VOV4.M’nông - Tâm rnôk dăp rgum, rgâl mhe ăp công ty nông, lâm nghiệp ta ăp n’gor Tây Nguyên t^ng nău rđău đă bah Thủ tướng Chính phủ n’hanh lơn lah nău t^ng [ư rgâl trong kan bah ăp lâm trường ngih dak jêng Công ty TNHH MTV lâm nghiệp t^ng Nghị quyết 28 năm 2003 n’hanh Nghị quyết 30 năm 2014 bah Bộ Chính trị mpo\ng mbra rgop ns^t tay nău dơi tâm nău kan [ư njêng tăch rgâl, t^ng [ư jăp lơn pah kan mât njrăng bri. Ndr^ yơn, lôch rnôk rgâl, âk công  ty lâm nghiệp kan mô ns^t geh nău dơi; neh bri nar lơn ma le\ huêt, hu\ch hêng.

Ta Tây Nguyên, ăp công ty lâm nghiệp dôl mât rlău 850.000 ha bri, âk bơi 30% hvi neh bri bah nkual. Mhe aơ, du đêt nhih pah kan ho\ nchrai, mô lah rgâl jêng nău kan [ư njêng tăch rgâl, [ư mât êng t^ng luật doanh nghiệp, jêng nău mât njrăng bri geh m[ơk lhoi. Nău du\t nkoch đo\ng lah du đêt nu^h tơm bri hôm tâm ban nău đah mpôl lơh bri, ru\n in neh bri. Jêng, bri le\ geh tơm jêng tâm ban ma mô geh tơm đo\ng; si gle geh lơh n’hang, neh bri geh ru\n in du trong mô kă rnam.

Rmôt phóng viên Đài TNVN le\ [ư du rơh nău nchih “Tây Nguyên: Bri nha mô ho\ đăp mpăn” gay wât kloh lơn mpeh nău ngăn geh tâm ban kơt pah kan mât njrăng bri lôch rnôk rgâl lâm trường jêng công ty TNHH MTV lâm nghiệp ta nkual dja. Du gâl bôk năp đah nkô|: “Tơm bri m[ơk lhoi mô dơi lơh”.

Lâm trường Buôn Yă Wa\m ta nkuăl Cư M’gar, n’gor Dak Lak lah du lâm trường dơi rgâl jêng công ty lâm nghiệp bah du\t jo\ năm 1996. ndrel đah so\k joi si, Công ty hôm tăch rgâl, tăm n’hanh nkra njêng cà phê, nkra njêng phân vi sinh… Yor nê, rnôk [ư t^ng nt^m rđau bah chính phủ mpeh nău til mpông bri, công ty mô geh v^ ve\ tâm nău mkra pă nău kan an nu\ih pah kan n’hanh prăk kaih kơt le\ rngôch ăp công ty lâm nghiệp êng. Nău dôl lah, bri n’hanh rnoh neh bri lâm nghiệp bah công ty aơ le\ roh sêng du trong m’ha.

Bah nău mât uănh rlău 16.900ha bri, jêh âk tơ\ so\k lơi, rgâl nău u\ch do\ng, rnoh neh lâm nghiệp bah công ty knu\ng hôm n’gul, đah 8.500ha, tâm ne\ knu\ng geh 5.500ha bri. Jêng tay tâm rnoh 8.5000ha neh bah Công ty aơ mât uănh, rhăng rnăng nu\ih Mông trơn gu\ ntu\k êng tât phah bri, [ư jay jêng mir mô tâm di. Knu\ng đêt rnăk bôk năp, yơn yor mô dơi mkra rjăp jêng a[aơ le\ jêng ăp nkual [on lan gu\ ta neh lâm nghiệp đah ding le\ 216 rnăk. Le\ geh rlău 1.000ha bri jêng neh gu\ n’hanh mir tơm tăm jo\ năm, tâm rup ndah lah bri, lah neh lâm nghiệp yor Công ty Buôn Yă Wa\m mât uănh.

Wa Trần Thanh Lâm, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Buôn Yă Wa\m an g^t: N’gor Dak Lak le\ [ư nău nchrăp dăp rgum nkual [on lan gu\, đah rlău 350 ha neh gu\, neh tuch tăm gay trơn rnoh [on lan ru\n in bri s^t ta aơ gu\ rêh. Yơn nău ndơ\ [on lan lăp tâm nkual dăp rgum aơ mô êng “nhup k^t an tâm rlu\”, knu\ng đêt rnăk trơn tâm đêt năm, jêh ne\ plơ\ tay so\k neh bri le\ ru\n in.

“Jêr jo\t têh ngăn đah trong kan mât uănh njrăngbri lah nu nău nu\ih [on lan ru\n in neh lâm nghiệp gay tăm ăp ntil tơm tăm tuh mbo. Nău nt^m đă 03 ntru\nh: đah rnoh neh nu\ih [on lan ru\n in bah năm 2008 plơ\ ma aơ lah so\k lơi mô trơn rsơl. Yơn lah rnôk công ty so\k mâp jêr jo\t âk ngăn. Lah công ty tơm bri, yơn n’hêl na nê| mô geh du nău dơi [ư”.

Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Nam Tây Nguyên (ta xă Quảng Trực, nkuăl Tuy Đức, n’gor Dak Nông) mât uănh rlău 23 rbăn ha neh bri, tâm ne\ rnoh neh bri hôn êng lah 20 rbăn ha. Công ty Nam Tây Nguyên le\ [ư 5 gưl mât uănh, du ntu\k mât ndray âk ntil sinh học. Rmôt mât uănh bri bah Công ty hao tât 69 nu\ih, dơi năp ndeh rklư, ndơ do\ng ntop kơl to\ng ăp.

Ndr^ yơn bri ta aơ hôm e ru\n in, neh bri geh treh hvi. Wa Phạm Hoà Dũng, Kruanh Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Nam Tây Nguyên an g^t: a[aơ geh 60 rnăk rnoi mpôl đêt le\ ru\n in neh bri bah công ty gay [ư jay, [ư mir tăm tơm si. Êng năm 2017 aơ, le\ geh tay 15 rnăk bah Bình Phước gu\ tât, phah 20ha bri bah công ty gay [ư jay n’hanh [ư mir.

“{on lan rnoi mpôl đêt ta n’gor Bình Phước so\k nkô| nău s^t [on ơm [ư jêng [on, jêng lăp [ư mir ru\n in neh bah Công ty mât uănh. Ntu\k kan le\ mbơh n’gor. Bôl đah 2 n’gor le\ [ư kan, r[u\n gay rgo\ jă kônh wa mô ru\n phah bri, yơn nu\ih [on lan mô djăt. Tât a[aơ kiểm lâm le\ [ư sam [u\t rmal prăk đah 15 rnăk aơ. Yơn tât a[aơ, ăp rnăk le\ geh sam phu\t phong njuăl gưl bah lơ. Jêng nău so\k nking mô ho\ dơi [ư”.

Neh chăng bazan ta nkuăl Tuy Đức du\t tâm di an nău hun hai tơm tăm kơt: điều, cà phê ma đê| đo\ng lah tiêu. Du ha neh to\ng ăp an tăm tiêu khlay bơi 500 rkeh prăk. Phah du lôk bri [ư mir tuch ba, tăm mbo, jêh ne\ tăch tay an nu\ih êng lah geh tâm nơm rhiăng rkeh prăk. Aơ lah nkô| nău an nu\ih joi ăp trong gay phah bri, ru\n in bri so\k neh. Bri ta Tuy Đức le\ n’hanh dôl lưn gay jêng mir tiêu, cà phê.

Ta gưl bah công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Quảng Sơn (nkuăl Dak Glong, n’gor Dak Nông) nu nău ru\n in neh bri khuh khah le\ âk năm aơ n’hanh nar lơ geh âk trong [ư. Lir lar ăp yôk n’ho rlău 25 năm a[aơ le\ lôk tơm, kh^t gâng. Êp ta ăp tơm n’ho mhe g^t aơ, lah mir tiêu, cà phê, đê| đo\ng lah le\ jâng ăp jay chor. Wa Đinh Văn Quý, Kruanh Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Quảng Sơn lo rvê:

Công ty mô geh prăk gay [ư sup ndah na nê| mpeh rnoh neh bri yor ntu\k kan mât uănh ! jêng a[aơ âk ha bri le\ phah, neh le\ ru\n in, công ty mô dơi kơp na nê|. Tâm rup ndah ri lah bri, hôm e neh lâm nghiệp, yơn n’hêl na nê| lah ngih wâl, mir ba. Đê| đo\ng lah du đêt rnoh neh lâm nghiệp bah công ty yơn le\ rgâl jêng neh tuch tăm an êng nu\ih, rmôt kan. Wa Quý m^n lah: bri le\ phah, neh le\ in yor geh nău tâm ban, tâm pă so\k s^t an nơm.

A[aơ trong kan mât uănh njrăng bri n’gâng kan [on lan le\ rlu hôm. Nu\ih geh nău dơi [^t joet ngăn gay mât bri ri lah n’gâng kan. A[aơ nu\ih tơm bri ma knu\ng geh nău kan knu\ng saơ n’hanh mbơh, mô geh dơi mkra. Rnôk saơ n’hanh mbơh ri n’gâng kan mô uănh dil. Đêt đo\ng rnôk pơng phah bri hôm, pơng ru\n in neh n’hanh dôl tăm ndơ mô dơi nhup pơng, knu\ng kuăl ăp ngih pah kan dơi kan tât dơm.

Geh âk nău kuăl le\ rngôch ăp ngih pah kan dơi kan tât, yơn dâk uănh bu [ư. Nu\ih kông an ri lah: gâp mô dơi [ư; nu\ih kiểm lâm lah đo\ng: Gâp mô dơi mkra yor neh aơ mô hôm bri tay. Ne\ lah neh bri geh ru\n in ri knu\ng geh nu\ih mât neh dơi mkra. Ma nu\ih mât neh  rnôk tât ri le\ [ư jêh. Ndr^ ndơ\ an rmal prăk, nu\ih xă u\ch ri rmal, mô ri lơi dơm”.

Ta nkual n’gor Dak Nông a[aơ geh 41 doanh nghiệp [ư êng dơi UBND n’gor jao an, an manh neh bri gay ntuh kơl nkra njêng tăm bri. Rnôk le\ dơi jao bri n’hanh jêng nu\ih tơm bri, le\ rngôch ăp doanh nghiệp aơ joi ăl trong gay phah si. Hô lơn tay, khân pơng joi trong [ư lưn bri jêng neh jêng neh tuch tăm.

 Knu\ng tâm 10 khay bah năm 2017 aơ, ngih pah kan uănh nđôi n’gor Dak Nông le\ phong 15 tơ\, đah 48 nu\ih tih mpeh nău tih so\k kăl, phah bri. Tâm ne\ mô đêt lah nu\ih Kruanh, groi kruanh, kruanh jrô kan mât uănh njrăng n’gang bri, sĩ quan công an.

 A[aơ, ơm [ư kruanh, groi kruanh, kruanh jrô kan kỹ thuật mât uănh bri bah ăp công ty kơt: Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Trường Xuân (nkuăl Dak Song); Xí nghiệp Lâm nghiệp Đắk Hà (nkuăl Dak Glong); Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đức Hoà (nkuăl Dak Song) le\ geh nhu\p kân gay uănh nđôi mpeh âk nău, đêt đo\ng rhiăng ha bri ta ăp ntu\k kan aơ le\ phah, neh bri le\ ru\n in n’hanh jêng neh tuch tăm mir ba.

Thủ tướng Chính phủ le\ nt^m rđau til mpông bri le\ rlău du năm n’gul hôm. Yơn ăp lôk bri ta Tây Nguyên mô ho\ dơi đăp mpăn ma dôl rdâng mô knu\ng nu\ih [ư si, mô lah nu\ih ru\n in ma yor nu\ih tơm bri rnôk khân pơng dơi jao an dơi so\k si du trong lir lar./.

Nu\ih nchih rblang: Y Sưng Phê Ja