mi\n ân geh nsôih, ân geh nau rnơm, wa ân gi\t [on lan tâm [on ho\ [ư rjăp ăp nau kan njrăng rdâng srê, ndrel rnơm nau rêh mra geh nau ueh lăng lơn tâm năm mhe 2021. Wa Nay Blơk, ngơi:

            ‘ Rhơn năm mhe 2021 aơ, gâp kuăl jă kônh wa dăch ngai pah kan hun hao văng sa ân ueh lơn. Ntu\k hăn ngai, ntu\k tâm mâp bu năch ri ân geh njrăng săk jăn nơm bah năp srê ji kơt lah put ma bok put mbung dak si rnôk nkoch bri, rao kloh ty [a [ơ đah sa bu nkhi\t kman mô lah đah dak rao kloh ty nkhi\t kman gay ma mât n’hâm soan ân nơm. Năm mhe nkoch trêng ân kônh wa âk nau rêh ân ueh, nsôih pah kan jan sa ndrle kơt ti\ng pháp luật bah Ngih dak. Ăp nau ma n’gâng kan rgo\ jă đă [ư ri nơm ân kơt ti\ng, der nau mô ueh tâm nau rêh ăp nar”.

Năm mhe tât, ăp nu^h [on lan tâm nuih n’hâm geh ăp trong nchrăp mhe, âk bêng nău u\ch ro\ng geh, âk nău nsrôih nsan hao rlău dơi ăp jêr jo\t rlău năm ơm.

Ta nkuâl Dak Song, n’gor Dak Nông, cà phê n’hanh tiêu lah tơm tăm khlay. Yơn lah, ăp năm dăch aơ, rnoh khlay n’hanh săk geh 2 ntil tơm tăm dja mô đăp mpăn, jêng n’gâng kan dơi kan ho\ geh trong r[o\ng kơl kônh wa [on lan kan lo\ mir rgâl si tăm tâm di. Wa Điểu Khánh Rin, Kruanh UBND xã Đăk N’Drung an g^t, năm mhe n’gâng kan ta ntu\k mbra rgâl du đêt neh tăm cà phê kro ranh n’hanh tiêu mô săk jêng ue\h rgâl tăm tơm sa play, mô lah tăm ăp ntil tơm biăp trău n’hanh mbrăch.

Năm mhe, Đảng ủy n’hanh n’gâng kan ta ntu\k geh trong r[o\ng rgâl dăp rgum tăm tơm gay đăp mpăn nău rêh, kơl kônh wa jut jăch ji ngot n’hu\ch ach o. Lor bôk năp lah nkoch trêng an kônh wa r[ah g^t mpeh khoa học kỹ thuật. Trong nchrăp bah mpôl hên njrăng đă kônh wa tăm tơm sa play, rgâl tơm tăm kơt tăm mbrăch gay ngăch geh sa. Tâl bar đo\ng lah cà phê, cao su sơch ntil săk jêng ue\h; ntil ơm săk geh đêt lah ân dơi rgâl ma ăp ntil tơm mhe. A[aơ, mpôl hên dôl nt^m nti kônh wa rgâl tăm. Nău kan tơm khlay tâm năm mhe bah n’gâng kan ta ntu\k lah rđău đă mpeh hun hao wa\ng sa”./.  

            Năm 2020, bol ma rdâng đah âk nau ntul rlong, nau jêr, nau khuch tât pah kan jan sa tuch tăm ndrel nau rêh bah [on lan, yơn đah nau nsôih bah lam ntrong kan chính trị ndrel nau tâm ban kơl an bah [on lan, nu\ih [on lan rnơm kơt ti\ng yor ri ma nau văng sa, rêh jêng, neh dak-rnă njrăng tâm nkuăl Krông Buk hôm geh hun hao đăp mpăn ndrel geh âk nau dơi khlay. Năm mhe tât, yuh H’Mik Niê, [on Drơng, xã Cư Pơng, nkuăl Krông Buk, n’gor dak Lak u\ch ăp nau lap ueh tât đah rnăk vala ndrel [on lan Tây Nguyên:

            Năm 2020 rnăk geh geh bơi tât 3 tấn cà phê rnglay, tâm rnoh neh du ha. Rnoh geh huch rlau 5 tạ rđil năm e. Tâm năm mhe tât u\ch cà phê mra âk play lơn, geh rnoh âk lơn gay ma kônh wa bah oi nau jêr. Rhơn ân [on nơm năm mhe mâp âk nau lap, mro ueh m’ak ndrel geh nau dơi âk lơn”./.

Lôch rlău 10 năm t^ng [ư bôk nău kan rdâk njêng [on lan mhe, muh măt tuch tăm, [on lan nkuâl Ea Kar, n’gor Dak Lak geh âk săk ntơr ue\h, nău rêh drăp ndơ, nuih n’hâm bah nu^h [on lan nar lơn ma dơi n’hao prêh. Tâm ăp nar rhơn năm mhe, nu^h [on lan ăp ntu\k khuh n’gôr rhơn wơt Tết. Yuh H’ Úc Byă, buôn Sưk, xã Ea Đar, nkuâl Ea Kar an g^t, Tết Nguyên đán lah du rân du\t huêng khlay tâm năm. Ăp nu^h hăn wa\ng sa ngai, bol ma dah nău jêr jo\t, nsrôih s^t rgum đah rnăk wâl, oh nô kônh wa đo\ng.

“ Kăl e nơh nu^h Rđe mô wơt Tết âm kơt a[aơ. A[aơ ri nu^h [on lan he ho\ g^t nchrăp ăp ntil, mpôih kuaih, nkrơ\ ue\h nhih jay mpông mpêr gay wơt Tết. Geh [on hôm [ư bôk nău kan tâm nđu\r njroh mprơ tâm ăp nar Tết. Nu^h [on lan gu\ rlu ta jay mô hăn luh mir, gu\ ta jay nkoch bri lô ka ndrel oh nô he. Mpo\ng năm mhe tât [on he geh âk nău rhơn lơn.”

Ăp nau rgâl tâm [on tơm, ko\ [ư ân [on lan geh nau rhơn lơn rnôk tết tât, năm mhe si\t. Wa Y Biêng ta Thôn Păng Pế Dơng, xã dà Rsal, nkuăl Đam Rông, n’gor Lâm Đồng, năm aơ ho\ rlau 75 năm, lah cán bộ tâm dăch ngăn đah ntu\k kan ntơm nrôk jêh rklaih đăp mpăn neh dak tât nrôk aơ, yor ri wa saơ kloh ngăn mpeh nau rgala mhe bah nkuăl neh aơ:

            ‘Bah năp nơh, xã Roh Men ach o ngăn. Rnôk ê geh trong hăn, du grăp boh ko\ hăn rlet trong bri ngai ngin, jêr jo\t mơ tât Lâm Hà, lạc Dương di\ng geh. Jêh aơ, Đảng, Ngih dak kơl an nkra trong quốc lộ 27, Rnơm oh nô rnoi Yoăn rêh nsum ri ma kônh wa kơt ti\ng ăp nau ueh mhe tâm nau rêh, kơt ma mât chăm ân cà phê, tăm tơm dâu, rong ndru\ng brai, tăm mbo geh âk ngăn, oh kon geh kơt ti\ng ăp nau ueh mhe lơn. Ntơm nar geh trong 27 hăn rlet ri, nau rêh bah kônh wa ho\ ueh âk lơn hôm, ngih vâl nâp nâl, êng thôn hên ho\ geh rlau 15 máy thay lo\, geh nau dơi kơt aơ lah rnơm tă bah tơm cà phê, oh kon geh hăn nti tât du\t tât lôch, kơt lagh ngih hên aơ geh 2 kon ho\ lôch nti Đại học”.

Thôn Dà Mpao, xã Dà Dờng, nkuâl Lâm Hà, n’gor Lâm Đồng geh rlău 446 rnăk, tâm nê nu^h rnoi mpôl đê| âk bơi du n’gul, geh nău rêh rgâl du\t kloh. Wa Long Đinh Ha Brong – Bu ranh thôn Dà Mpao an g^t:

“A[aơ, nău rêh kônh wa ho\ rgâl kloh, druh ndăm tâm thôn mô hôm roh hăn nti, mô hôm tâm rlong ndeh nkêng nkăng đo\ng ôh. Cách mạng ho\ sol chrat ang trong an kônh wa nu^h rnoi mpôl đê| mpôl hên, mpôl hên ho\ g^t do\ng khoa học kỹ thuật tâm nău kan tuch tăm, kơt cà phê ri dơi poh phân ăp to\ng gay rgâl geh nău rêh rnăk wâl, lơn lah gung trong dơi ntuh kơl [ư kloh ue\h, druh ndăm rvê pah kan jan sa jăp gơih, nti ren”./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân n’hanh H’Thi