Lào Cai: Chor ntông chos muôs tsik tâu tiv muôx tsik txâuk ntâuz ntơưr

           Ntâu shông đhâu, yênhx cxênhz ziv chuôz zis nhoz chor jok Đá Chồng, Khe May, Khe Mạ, Đồi Hồi, Khuôn Gió, Ngòi Vồ… nhoz xar Yên Bình, muôx phênhv sâu zos txix chos chor ntông keo, bồ đề, bạch đàn. Thâuv ntêx, zuôr muôs chor ntông no tâu uô zôngx ziv, chor ntông chos txos shông muôs, pêx xênhv tsuôk tsuv muôx ntơưr hêik pâuz lok têx ntông muôx chinhr quyền ntơưv qơư lok sik kiểm lâm xav jênhv xưz mak muôs tâu lơưv. Taz sik txix hâur shông shông 2026, ntâu cui tênhv yiêz cik txos chor ntông, nhiêx sê thiêz nriêr pâuz qơư lok têx hax huv lơưr Chinhr phuv Nghị định 68 shông 2026; Bôv Kôngz nuv thiêz Tênhv qơư li Thông tư 26 shông 2025 thiêz Cục Nhiêx sê li Công văn sôr 949 tâu uô trơưk, ntov đuô mak pêx xênhv thiêz doanh nghiệp njiz ntâu phiv liv. Ntâu ziv chuôz zis muôx chor ntông chos txos six hơưv muôs, taz sik tsik tâu muôx ntơưr sir zông ar viv li muôs tsik tâu, lok sik tsuv muôx gri kik; doanh nghiệp xar zuôr taz sik ho muôx tsik txâuk têx ntâuz ntơưr huv chêi.

            Pos Lương Thị Minh ziv chuôz zis nhoz jok Đá Chồng muôx 7 héc ta ar chos ntông keo, bồ đề, hâur co nhiv kruôr muôx 2 héc ta ntâu muôx ntơưr sir zôngv ar. Têx shông đhâu, chuôz zis tưz ntâu jiês hêik cov muôz ntơưr sir zôngv ar taz sik txos nhiv no cux tsênhv uô tsik tâu tâu. Kror no uô trâu chor ntông txos six hơưv sâu muôs lok cux muôx tsik txâuk têx ntâuz ntơưr chiê muôs trâu chor doanh nghiệp lok sik muôs tơưv saz đrâuv têz qơưk, trâus nhov gri… Trơưk pox Minh, tsik zos pox chuôz zis thiêx njiz li no xưz: “Têx shông thâuv ntêx mak zôngx ziv muôs xưz, tsik njiz phiv liv li chak. Taz sik jê no, chuôz zis cux tưz njiz trâus iz cxiê phiv liv tiêk chuôz zis tsuv muôx ntơưr zos ar har jôngr, photo căn cước, photo ntơưr vax ar jôngr chiê uô qơư nriêr pâuz lok chor ntông. Ntơưv pêz jok no tsik zos cur chuôz zis xưz mak lok six ntâu ziv chuôz zis cux njiz li no. Muôx têx chuôz zis oz pêz héc ta taz sik tsik muôx iz kror ntâuz ntơưr tưs hlo viv li tsik muôx nênhs zuôr”.

           Chor doanh nghiệp uô têx ntông mak cux muôx tsik txâuk chor ntông chiê uô. Zơưv Nguyễn Cao Cường, Hợp tác xar Cường Chầm, xar Yên Bình puz pâuz: “Pêz tsênhv njiz phiv liv hâur zuôr têx ntông lok uô. Doanh nghiệp zuôr pêx xênhv têx ntông mak pêx xênhv ho tsik muôx ntâuz ntơưr lok ar jôngr, viv li thâuv muôs trâu doanh nghiệp mak cux njiz ntâu kror phiv liv. Zos tsuôk uô ntâuz ntơưr hêik pâuz têx ntông xưz mak zuôr tsik huv zos, thâuv saz nhiêx sê qênhz yuôx mak lơưr zuôr tsik thôngx ziv đros têx kror no”.

            Nhiv no xar Yên Bình, tỉnh Lào Cai muôx zuôr xar 7.200 héc ta jôngr, hâur co yênhx puô héc ta tưz txos six hơưv muôs. Taz sik, 200 ntâu ziv chuôz zis muôx jôngr chos cux tsênhv tsik tâu muôx ntơưr sir zôngv ar, tsik tâu hêik txos ntâu ziv chuôz zis tsuôk tâu muôz ntơưr sir zôngv iz phênhv ar xưz. Kror no uô trâu ntâu thax tsav jôngr txơưv tưz txos six hơưv sâu muôs lok cux muôs tsik tâu, lok sik tsuv muôs gri kik đuô sâuv ciêz đrôngs.

         Iz kror phiv liv txơưr cux tâu pêx xênhv hêik pâuz zos xav jênhv txos chor ntông cux tsênhv tsik tâu huv đros tsênhv tsênhz. Đros chor jôngr bạch đàn, zos txiêr muôs huv zos chor ntông txix 6 shông tror sâur, zuôr sau tâu txix 180 txos 200 yiv thôngx lok zos 200 mét khối iz héc ta. Taz sik, ntâu ziv chuôz zis tsuôk tâu xav tiêk muôx 100 yiv thôngx iz héc ta xưz, uô phiv liv txos uô tsênhz mênhx thiêz nriêr pâuz qơư chos chor ntông.

           Xar Yên Bình nhiv no muôx 17 qơư uô chor ntông tsênhv huôx tôngv, đros uô tâu txix 120 txos 125 cxênhz yiv thôngx ntông iz shông, phênhv sâu tâu xar muôx 1.000 tiv đêiv, paz muôx hâux lưv uô trâu 1.000 ntâu lox tôngv thiêz zos yênhx cxênhz ziv chuôz zis chor jôngr li tsưr ziv uô nox. No cux zos nganhx kinh têr zov chênhr ntơưv thax tsav qơư. Taz sik, zos têx phiv liv lok ntauz ntơưr thiêz qơư chos têx ntông tsik tâu đơưk kho cov nzor, tsik zos pêx xênhv trâus pôngz plox xưz mak doanh nghiệp cux tsuv so tsik uô nox. Zơưv Nguyễn Duy Khiêm, Chủ tịch Ủy ban xar Yên Bình, tỉnh Lào cai hêik pâuz: “Pêz zuôr tsêx trung trâu hâux lưv yax kriê trâu pêx xênhv chiê đơưk kho uô têx ntâuz ntơưr hành chính hâur uô ntơưr sir zôngv ar xuz thơưx trâu chor ziv chuôz zis chiê paz trâu lơưr cov tâu jông tiv zix, paz trâu nriêr pâuz tâu txos têx ntông lok qơư chos”.

            Phiv liv no tưz tsik zos ntơưv xar Yên Bình thiêz chor ntông keo, bồ đề, bạch đàn xưz, mak tsênhv njiz phiv liv nhoz chor cêv fix, shôngz muôs njuôs thiêz ntơưv ntâu thax tsav qơư txơưr sâuv thax tsav tỉnh Lào Cai./.

Trịnh Xuân-Lik Thox cxêik nhênhv

Por hưv têx tsiêx tu zus hâur cheix yar ntux cuz sor

            Trơưk li Chi cục tu zus thiêz kho moz tsiêx cxu tỉnh heik, hâur ntu nhiv no, lênhx nênhs tu zus tsi tâu tso siêz , tsuv tsi so sox seiz njôngr ntux txơưr txar chiê bax tsưr ziv tu thiêz por hưv têx tsiêx cxu, cux li muôx tsưr ziv phax tir thêir cuz sor cov truôx jông trâu chor tsiêx cxu.

           Tsênhv tsênhz, lênhx nênhs tu zus tsuv cxiv uô têx qơư cơư tsiêx cxu cov siêz kruôr krơưr, hur si, lax nziês, huv đros trâu yênhx zav tsiêx tu zus. Zos hâur têx hnuz cuz sor hênhr mak sơưr đơưk tsuv uô trâu qơư cơư tsiêx cxu co lax txix: Zôngv ntâuz tax uz no xor thêir  yar cuz; muôz kuôr blêx lok sik têx đeiv txiês ntông uz no vor nzir trâu sâuv tsêr; lok sik zưs đêx trâu sâuv tsêr, bax meir nzuô chuô tso chuô lax huv đros trâu qơư tu zus cov tsi yuô cuz sor . Iz chas ntơư, chos ntâu shôngz ntông iz ndis cov nzôngr nzông trâu qơư tu zus thiêz qêz suô, nzuôr têx guôx, qơư tu zus, đaz krâur, đaz đêx hur si, đu lus; thoz huk têx cưx đês chiê đêx ntưk tâuk, niêx hnuz qêz suô, thâux têx qir tsiêx cxu, kiêk nênhs vuôz tsuôz muk tso đêz qơư tu zus; tsi so tsuôs yuôx tuô lov caz moz ơưk, têx zôngr, hmoz, tur, juôv....chiê qơư tu zus hur si, lax nziês, chor tsiêx cxu thiêx tsi yuô trâus muôx moz.

              Đros thiêz chor tsiêx lox li: Nhux, tưv, buô mak iz hnuz tsuv muôz đa đêx 2-3 jiês chiê iz chêr tsi yuô cuz sor thiêz phax tar têx moz saz đrâuv tơưr grêix. Chor hnuz cuz sor, thâuv 12 six tar su txos 4 six zar zuôr tsâuk ntux zos têx luz six hơưv lok six cuz sor hênhr, chênhr viv li sơưr đơưk tsi tâu tso têx tsiêx muk seiz nox jâuz tir yar cuz thiêz tsi tâu chaz nhux tưv muk lêix têz, uô liêx mak tsuv muôz cơư, hlêis jâuz puz lok sik tso muk nox mê njik jâuz ntơưv têx qơư nzông nzôngr xưz.

            Lok sâuv qơư tu zus, hâur cheix ntux sor sơưr đơưk tsuv zus huv đros. Chor nhuôv keiz ok mê mak zus cơư txix 50-60 tus iz xưv phaz; têx keiz muôx txix 5 lak txos iz cir mak zus cơư 12-30 tus iz kro qơư đar iz xưv phaz, zav keiz muôx 2-3 cir mak zus cơư txix 7-10 tus iz kror qơư đar iz xưv phaz. Zos cuz sor hênhr, muôx têx tso chor keiz ok muk ndis uô si hâur vax, têx hâur pâuk ntông jê iz ndis qơư tu zus. Hok têx buô mak chor niêv buô, iz tus zus cơư iz kror qơư lox đar muôx 3-4 xưv phaz; buô grêix zos 2 xưv phaz iz tus.

              Iz chas têx tsưr ziv uô li heik sâuv, lênhx nênhs tu zus tsuv moz siêz txos tsiêx cxu têx jâuz krâur nox. Muôz cxaz nzir têx jâuz njuôz, krâur muôx tsơưr pưr puz tsiêx cxu, tsơưs puz têx krâur muôx trox; pheiz uô ntâu pluôk puz hâur iz hnuz, tas cik sơưr nzor, zar hnuz kêix thiêz zar tsâuk ntux; tsơưs puz trâu thâuv tar su; muôz txâuk đêx hur trâu hâuk, puz nzir têx yuôx cxaz đas jos, vitamin chiê tsiêx cxu muôx đas jos phax tir thêir moz ơưk. Iz chas ntơư, cux tsuv cxax yuôx vắc xin cxix cxuô trâu chor tsiêx cxu chiê phax tir thêir moz ơưk hâur cheix ntux cuz sor.

          Tsôngv box.....! Ngênhx uô đreiv luôs hâux lưv tu zus tsiêx cxu cux heik, tsôngv pêx xênhv sơưr đơưk tsuv sox seiz njôngr têx tsiêx cxu, zos qênhz pov tsiêx cxu trâus muôx moz, lar heik zos têx moz lok sâuv uô pa, trơưk plaz, têx moz ơưk zôngx ziv siz cik tâu mak tsuv zênhx max muôz têx tus tsiêx trâus moz ntơư tso nưk nhoz nưk iz kro chiê muôz yuôx puz thiêz cxax...../.

       Thanh Thủy-Riê Lâux cxeik, nhênhv