VOV4.Mnông: Bah nău dăn kon se geh ntlơi s^t mât, tât a[aơ wa Đinh Minh Nhật (ta thôn 1, xă ia H’Lốp, nkuăl Chư Sê, n’gor Gia Lai) le\ kơl rêh, mât rlău 70 kon se, du\t âk lah rnoi mpôl đêt tâm nkual. Le\ rngôch ăp mon geh nău rêh du\t jêr jo\t, nu\ih ri me bơ\ ntlơi yor rnôk deh geh koet nte, nu\ih ri kon đơi me bơ\. Geh nu\ih wa Nhật xăn s^t mât rnôk khân pơng hôm e oh be, yơn nu\ih joi tât đah wa dăn kơl. Khân pơng rêh ndrel, nu\ih têh [ư nô [ư yuh, jêt [ư oh. Tâm rgum ndrel kơt oh nô ndul dêh.

Wa Nhật mô ndro\ng, du hê mât mpôl kon se, jêng Tết tât ăp nu\ih kon bah wa mô geh ao mhe, mô geh ndơ sa kah. Yơn le\ rngôch le\ dơi nsoh ue\h, nsoh răm n’hanh sa hơm. Lơn lah khân pơng dơi nju\r răm đah nuih n’hanh tâm kơl, jêng du gưl n’hu\ch nău rngot, mô lap tă bah mô geh nău rgum bah nu\ih ndul deh nơm.

Bar pe jât km trong chai, lôch ne\ trong mhe pơk bâh nklang nkuăl Chư Sê (Gialai) lăp ta xã Ia H’Lốp hăn let ăp mir cao su têh hvi. Cao su lôch khay ru\ng n’ha le\ luh nkur ueh nđir. Bar ding trong, ăp  n’gâng long têh [on lan le\ bun dăp ta năp jay, nchrăp an rơh vơt năm mhe, mbra su u\nh vơt năm mhe.

            Jay bâh wa Đinh Minh Nhật ta nkual neh du\t hvi mpeh ta du\t thôn 1 bâh xã Ia H’Lốp. jay mhe [ư hôm nha [ô sơn. Wa Nhật an g^t, prăk gay ma [ư jay rlău 500 rkeh prăk aơ lah yor nu^h oh du ndul deh păng tăch neh, an păng prăk, geh jay têh nâp aơ, wa lơ ma đăp mpăn mât rong oh kon nơm.

            Wa Nhật nkoch, n’gul năm 2006, geh du tơ\ hăn ta [on nu^h Jarai. Rnôk ne\ bon dôl geh râng kh^t du hê bu ur. Yuh mhe deh kon r^ kh^t. nău way bâh nu^h [on lan ta aơ, lah bu ur deh kon ma mê| kh^t, r^ kon mhe deh ne\ mbra an kh^t ndrel đah mê| n’hanh tâp ndrel đah mê|. Ua\nh oh bê mhe deh jê| rlău 1 nar, dôl lhơp lhơp kâp kh^t gay hăn ndrel đah mê|, wa Nhật le\ dăn rong oh bê aơ.

            “Ntơm nơh gâp m^n: gâp kơl dăn mât gay ma an mon bah kh^t t^ng me dơm, ngăn lah kơt ne\, gâp mô m^n lah njôt oh s^t rong. Ma ta saơ mon bơi geh tâp nsum n’hanh me le\ kh^t r^ gâp mô dơi ua\nh dơm jêng gâp dăn mât mon”.

            Ndơ\ mon s^t jay rong bar pe nar, wa Nhật nchră ndơ\ mon an bu êng rong. Yơn năng lah năng mô g^t ndơ\ an bu êng. Lôch khay lôch năm jêh ne\, wa n’hanh oh bê le\ bên kơt lah bơ\ kon, mô dơi nglah tay. Wa Nhật ntơ săk an kon lah Đinh Hồng Phúc. Phúc năm aơ le\ 11 năm deh, nti jrô 4. Phúc du\t ngăch n’hanh g^t nău lơn đah oh kon se ndrel năm.

            Dơn rong Phúc bar pe năm r^ geh du hê nu^h êng, du\t ji nđach ngăn. Du hê oh bu klô geh quet nte. Nău way ta aơ bâh nu^h [on lan, lah oh bê mhe geh geh nău quet nte mô lah ăp nău ji mô ueh ta săk jăn r^ mô geh rong ma nklơi dâl. Oh bê aơ mô geh trôm ek. Rong păng g^t dơi rêh đo\ng lah mô? Yơn lah mô dơn rong r^ klâp lah păng kh^t đo\ng. rong Phúc jêr ngoăy, rong păng jêr jât. Yơn lah wa Nhật le\ geh dơn rong mon. a[aơ mon le\ 10 năm hôm.

            Kơt ne\, ăp nar lơ ma geh âk oh kon se jê| tât đah Nhật. a[aơ geh tât 72 mon. tâm rnoh aơ geh âk mon gu\ ngai đah ngih nti, mê| bơ\ du\t ach o jêng khân păng tât, dăn geh ndơ sa n’hanh geh hăn nti. Mon Rơ Lan nkoch, mê| bơ\ oh tâm nklơi,oh gu\ n’hanh u. U r^ le\ ranh jêng to\ng mât an oh hăn nti tât jrô 5 dơm. Tâm 5 năm ba năp, u ndơ\ mon tât ta aơ dăn đă wa Nhật an oh gu\ n’hanh hăn nti. A[aơ Rơ Lan le\ nti jrô 9. oh bu ur ngăch ngăr n’hanh du\t gơih. Rlău ma mông hăn nti, Rơ Lan  le\ kơl an ăp oh nơm du\t âk. N’gon piăng, pih kho ao n’hanh u\m an ăp oh mon jê|.

            “Ơ, nai nti du\t ro\ng n’hanh mât kơl an hên. Nai way roh bich roh sa yor rvê m^n mât rong hên geh ndơ sa ao n’gut. Nai nti hên [ư ăp nău ueh, hăn trong hăn bah dih g^t tâm ôp n’hanh ryơk đah nu^h têh. Tât têh gâp u\ch ta aơ kơl an nai mât ăp oh [a [a\ đo\ng”.

            Wa Lê Thị Ngọc, kruanh ntu\k kan thương binh n’hanh xã hội nkuăl Chư Sê an g^t: nu^h leo kan nkuăl tâm ban kơt ntu\k kan têh du\t mât ua\nh tât jay tâm pêt tâm kơl bâh wa Đinh Minh Nhật. tết aơ, ăp mon ta aơ geh dơn ndơ pă an tâm ban kơt ăp nu^h geh nău rêh jêr jo\t ta ntu\k êng tâm nkuăl. Rhiăng nklâm ndơ le\ geh ndơ\ an ăp oh mon. wa Ngọc le\ âk tơ\ tât jay wa Nhật joi ua\nh ăp rnăk jêr jo\t bâh oh mon gay ma kơl ngăch.

            “ Bâh nău ua\nh nđôi n’hanh ua\nh năl, r^ geh 4 oh mon a[aơ kon đơi mê| bơ\, 2 hê mon  quet nte geh mê| bơ\ nklơi . ntu\k kan lao động thương binh n’hanh xã hội tât ua\nh nđôi, [ư hồ sơ gay ma ăp oh mon geh dơn nău kơl bâh oh kon se kon đơi geh quet nte”.

            A[aơ du tơ\ sa bâh ăp oh mon ta aơ geh wa Nhật pă an 10 rbăn prăk. Ăp nar tết r^ ndơ sa ăp oh mon geh hao rlău 2 tơ\. 24 khay 12 tết, wa Nhật [ư sa vơt năm mhe an ăp oh mon. wa mbơh rblang leo [ư vơt Tết ơm kơt ne\ gay ma ăp oh mon geh s^t ndrel đah rnăk vâl. Rlău 30 oh kon se gu\ tay n’hanh wa, yor khân păng mô geh rnăk vâl mê| bơ\, nu^h bên. Ăp oh kon se êng geh vơt Tết đah wa Nhật, gu\ ndrel vơt rhơn năm mhe.

            Nar pe jât tết le\ rngôch ăp rnăk vâl le\ rgum nsum, s^t ndrel. Pe jât Tết, ta thôn 1, xã Ia H’Lốp, nkuăl Chư Sê, n’gor Gialai le\ geh du rnăk vâl, du hê nu^h bơ\ đah rlău 30 oh kon đơi ndrel gu\ nsum san sum poăng ta nar du\t năm ueh lăng hơm răm âk nău ro\ng. ăp oh kon se mprơ nsum.

            “Mô g^t rnôk mê| mô geh ta jay, kon mhâm jêng/ mô g^t rnôk mê| mô geh ta jay piăng sa nu^h n’gon/ mô g^t rnôk mô geh mê| ta jay, ăp măng nu^h ma tơ\ phôi ut răm an kon, nhir an kon bich hăk/ Kon g^t rnôk mê| mô ta jay, mô geh nu^h lah, nu^h mprat, yơn mô geh nu^h mrô, mô geh nu^h klâng kon/ kon g^t rnô| mê| mô ta jay, mô geh nu^h ut kon rnôk kon rngot, mơh nu^h u\ch ro\ng kon/ mê| ơi kon dăn gu\ ndrel đah mê|/ mê| ơi kon făn gu\ mbro đah mê|/ mê| ơi kon klach mông nar mô nsru\ng/ kon u\ch mê| rêh ndrel đah kon dơm”.

            Nu^h rblang: Thị Đoắt