VOV4.M’nông: Nkuăl Sa Thầy n’gor Kon Tum geh rnoh neh bri chăt êng rlau 88.000 ha, đah 4 ntu\k tơm njrăng bri. Ăp năm dăch aơ, rnơm nau geh kơl an trok tâm rnôk mât njrăng bri, n’gâng kan nkuăl ndrel ăp ntu\k tơm bri, nsôih jao nau mât njrăng bri ân âk rnăk, nsum mpôl [on lan. Rnơm nê nau kan tih luật kăl si tâm nkuăl n’huch âk. Ndrel đah ne gay kơl an [on lan hun hao nau rêh n’gâng kan ndrel ăp ntu\k tơm bri ho\ ntru\nh nau tăm tâm nâm neh bri mra ân geh nau săm rnglay âk.

            Rnăk nô A Rứ ta Plei Barngok, xã Sa Sơn geh N’gâng kan tuch tăm ndrel Hun hao [on lan nkuăl Sa Thầy kơl an tăm 2 ha Sa Nhân tím tâm nkuăl tâm nklang Vườn Quốc gia Chư Mom Ray. Râng nau kan aơ, êng nau geh jao neh, jao bri, rnăk nô A Rứ hôm geh cán bộ nti\m nau ntơm bah rnôk muih mir, tât nau tăm, mât chăm ân Sa Nhân:

‘ Jrâu kan tuch tăm kơl an ân nu\ih [on lan du hê geh 2 ha. Tăm play Sa Nhân tâm rnôk khay 6 ri bu pă ntil. Ê lor ri nơm muih, rep, kuih ntu, nau tăm, nau poh phân, nau puh dak si nkhi\t pih”.

Tơm Sa Nhân tâm mpôl tơm chia, lah ntil tơm dak si dôl geh do\ng tâm Đông y geh rnoh văng sa prêh. Tơm tăm năm tal 3 mra ân geh so\k, đah rnoh bu dôl rvăt rnôk aơ ntơm 20-30 rbăn/kg play rih, 120.000/play kro. Bol ma ê geh pe\, yơn tơm Sa NHân geh uănh lah ntrong hăn mhe tâm nau kơl an [on lan hun hao nau rêh tâm nâm neh bri, rgop nau n’hao săk geh. Ndơn saơ nau sakư geh bah nau kan aơ, a[aơ tâm xã Sa Sơn, nkuăl Sa Thầy ho\ geh 10 rnăk râng tăm, hun hao tơm Sa nhân tím tâm nâm neh bri rlau 20 ha. Wa Trần Văn Định, Groi kruanh UBND xã Sa Sơn, ngơi:

‘ Gay ntru\nh nau kan ri nkuăl ho\ kơl an ân rmôt kan hăn râng kơt ti\ng nau dôl geh â[ơ dôl [ư nau tăm Sa Nhân tím tâm ăp nkuăl êp nê. Ddah nkuăl phung hên ho\ năl lah, rnôk ntru\nh nau kan, u\ch âk mô lah [hôi ri he ko\ ân geh nau săk rnglay đo\ng. Phung hên ho\ nchrăp r[u\n gay săch nu\ih ân tăm. Bu geh nau u\ch, nau nsôih ri bu ma gơih kan, gay ân he ntủ\nh nau kan aơ ri mư geh săk rnglay. Tâm rnôk ntru\nh [ư ri tât rnôk aơ lah nsum mpôl hên saơ lah [on lan geh nau rhơn rnôk râng nau kan aơ”.

Ti\ng wa Nguyễn Hữu Thạnh, Groi kruanh UBND nkuăl Sa Thầy, nkuăl ho\ rgum neh tăm tơm dak si aơ ntơm a[aơ tât năm 2030. Tâm nê, êng rnoh neh tăm tơm Sa Nhân tím lah 100 ha, nsing ngăn tâm nâm bri tâm ăp xã êp đah Vườn quốc gia Chư Mon Ray. Êng nê, mra tăm ndrel hun hao ăp ntil tơm kơt lah gấc, rmit, chia ndrel ba kích gay n’hao sakư geh ân [on lan. Bah năp măt, nkuăl mra rgum kơl an [on lan tăm, hun hao neh tăm 20 ha tơm Sa nhân tím. Rnôk geh nau dơi ri mra tăm hvi tay tât ăp xã êng gay [on lan hun hao văng sa nâp nâl.

Ndrel đah nau tăm Sa Nhân tím yor n’gâng kan nkuăl Sa Thầy ntru\nh, bah năp nê tâm năm e geh nau kơl an bah Ntu\k kan ôp nchră nau nâp nâl nau mât neh bri ndrel hun hao nau ơm nsum mpôl Đông Nam Á, nu\ih [on lan ta K’Bay, xã Hơ Moong, nkuăl Sa Thầy ho\ tăm ntil tơm aơ, đah rnoh 3 ha. Nau ngăn ân saơ, tơm geh hun hao ueh, nchrăp tât năm 2018 mra ân geh play. Wa Đào Xuân Thuỷ, Groi Giám đốc Vườn Quốc gia Chư Mom Ray mi\n lah, kan tăm tơm Sa nhân tím tâm nâm neh bri geh âk săk rnglay:

‘ Phung hên uănh aơ lah ntru\nh ueh, tâm di . Phung hên tâm rgop ngăn gay [ư nau kan aơ. Mpeh nau geh bah mir ri phung hên kơl an neh ân kônh wa tăm. Tal bar, phung hên kơl an nar kan bôk năp gay ma muih, nchrăp neh, đă oh nô tât uănh, nti\m mpeh nau kan tăm, nkra neh, tăm ndel mât chăm. Mpeh jo\ jong ri mir mra geh kơl an prăk mât njrăng bri ăp năm ân kônh wa gay leo nsi\t săk rnglay ngăn. Mpeh jo\ jong ri phung hên tâm nchră đah rđau kan UBND nkuăl, yor neh bri mât njrăng tay bah Vườn tâm dăch đah [on lan hôm âk ngăn. Yor ri ma mpeh neh bri mra ân [ư nau kan aơ ri phung hên hôm ndrel phung hên mra lo\ tâm grop ngăn ndrel đah nkuăl gay phung hên nchrăp neh lah geh nau u\ch bah [on lan.

Ndrel nau kơl an jao neh, jao bri ndrel jao nau mât njrăng bri ân rnăk vâl, nsum mpôl [on lan, nau n’gâng kan nkuăl Sa Thầy ndrel ăp ntu\k tơm bri aơ kơl an [on lan hun hao nau tăm Sa Thầy tím tâm nâm neh bri mra rgop nau n’hao nau rbăng bah [on lan tâm nau mât njrăng bri./.

Nu\ih rblang: H’Thi