Quơ ndis seiz, nriêr pâuz di sản vênhx huôv cheix so sor

nhoz tox siêz

          No zos shông tiv oz tuk nhuôv Lý A Tồng, nhoz jos Đề Sủa, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai cxaz chuôz qơư ndis seiz, nriêr pâuz di sản vênhx huôv cheix so sor. Shông 2025, Lý A Tồng tưz muôx iz luz hlik ntâu tâu đros têx fôngx zưs shâuv yuôz kênhx thiêz nriêr pâuz lok pêz Hmôngz li têx jax kênhx trâur lâuk. Tror cxaz chuôz hâur shông no, tsi taz tâu cơưv cxaz têx jax kênhx tưz tâu shâuv, têx mê nhuôk tsênhv tâu cxaz chuôz shâuv đhiê kênhx.

          “Cur pov têx lâuk yuôz mak lok six zôngx ziv taz sik thâuv cur shâuv mak pov lok six lax shâuv tâu. Taz sik, thâuv cxaz chuôz qơư ndis seiz, nriêr pâuz di sản no cur tưz tâu kriê thiêz shâuv tâu”.

          Njiz ntâu phêv liv đuô pir đros têx fôngx zưs txơưr thâuv cxaz chuôz qơư ndis seiz, nriêr pâuz di sản vênhx huôv no viv tsêr nhoz đêz qơư tsưr tsix zuôr xar 10 cei cêr, tul nhuôv Trường x Zax, nhoz jos Xéo Dì Hồ B thiêz iz cxiê lênhx fôngx zưs txơưr tưz bax six hơưv, qơư nhoz chiê xênhz huôx ntơưv thax tsav no hâur ntu tsưr tsix tsaz yênhx. Txơưv phêv liv, têx mê nhuôk cux sir jos cxaz chuôz cxix cxuô têx jiês cơưv shâuv:

          “Cur li tsưr ziv zos cơưv chiê pâuz zuk têx phongz qơưx thiêz cơưv chiê tov kaz no zuôr zôngv txos”.

          Tsi taz jênhv tâu têx mê nhuôk li cxaz chuôz, qơư ndis seiz, nriêr pâuz di sản vênhx huôv hâur cheix so sor tsênhv tâu ntâu lênhx uô niêv uô txir hâur thax tsav tsov cưv txos. Txix ciês thâuv pâuz txos trâur nuv no, tix lâuk Lý A Câu tưz chuv tôngv đăng cir trâu zuk tul nhuôv zos Lý A Tồng cxaz chuôz, đros siêz xar njôngr mê nhuôk zuôr pâuz lok zuk mênhx cxưx li têx tsiv grê vênhx huôv chax chês jông:

          “Cur tsi pâuz ntâu lok kênhx Hmôngz chiê kriê trâu mê nhuôk. Viv li, cur đăng cir chiê mê nhuôk cxaz chuôz shâuv ntơưv no, tov kaz no thâuv hloz tiêr nênhs, mê nhuôk zuôr pâuz thiêz seiz jông zuk mênhx cxưx li têx tsiv grê vênhx huôv jông, tiv zix zos tsưr ziv yuôz thiêz đhiê kênhx Hmôngz”.

          Qơư ndis seiz, nriêr pâuz di sản vênhx huôv cheix so sor tsưr tsix ntơưv jos Đề Sủa, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai tâu tsưr tsix 2 shông đhâu. Têx nghệ nhân kriê trâu têx mê nhuôk yuôz kênhx Hmôngz. Tsi taz shâuv yuôx, têx mê nhuôk tsênhv tâu kriê đhiê kênhx, pâuz tâu jax kênhx co li ziz njiêz. Lớp cơưv zaz zâuv chôngz têx mê nhuôk nhoz cxuô hov hnuz nhôngs cxaz chuôz, hâur co zâu tiv zix zos nhiv kruôr muôx 7 shông. Zơưv Zax A Chơ, nghệ nhân nhoz jos Đề Sủa, xã Lao Chải pheiz kênh:

          “Jiês tưs so cheix ntux sor cur puôr lênhx tsês six hơưv kriê trâu têx mê nhuôk. Cur tsuôk xar njôngr têx mê nhuôk pâuz thiêz seiz jông txos zuk mênhx cxưx li têx tsiv grê vênhx huôv jông”.

          Lao Chải zos xã muôx 14 jêx jos, đros muôx 10 cxênhz ntâu lênhx nênhs, hâur co muôx yênhx cxênhz lênhx hluôk nênhs, mê nhuôk zâu. Tix lâuk Zax A Páo, Phưv chủ tịch UB MTTQ VN xã, Bí thư đoanx hluôk nênhs xã Lao Chải puz pâuz, hâur 2 shông tror lok no, têx chi đoàn tiv phaz chuv tôngv sik côngv đros têx nghệ nhân tiv phaz tsưr tsix têx qơư uô si cheix so sur chiê nriêr pâuz mênhx cxưx li vênhx huôv jông, thôngx cxix txu grês têx txiêz nanv, trâus saz trâu mê nhuôk. Txix shông 2025 txos nhiv no, tas nro xã tưz tsưr tsix 4 qơư uô si cheix so sor nhoz têx jêx jos:

          “Đros tsưr tsix đoanx mak no cux zos huôx tôngv tsênhv tsênhz paz zaoz zux cêr chax chês, kriê cxaz pênhr xưv txux chi, paz muôx tênhx qơư xênhz huôx jông trâu hluôk nênhs thiêz mê nhuôk. Ntu zuôr txos, đoanx xã chox kriê têx chi đoàn tuôr truôx, krêz đar têx huôx tôngv no, kriê cxaz vênhx huôv chax chês jông, gôngr phênhv trâu cxênhx hluôk nênhs cê muôx yênhx tưv txux chi cê pâuz thôngz zuk têx vênhx huôv mênhx cxưx jông”.

          Têx qơư ndis seiz, nriêr pâuz di sản vênhx huôv cheix so sor kriê cơưv kênhx Hmôngz trâu mê nhuôk tox siêz Lao Chải tsi taz chiê muôx tâu qơư uô si jông, taz por hâur cheix so sor mak tsênhv gôngr phênhv chuôz cxaz siêz txưv haox lok vênhx huôv chax chês jông trâu cxênhx hluôk nênhs, muôz siêz siêz xar, txơưx jênhv tuôr tsês, phuôx huiz di sản hâur côngv thôngx./.

(Đinh Tuấn-Txâur Vax cxeik nhênhv)

Pak đêx ntơưv jos Hùn, cxơưz cxiz tâu chôngz lênhx kruô tuôx nur njêk, cxêik đuôz

Đros trâu têx fôngx zưs muôx njêx muôs ntơưv pak đêx jos Hùn, phường Chiềng Cơi, tỉnh Sơn La, thâuv têis cik sơưr nzor hnuz kaz ciêz, zơưv Lò Văn Nam, nhoz phường Chiềng An, tỉnh Sơn La thiêz têx fôngx zưs cux nhiês tuôx sêiz shuôk, ndis uô si thiêz nur njêk trâu thax tsav qơư no. Zơưv Nam shir phaz lul hêik pâuz:

“Txix thâuv tsênhv zâu, cur zênhx nhiêv nur njêk thiêz hâur têx hnuz kaz ciêz, cur tuôx trâu thax tsav qơư no nur njêk, ndis uô si. Pak đêx no muôx ntâu njêk, zos muk iz lênhx mak thâuv nur tâu njêk muôz trâu tus tsưr pak đêx cox lux chiê thêv nhiêx gra lok tsêr uô nox; zos muk chôngz lênhx, nur tâu njêk muôz ciês trâu tus tsưr pak co  uô trâu sđ nox”

Tsưr pak đêx, Tòng Đức Nhân-nhoz luz jos co shir phaz lul hêik pâuz tiêk: Chuôz zis pak đêx, muôx liêx, muôx ar têz chos ntông nox txir, muôx đêx hâur yênhx shông. Chênhr zos li hêik co, txix shông 2018, chuôz zis tưz muôz pênhr nhiêx cxiv uô pak đêx zus njêk, tsiv uô cxuô zav nox, cxơưz cxiz tsôngv kruô tuôx nur njêk, ndis uô si. Hur si thax tsav qơư đar 5.000 thiêr.

Chiê muôx ntâu njêk, hâur yênhx shông, zơưv Nhân chuôz zis tưz tso nzir 1-2 tấn njêk trâu luz pak đêx no. Đros co, chuôz zis cux uô nzir têx tsêr fênhz suôz, qơư tsiv uô zav nox hâuk tok tsôngv kruô tuôx nur njêk, ndis uô si. Thâuv chor kruô nur tâu njêk cux muôs ciês trâu lơưr gra muk uô nox. Zơưv Lò Văn Kiên, nhoz xã Yên Châu, tỉnh Sơn La tuôx ndis uô si, nur njêk trâu qơư no shir phaz lul hêik pâuz:

“Qơư tsiv uô zav nox ntơưv jos Hùn, phường Chiềng Cơi hâur têx hnuz so kaz ciêz, cur chox mê nhuôv thiêz cur pox niêv thiêz têx fôngx zưs tuôx ndis uô si trâu ntơưv no, cxuô zav nox huv đros tsôngv kruô siêz nhiêv”

Hâur ntu đhâu lok no, ntơưv thax tsav pak đêx nur njêk hêik sâu, chuôs li tưz pov muôx ntâu zav hlôngr yiêz. Zơưv Tòng Đức Nhân zos iz hâur chuôz zis uô ntêx muôz iz phênhv luz pak đêx no chos tsoz chos sen, uô trâu luz pak đêx co ziv jông jav đuô thiêz cxơưz cxiz tâu tsôngv tuz nxêik hluôk tuôx cxêik đuôz hâur chêix pax sen tơưs yiêz jông jav. Pos Lê Thị Thu Hường, iz lênhx kruô nhoz Hà Nội tuôx ndis uô si txos thax tsav qơư no shir phaz lul hêik pâuz:

"Cur ndis uô si, sêiz shuôk têz qơưs muk đhâu Sơn La, tâu chor fôngx zưs chox tuôx ndis uô si trâu qơư pak đêx nur njêk no cxêik đuôz. Cur sêiz pov thax tsav qơư co jông jav huv đros tsôngv kruô siêz nhiêv. Lar hêik zos sêiz pov têx pax sen tơưs yiêz jông jav thiêz pâuz txos tsôngv px hâur thax tsav têx cêr uô nênhx nox nhoz muk lok hâur niêx hnuz, cux li têx txux chi, vênhx huôv jông cxôngx nzor”

Xav txix shông 2025 txos trâu nhiv no, qơư pak đêx nur njêk jos Hùn tưz tok tâu 4.000 ntâu lênhx kruô tuôx ndis shuôk, muôx phênhv sâu tâu 700 triệu đồng. Zơưv Tòng Đức Nhân shir phaz lul hêik pâuz nzir:

"Hâur ntu zuôr txos no, cur chuôz zis tsênhv zuôr cxiv kho đuô thiêz chos pax trâu iz thax tsav ntus pak đêx cov ziv hnuz ziv jông jav huv đros tsôngv kruô siêz nhiêv. Cxuô zav nox, nhiv no cux pâuz uô tâu kaz, taz sik cur tsênhv zuôr sir jos uô nzir zuk hêir nênhs zav nox kaz muôs trâu tsôngv kruô tuôx ndis uô si, sêiz shuôk têz qơưs”

Tsênhz tiês, pak đêx nur njêk ntơưv jos Hùn, zos qơư cxêik đuôz, qơư uô tâu ntâu zav nox kaz thiêz tuôr tsês tâu hêir nênhs poz ziz têx txux chi, vênhx huôv jông cxôngx nzor muôx đros đrêiv hâur hêir nênhs co luz nênhx niêx hnuz, cxơưz cxiz tâu tsôngv kruô tuôx ndis uô si, sêiz shuôk têz qơưs, tsôngv px muôx phênhv sâu tâu nhiêx txiêx chox lok cxiv kho chuôz zis, muôx luz nênhx tsâu sor./. 

                     Tsu cxêik nhênhv-Đức Anh, Cà Thành –VOV Tây Bắc