Sơn La tsuv uô li chak cov tsoz chos cà phê huôv tsar truôx jông

Tsôngv fôngx zưs sơưr đơưk hmor yuô! Sơn La tsênhv muôx têx kror liv lox chiê paz trâu chor cà phê Arabica tâu muôs muk trâu cxuô têz qơưk sâuv ntiêx têz. Taz sik đros têx kror liv co zos Sơn La tsuv muôx tâu têx tsưr ziv uô tsênhv tsênhz, huv đros, tiv zix zos huôv tsar chor cà phê cov truôx đrênhk. Hâur jiês tsưr tsix ntênhk hôiv cà phê tỉnh Sơn La jiês tiv 2, shông 2026, Jiês sik thav huôv tsar cà phê truôx đrênhk sâuv thax tsav tỉnh Sơn La, chor cơ quan, tsưr tsix ntiêx têz, hiệp hôiv zênhx hangx, doanh nghiệp, hợp tác xar, chor nênhs nhênhz chơưv... tưz hêik txos ntâu kror, sêiz lax txos ntâu tsênhv njiêz lok hâux lưv no. Chiê pâuz tsênhz đuô, zâuv sơưr đơưk đros mnôngs jax sâu đrav kaz.

Nhiv no Sơn La zos qơư muôx thax tsav chos cà phê Arabica ntâu tiv zix tas nro têz qơưk, xar muôx 44.000 héc ta, chor nôngz cà phê sâu tâu xar muôx 51.000 tấn, chos ntâu ntơưv 50 hâur 75 xar, phường. Chor thax tsav chos cà phê jux juk tâu uô jông trơưk tsưr ziv chiê muôs tơưv saz đrâuv têz qơưk; tỉnh tsênhv kriz uô jông 2 thax tsav chos công nghệ siêz trâu chor cà phê; 9 zav hax huv cà phê tâu côngz jênhv OCOP; 8 tsưr tsix tâu tso chêi sir zôngv nriêr pâuz lok thax tsav chos, uô chor “Cà phê Sơn La”... Txos nhiv no, cà phê Sơn La tưz tâu muôs txos trâu 20 luz têz qơưk thiêz thax tsav sâuv ntiêx têz.

Muôx kror liv lox, taz sik chiê cà phê huôv tsar tâu truôx jông, muôx ntâu kror Sơn La tsuv sir jos uô hâur ntu zuôr txos, tiv zix zos thâuv zuôr muôs cà phê sâuv ntiêx têz tsênhv txar txơưr ntâu; cxuô kror lok tsơưr lươngv, ngaz tuk zav nox, nriêr pâuz qơư chos thiêz uô, tênhv qơư, têx vuôz tsuôz thiêz txơưx jênhv xar hôiv ziv hnuz ziv siêz. Zơưv Nguyễn Thành Công, Phưv Chủ tịch Ủy ban tỉnh Sơn La hêik pâuz lok tsưr ziv uô ntu zuôr txos: “Tỉnh Sơn La lok six sir jos chiê uô cov tâu jông trâu muôs tơưv saz đrâuv têz qơưk; tu cov jông chor tsoz chos; uô chor cà phêz kaz muôx 2.600 héc ta, têx hax huv yiêz tâu uô li cà phê chos hâur têx har ntông, cà phê sâm... puz pov tiêk tâu sir jos uô cov jông đuô. Đros co zos sir jos sir zôngv khoa học công nghệ hâur hlôngr đuô zuz nôngz thiêz tiv zix zos por vêv jông tênhv qơư”.

Chiê cxiv tsa thax tsav cà phê huôv tsar cov truôx jông, pos Nguyễn Thị Hoài, hlôngr njêx muôs Cục chos kôngz lôngk thiêz por vêv đrox tsuôs, Bôv Kôngz nuv thiêz Tênhv qơư hêik pâuz 4 kror zov chênhr chiê Sơn La nhênhz chơưv, sir zôngv, co zos uô têx zuz nôngz, chos thiêz tu lơưr tsưr ziv tuần hoàn; hlôngr yiêz sôr chiê paz gra siêz tsiv gri trâu chor cà phê; sik côngv uô thiêz zuôr muôs: “Lol zuz nôngz, zos chor zuz nôngz jông mak zuôr sâu tâu nju, muôx tsơưr lươngv jông đuô. Ntơưv Sơn La trơưk pêz mak tsuv hlôngr đuô nôngz trâu chor zav nôngz catimo tưz lâul. Xar chos chor cà phê lơưr tsưr ziv truôx jông tsuv chos cov huv zos kỹ thuật, li cà phê nhiêv txos muôx njôngr njôngr thêir vor, chos shơư đros chor tsoz chos công nghiệp. Chos thiêz tu cov tâu zôngv tâu jông tas nro têx hax huv muôx hâur têx vax ar têz...”

Iz hâur cxuô kror tsuv tâu uô jông zos Liên minh Châu Âu li cui tênhv lok phax tar ruôr hiêv txos jôngr. Trơưk pox Vũ Thị Bích Hợp, Giám đốc Tsênhv qơư huôv tsar jêx jok truôx đrênhk, Sơn La muôx 90% ziv chuôz zis chos cà phê zos chor ziv chuôz zis chos tsơưs, viv li tsuv sir jos paz cov pox nhuôs pâuz tâu jông cuiv tênhv tir tar ruôr hiêv txos jôngr, kriê uô jông lơưr têx cui tênhv, chiê pox nhuôs đros uô muôs tơưv saz đrâuv têz qơưk muk trâu EU thiêz ntâu luz têz qơưk txơưr sâuv ntiêx têz: “Đros cui tênhv tir tar ruôr hiêv txos jôngr, tỉnh tsênhv chêi tsuv tâu uô jông, tiv zix zos kriz đar thax tsav chos. Viv kriz đar zuôr paz muôx nzir thax tsav chos, paz muôx nzir phênhv sâu, taz sik zuôr uô ruôr hiêv txos ntâu kror-zos cà phê Arabica Sơn La têx tsiv gri jông. Pêz tsik so kriê pox nhuôs chos shơư đros chor tsoz chos txơưr chiê muôx tâu phênhv sâu, li ntơưv 4 xar pêz kriê chos shơư đros 4 zav tsoz chos sik txơưr, chiê muôx tâu njôngr njôngr, cux paz trâu chor ar jông đuô, muôx tâu thax tsav chos thiêz tsơưr lươngv chor cà phe cux tâu tuôr truôx”.

Ntâu ziv chênhv tưz tâu chor đại biểu, nênhs nhênhz chơưv sêiz lax, thav txos, phênhv ntâu zos sik côngv nhoz cơ quan sêiz car, nênhs khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xar thiêz pêx xênhv; tsưr ziv kriz đar uô nox jông, kôngz nuv hữu cơ thiêz kôngz-kôngr uô cê huv đros ntơưv thax tsav qơư... paz cxiv tsa tâu thax tsav cà phê Arabica Sơn La tsơưr lươngv siêz, huv đros chiê muôs tâu jông trâu têx têz qơưk sâuv ntiêx têz, paz muôx tâu phênhv sâu siêz trâu chor nênhs chos cà phê./.

Lê Hạnh-Lik Thox cxêik nhênhv

Pêx xênhv Tà Tổng " muôx tâu nhiêx txiêx" khov tsưx phưv tâu truôx jôngr ntông thiêz tu zus tsiêx cxu

Tà Tổng iz txưv zos xã muôx tox siêz, cêr muk lok phiv liv. Tas nro xã muôx 1.454 ziv chuôz zis, phênhv ntâu zos nênhs Hmôngz nhoz uô nênhx. Xã luôs hâux lưv uô tâu jông  đuô hur si chênhr zos tsưx phưv têx jôngr ntông.  Đros thiêz muôx txos 29 cxênhz ntâu ha, shôngz ntông njuôz vor tox trôngz câuv har zos zuôr xar 57% , Tà Tổng nhiv no zos iz hâur têx xã muôx jôngr ntông  ntâu hâur tỉnh Lai Châu. Txix ntâu shông lok no, tsôngv pêx xênhv xã Tà Tổng seiz jôngr zos "têx muôx grik " chiê sik đros tsưx phưv truôx. Luôs hâux lưv  tsưx phưv jôngr tưz yênhx sơưr đơưk cêr cor cav, viv tuôr tâu jôngr zos tuôr tâu phênhv sâu truôx tuk.

"Niêx shông, tsôngv pêx xênhv Tà Tổng tâu muôz 16 tiv đêiv nhiêx har jôngr.  No zos iz kro lok six jông paz tsôngv pêx xênhv muôx nzir pênhr chiê tror huôv tsar uô nox, zuôr meir uz no phưx vưv uô liêx têz thiêz cxơưz luz nênhx hlôngr yiêz, vav mênhx" - zơưv Nguyễn Văn Hiển, Phưv Chủ tịch UBND xã Tà Tổng shir phaz heik kriê li ntơư.

Iz chas tsưx phưv têx jôngr ntông lâul, tsôngv pêx xênhv Tà Tổng tsênhv tu zus chor tsiêx lox, chiê muôx nzir phênhv sâu tâu ntâu, iz zav li zơưv Vav Cok Xênhv Shôngx chuôz zis. Zơưv Cok zos iz hâur têx chuôz zis uô ntêx nyuôs hâur hlôngr yiêz tsưr ziv txix tu zus tsix tso lak yar yênhx uô qơư tu zus ntâu chiê muôs. Nhiv no, zơưv chuôz zis muôx 20 tus tưv. Chiê chor tsiêx hla đhâu chêix ntux no, zơưv tưz bax cxiv uô qơư truôx khor, xor their ntov thiêz bax tsês têx jâuz tâux, zav nox kruôr trâu tsiêx. Tsi tiêk muôx iz paz tưv li heik sâuv, zơưv Cok tsênhv chos tâu 200 ntâu tsoz txir khơưz nyar txix shông 2010 lok. Iz shông, zơưv Cok chuôz zis sâu tâu 150 tsov đeiv ntâu txix muôs tưv grêix thiêz txir khơưz trâu ciêz đrôngs. Zơưv Cok puz pâuz: "Thâuv ntêx tsuôk pâuz uô blêx, poz cưk  hâur têx liêx têz xưz, khưr yênhx shông lok cux tsik txâuk nox. Nhiv no mnôngs canr bôv xã heik kriê, zuk chos nzir txir khơưz, zus nzir nhux tưv. Muôx phênhv sâu tâu lơưv, mê nhuôs  cêr cơưv txux lok sik zuôr cxuô zav chuôz zênhx phưx vưv luz nênhx xênhz huôx cux tsi trâus cxơưx lơưv".

Tưz tsik zos zơưv Cok chuôz zis xưz, ntâu ziv chuôz zis nhoz Tà Tổng cux muôx phênhv sâu tâu ntâu txix tu zus tsiêx cxu. Tas nro xã Tà Tổng nhiv no muôx 7.587 tuk tsiêx lox thiêz 10.000 ntâu tuk keiz ok,  tsar ndê xar muôx 7%. Iz chas sir jos huôv tsar tu zus tsiêx cxu, pêx xênhv xã tà Tổng tsênhv bax uô trơưk têx tsưr ziv yiêz lok huôv tsar uô zuôr xar 400ha blêx, 388ha poz cưk thiêz 20ha ntâu tsoz chos nox txir. Tas nro têx kôngz muôx nôngz tax 2.530 tấn, paz Tà Tổng truôx tuk kôngz krâur ntơưv qơư.

Lơưr zơưv Nguyễn Văn Hiển, Phưv Chủ tịch UBND xã, tsưr ziv chiê Tà Tổng hla đhâu cêr pluôs chênhr zos têz qơưk paz max thiêz pêx xênhv sir jos hlôngr yiêz tsưr ziv  khưr huôv tsar uô nox. Xã tưz sir jos yax mông, fuô kriê chiê tsôngv pêx xênhv tso tsês têx cêr uô nox pôngz kaz, hlôngr thuôv tsar uô ntâu chiê muôs trâu tuz luôv, ciêz đrôngs. Txos nhiv no, xav kror đruôz đraz xã muôx phênhv sâu tâu tax 35 tsov đeiv iz lênhx nênhs iz shông. Chor chuôz zis pluôs txo grêk tsơưs sei, xav  mak iz shông txo grêk muôx nhos 6%. No zos têx zov chênhr chiê jux juk cxiv tsa jêx jok yiêz.

Phênhv "Nôngx mênhx zuôr tsuv pâuz" hnuz no tsuôk xâuk li no xưz. Phênhv no zos Cơ quan Đeix TNVN thax tsav Tây Bắc đros Tsênhv qơư cxiz kôngz têz qơưk uô./.

Lầu Chia-Riê Lâux cxeik, nhênhv