VOV4.M'nông: N’gâng kan tuch tăm n’gor Dak Lak mhe lôch năm 2017, ntơm tâm năm 2018 đah ăp khuch khat hô, yor nu nău rgâl trôk nar n’hanh ntu\k tăch rwa\t mô ue\h jêng. 2 ntil tơm tăm khlay lah cà phê n’hanh tiêu mô tâm di nău u\ch mpo\ng wa\ng sa bah nu\ih [on lan, mhe rdâng đah rgâl mô ue\h bah ntu\k tăch rwa\t, mhe geh khuch khat yor nău rgâl trôk nar. Tâm rnôk ne\, tơm sa play Dak Lak dôl hao kơt du jâng nsan mhe, đăp mpăn rnoh khlay wa\ng sa n’hanh dơi tâm di đah trôk nar, dơi rgop ns^t tay nău geh tâm di an [on lan.

            Mpôl hên mâp nô Bành Việt Tùng du hê [on lan kan lo\ mir tât bah xã Ea Kpam, nkuâl Cư M’gar tâm rơh mâp ăp nu^h [on lan kan lo\ mir geh ndro\ng tă bah Ban chỉ đạo Tây Nguyên [ư ta Dak Lak. Rơh mâp gay nkoch ăp nău tă ơm g^t kan n’hanh rgop trong kan gay tuch tăm Tây Nguyên hun hao jo\ jong.  Êng đah ăp [on lan kan lo\ mir êng [a [a\ ta nkual neh Dak Lak, nô Tùng mô sơch cà phê mô lah tiêu gay ma hun hao wa\ng sa rnăk wâl ma păng sơch tơm sa play [ư trong r[o\ng hăn an rnăk wâl. Lôch bơi 9 năm tăm n’hanh mât chăm, tât a[aơ rnăk nô ho\ geh du mir way tăm tơm sa play đah rnoh hvi 3ha: lah 500 tơm bơ ăp ntil, bơi 100 tơm sầu riêng le\ rngôch dôl ta rnôk an klêh play. Tă bah tâm di đah trôk nar, neh ntu ta ntu\k n’hanh mât chăm di rêng kỹ thuật jêng mir tơm hao jêng n’hanh săk geh play ue\h, an ns^t geh tay wa\ng sa âk. R^ng, ăp năm lôch n’hâp le\ prăk do\ng ntuh kơl, mir tơm sa play bah rnăk nô Tùng an geh sa 1,5 rmen prăk âk rlău 3 tơ\ n’gul rđ^l đah tăm cà phê ntơm nơh.

            “Nkual neh ta aơ dơi năl lah du\t tâm di gay tăm cà phê, tiêu yơn gâp sơch tăm tơm sa play. Lôch âk năm, rvoah rvoăch rgâl tăm tơm bơ n’hanh sầu riêng ri gâp rhơn yor he ho\ geh nău dơi, yor nău ns^t geh wa\ng sa 2 ntil tơm dja ns^t tay an gâp du\t âk rlău 3 tơ\ rđ^l đah tăm cà phê. Tăm bơ, sầu riêng o\ r’ah ntơm bôk năp, rnôk ho\ geh play ri bah ir roh mông nar mât chăm kơt cà phê n’hanh tiêu”

            G^t năl dơi rnoh khlay tơm sa play dôl ns^t tay an ăp nkuâl ta Dak Lak rlău ăp nu^h êng [a [a\ lah ăp doanh nghiệp tăch rgâl play. Wa Trần Minh Hải, Giám đốc Công ty cổ phần tăch n’gluh n’glăp bơ Tây Nguyên, nkuâl Krông Pach, an g^t: lôch 4 năm njêng n’hanh lăp do\ng kan, tât a[aơ, công ty ho\ tâm rgop nsum đah [on lan kan lo\ mir 5 n’gor Tây Nguyên tăm rlău 1000ha bơ, 80% rnoh neh dja tăm dja ho\ an geh play. Năm 2017, công ty tăch n’gluh bơi 10.000 tấn bơ ăp ntil tăch an tâm dak n’hanh du gâl tăch n’gluh tât Hồng Kông, Thuỵ Điển, Trung Quốc, Ả Rập….wa Trần Minh Hải năl lah, tơm sa play Dak Lak du\t săk geh tâm rlong, lơn lah play bơ, geh mpo\ng hao du\t têh le\ ma ntu\k tăch rgâl tâm dak n’hanh tăch n’gluh:

            “Êng nău u\ch do\ng sa tâm dak a[aơ du năm lah 80.000 tấn n’hanh ntu\k tăch rgâl bơ ăp năm tât du\t mpo\ng âk mpeh trong luh le\ ma ntu\k tăch rgâl Châu Âu, Trung Đông, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản n’hanh du đêt dak Đông Nam Á kiău ma dăch kêng Việt Nam do\ng sa bơ du\t âk”

            T^ng Tiến sĩ Trương Hồng, Viện trưởng, Viện khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên, nkual neh Dak Lak n’hanh ăp n’gor kiău ma geh du\t âk dơh ue\h gay tăm rơ\ jêng tơm sa play geh rnoh khlay wa\ng sa âk, nu^h do\ng sa u\ch ro\ng.

            “Neh ntu ta Tây Nguyên du\t dơh ue\h gay tăm rơ\ jêng âk tơm sa play geh rnoh khlay wa\ng sa âk kơt: tơm bơ, sầu riêng n’hanh du đêt ntil tơm geh nchoih kơt play bu\ng, cam, quýt. Nău ue\h nê lah neh ntu jêng n’hanh trôk nar. Neh ntu ta Tây Nguyên du\t tâm di đah du đêt ntil tơm sa play n’hanh i ngăn ho\ an saơ lah trong leo tăm ntil tơm dja ho\ ns^t tay nău geh wăng sa du\t âk. Kơt bơ nu^h [on lan mbra ns^t geh 1 rmen prăk/ha/năm, sầu riêng ntơm bah 800 tât 1 rmen prăk/ha/năm. Nău dja mô dơn an saơ mpeh măt khoa học mpeh nău an saơ geh ngăn đo\ng. Du nkô| nău êng lah ta nkual Tây Nguyên geh du đêt ntu\k du\t tâm di an tăm tơm geh nchoih kơt play bu\ng, quýt ta Dak Lak geh nkuâl Ea Kar, Ea Sup, Buôn Đôn du\t ue\h tâm ban kơt ăp n’gor Tây Nam Bộ đo\ng. Tâm let năp aơ tay Tây Nguyên mbra tăm rơ\ jêng âk tơm sa play jêng ntu\k nsan dăng bah Việt Nam”

            T^ng trong r[o\ng hao bah rnoh khlay wa\ng sa ns^t tay, hvi neh tăm ăp ntil tơm sa play ta Dak Lak hao du\t ngăch đo\ng, đah bar pe jât rbăn ha mbra lăp tâm năm klêh play tâm năm 2018. Nău nê jêng lah, rnoh âk geh play ta Dak Lak mbra hao du\t ngăch tâm bar pe năm tât. Lah n’gâng kan n’hanh ăp doanh nghiệp nkra ue\h pah kan ntu\k tăch rgâl, nchrăp mpeh công nghệ mât prăp lôch klêh, tơm sa play mbra jêng du n’gâng tơm tuch tăm mhe bah Dak Lak ndrel đah cà phê, tiêu, cao su…njêng luh nău nâp dăng an jâng wa\ng sa./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân