VOV4.Mnông: Bôl ma kanu\ng rêh tâm ê ho\ tât pe jât năm yơn Triều đại Tây Sơn le\ an tay âk ndơ khlay an rơh ba kơi. Tâm ne\, nău ro\ng dak, nău tâm rnglăp mpôl rnoi geh ua\nh lah drăp ndơ khlăy ngăn. Nău du\t rhơn ngăn ta nkual neh Tây Nguyên ne\ lah ngoăy tâm âk ntu\k geh mpơl klen du\t âk kơt ne\, ndơ ơm Tây Sơn ta Tây Nguyên geh n’hao mât t^ng năm khay, rdâk njêng nău tâm rnglăp mpôl rnoi ăp nar lơ ma lhăt jăp.

            Tây Sơn thượng đạo lah nkual neh mpeh luh nar n’gor Gialai, dăch n’har đah n’gor Bình Định, geh nkual nklang lah nkuăl têh An Khê n’hanh ăp nkual kiău meng lah Đăk Pơ, Kbang n’hanh Kong Chro a[aơ.

            T^ng nău mbơh bâh groi Giáo sư Nguyễn Khắc Sử, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Triều đại Tây Sơn lah triều đại ntơm bôk năp, ndơm jâng an nău nu^h Việt hao ta Tây Nguyên gu\ rêh, pah kan, njêng nău kan. Bâh Tây Sơn Thượng đạo, ntu\k oh nô rnoi Tây Sơn rgum tahen, nu^h Việt ntơm pơk hvi ntu\k gu\ rêh pah kan, rêh tâm rnglăp, dêh dăch đah [on lan ăp mpôl rnoi Tây Nguyên, njêng du nkual neh Tây Nguyên geh âk nău văn hoá, mpôl rnoi kơt a[aơ.

            “ăp nu^h [on lan tơm ta aơ tâm ne\ geh nu^h Bahnar, khân păng lah nu^h tơm tâm du rơh jo\ jong an văn hoá ta nkual aơ. Bâh ne\ Việt hôm ntơ lah nu^h Yuan bâh he rnôk hăn gu\ ta aơ le\ geh nău tâm nđur, njêng ta aơ nău tâm rnglăp Yuan-rnoi đê|. Mbra dơi lah nău ueh an nău tâm rnglăp Yuan- rnoi đê| ta rơh bôk năp n’hanh lah soan dăng nău m^n tâm le\ rơh ndâk nsơm rnoi Tây Sơn”.

            Nkual neh Tây Sơn thượng đạo a[aơ hôm nha geh 17 di tích bâh triều đại rnoi Tây Sơn, rgum du\t âk ta nkuăl têh An Khê. Bâh năm 1991, ăp di tích aơ le\ geh n’gâng kan văn hoá- thể thao- pâl nđaih kơp dơn lah Di tích Văn hoá lịch sử ngih dak. T^ng nău mbơh bâh Giáo sư, nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê, kruanh danh dự Hội khoa học lịch sử Việt Nam, ăp di tích aơ lah ăp di sản khlăy an geh mât ua\nh gay ma mât ndrăy. Yơn lah, ne\ mhe kanu\ng lah ăp ntil di sản mpơl ndơ, geh saơ ma măt, hôm nha geh ndơ êng du\t khlăy bâh rnoi Tây Sơn an nklơi ta nkual neh aơ. Tâm ne\, nău ro\ng dak n’hanh nău tâm rnglăp têh mpôl rnoi lah bar ntil ndơ si sản du\t khlăy ma rnoi Tây Sơn nklơi tay an nkual neh Tây Nguyên lah êng, neh dak he lah nsum.

            “Tây Sơn thượng đạo nklơi tay an he du rnoh di sản du\t khlăy. Tâm ne\, geh nău way ơm ma a[aơ mô nă geh nu^h nkoch tât yơn ma t^ng gâp m^n lah du\t khlăy ngăn. Tâm ne\, ntoh lư ngăn lah bar nău way ơm du\t khlăy. Bôk năp lah nău way ro\ng dak. Nău ro\ng dak ơm lah nău way ơm geh nsum bâh mpôl rnoi Việt Nam, yơn ma [on lan ta Tây Nguyên, he ntơ lah rnoi mpôl đê| nu^h, nu^h Thượng r^ aơ lah nău ro\ng dak du\t têh dăng, geh nău êng bâh Tây Nguyên, bâh [on lan ta nkual prêh, êng đah mpeh nkual ba dâng. Nău way tal 2 ma gâp u\ch mbơh nkoch ne\ lah nău tâm rnglăp mpôl rnoi. Nguyễn Nhạc lah nu^h ndâk nsơm nău tâm rnglăp aơ đah ăp ntrong kan du\t na nê|, du\t dêh dăch đah nău rêh, lôch ne\ do\ng le\ ma nău ryơk, nău chroh. An geh ua\nh lah Nguyễn Nhạc lah nu^h geh kan bôk năp tâm nău rdâk njêng bun dăp nău way ơm ne\”.

            Lôch triều đại Tây Sơn, nău tâm rnglăp mpôl rnoi, nău ro\ng dak geh ndâk nsơm, pơk hvi, n’hao lam ta ăp Tây Nguyên, kơl an [on lan ăp mpôl rnoi ta Tây Nguyên dơi geh ăp nău dơi têh khlăy tâm nău kan rdâk njêng, mât neh dak tâm ban kơt hun hao wa\ng sa, rêh jêng. nău dơi ta ăp rơh tâm lơh rdâng đah Pháp n’hanh Mtx lah ăp nău an saơ ntoh lư an nău tâm rnglăp ne\. wa Nguyễn Thị Thanh Lịch, Bí thư nkuăl têh An Khê, n’gor Gialai, lah na nê|, nău tâm rnglăp têh lah nău khlăy tơm gay ma nkuăl têh hun hao kơt a[aơ n’hanh dôl geh nkuăl têh du\t ua\nh khlăy, mât ndrăy hun hao.

            “Bâh nău khlăy lịch sử tâm ban kơt ăp s[ nchih mbơh tay, he geh saơ, nkual neh An Khê lah nkual neh bôk năp bâh nu^h Yuan hăn gu\ ta Tây Nguyên. N’hanh Tây Sơn geh nău dơi, ne\ lah nău ntop soan, du nuih n’hâm du\t têh bâh ntu\k rêh jêng ăp mpôl rnoi Tây Nguyên. A[aơ, nău tâm rnglăp Yuan – rnoi đê| hôm nha geh nău kan têh khlăy tâm nău hun hao wa\ng sa- rêh jêng nkual neh aơ. Mpôl hên ua\nh khlăy nău aơ, gay ma mhâm [ư dêh dăch geh nău tâm rnglăp Yuan- rnoi đê| n’hanh u\ch lah bâh nău tâm rnglăp r^ he ndrel nsum hun hao wa\ng sa an nâp dăng, so\k nău văn hoá [ư jâng nsan, n’hao n’hanh mât ndrăy nău khlăy ăp nău văn hoá bâh nu^h Bahnar, Jarai lah êng, ăp mpôl rnoi Tây Nguyên lah nsum ta nkual neh aơ”.

            Le\ rlet rlău bar rhiăng n’gul năm, bâh triều đại Tây Sơn, nu^h Việt le\ hao gu\ ta Tây Nguyên, rêh ndrel, dêh dăch, tâm rnglăp đah ntu\k rêh jêng ăp mpôl rnoi đê| ta ntu\k. Tây Nguyên a[aơ dôl jêng nkual neh têh dro\ng, hun hao ăp nău kan. Tâm ne\, nău khlăy mpeh tâm rnglăp mpôl rnoi, nău ro\ng dak mô rlu geh hun hao bâh ntơm bôk năp rnoi Tây Sơn ndơm lu\, jêng ndơ di sản du\t khlăy an nkual neh Tây Nguyên têh dăng.

            Nu^h rblang: Thị Đoắt