Lênhx nênhs tuôr tsês, kriê sơưr đơưk uô nênhx jông, sik thôngx siêz

          Hâur luz tsêr xênhz huôx côngv thôngx nhoz jok Pha Bu, xã Pa Ủ, tỉnh Lai Châu, jiês yax kriê ziv lov jêv đuô pir li cxiê hnuz. Txix sơưr đơưk moz siêz mnôngs têx luk kriê, lâul jok Ly Xạ Pu tưz tơư têx har jôngr, shôngz ntông phênhz kriê trâu tsôngv niêv txir cưr tix nênhx tsa sơưr đơưk pâuz, viv li chas tsuv muôz têx liêx đêx uô tsi jông kôngz hlôngr chos txir suôz câur-zav tsoz chos yuôx đrox njuôz tsênhv krêz hâu cêr, paz tsôngv box tox siêz huôv tsar uô nox, hla đhâu cêr pluôs.

         Nênhs La Hủ huôv tsar cêr uô nênhx nhoz phênhv ntâu ntơưv hâur đêx Đas, nhoz huyện mường Tè kuz, tỉnh Lai Châu, muôx 10 cxênhz ntâu lênhx nênhs. Thâuv ntêx, lơưr tsênhv tâu hu uô “nênhs nhoz tsi truôx qơư”, viv khênhr khiêr muk trâu uz trâu no, têx vax tsêr nhiv kruôr cxiv uô tâu tsi tâu ntêr tưz siz zâuv muk nhoz lưv kror qơư. Chênhr zos li co, luz nênhx txov nhêv, yeiz pluôs tas li.

          Thâuv tâu canr bôv thiêz tuz lênhv pênhz phax tuôx kriê cov sơưr đơưk nhoz truôx têz truôx qơư, krêz uô liêx đêx, tu zus tsiêx cxu, luz nênhx thiêx hlôngr yiêz jux juk. Thiêz hâur ntu co, lâul jok Ly Xạ Pu zos iz hâur têx lênhx uô ntêx nyuôs hâur cxuô luôs hâux lưv, txơưv zuôr yar ntux lok nas, đruôz hnuz hmo ntux zơưv cux muk iz chuôz zis jux juk vênhv tôngv tsôngv box tso tsês têx cêr nênhx pôngz kaz, tsưx phưv truôx jêx jok, sir jos khưr huôv tsar, por hưv ntus đriv, ndêx cxok kuôk cêv đriv tez. “Tsuv sir jos vênhv tôngv chiê pêx xênhv pâuz tsênhz, kror tưs tâu uô, kror tưs tsi tâu uô. Chiê pêx xênhv luz nênhx jux juk tsâu sor, vav mênhx, cur tsuôk pâuz sir jos heik kriê sơưr đơưk huôv tsar uô nox uô hnar chiê luz nênhx jux juk hlôngr yiêz, tsi trâus txov. Cur cux tsuôk kriê trâu pêx xênhv cov sơưr đơưk sir jos khưr huôv tsar cêr uô nox đuô xưz”.

         Txix shông 2020 txos nhiv no, lâul jok Ly Xạ Pu tưz cxaz chuôz yênhx puô jiês yax kriê ntơưv têx jêx jok tox siêz ntus đriv. Têx lul heik mak zôngx ziv li ntơư, taz sik zơưv tưz moz siêz đros yax kriê, hlôngr yiêz tsôngv box La Hủ txux chi tsưr ziv jênhv pâuz.

          Nhiv no, nhoz cxuô jêx jok li: Pa Bu, Nhú Ma, Vạ Pù lok sik Tân Biên....., ntâu chuôz zis pêx xênhv tưz pâuz chos blêx liêx, tu zus tsiêx cxu, chos yuôx đrox njuôz, sir zôngv meir xor tôngx jông chiê zuôr muôs hax huv. Chor tuz nhuôs tâu muk cơưv ntâuz ntơưr, heik lul Choz Tsiz. Chiê pêx xênhv njênhs thiêz uô trơưk, zơưv Pu chuôz zis thâuv tưs tưz uô ntêx nyuôs hâur huôv tsar uô nox uô hnar, tu zus tsiêx cxu, chos txir hơưk, txir suôz câur hâur xuz jôngr.

          Tưz muôx jiês zos chuôz zis pluôs hâur jok, tix lâus Phàn Lê Sa chuôz zis thâuv ntêx tsuôk pâuz tok njôngr trâu mê njik têx liêx têz uô blêx iz chiv. Mnôngs trơưk lâul jok Ly Xạ Pu heik, tix lâus sir jos hlôngr pâur tsưr ziv chos ciêv fix, txir suôz câur. Đhâu  2, 3 shông sir jos khưr uô nox, 3 ha ntâu têz ciêv fix, txir suôz câur tưz gra lok phênhv sâu tâu, paz tix lâus chuôz zis hla đhâu cêr pluôs. “Txir hloz Pu zos lênhx moz siêz txos pêz tsôngv lax pêx xênhv, thâuv tưs tưz muk yênhx chuôz zis, yênhx jok chiê kriê cêr uô nênhx, paz sơưr đơưk txix hâux lưv zâu txos hâux lưv lox, phiv liv. Txir hloz moz siêz kriê trâu pêx xênhv têx jông thiêz tsi so heik sơưr đơưk uô nênhx sik thôngx siêz, siz hluz siz paz, uô trơưk têz qơưk chei fuô kriê. Vav thiêz chiê siêz hâur ntu zuôr txos, txir hloz muôx jông đas jos, tror tuôx kriê pêz tsôngv niêv txir lax pêx xênhv cêr uô nênhx, khưr huôv tsar uô nox uô hnar”.

          Đhâu muôz iz cxiê thax tsav qơư lok uô cê, lês uô cxuô luôs hâux lưv lơưr 2 cấp, xã Pa Ủ nhiv no muôx 17 jok, zuôr xar 1.400 chuôz zis pêx xênhv, 5.800 ntâu lênhx nênhs, hâur co nênhs La Hủ tsav 90% ntâu. Khov cấp ủy, hâu nov ntơưv qơư thiêz chor txir ndâux txir luk li lâul jok Ly Xạ Pu têx sir jos paz, chor ziv chuôz zis pluôs, txov nhêv hâur xã tưz txo grêk yuôr zuôr xar 64%; ntơưv qơư cux uô tâu 7 hâur 19 hâux lưv tso tơưv lok cxiv tsa jêx jok yiêz.

         Tsi tiêk txir ndâux txir luk hâur côngv thôngx, zơưv Ly Xạ Pu tsênhv zos qơư yax xa cấp ủy, hâu nov ntơưv qơư têx tsưr ziv, chei kriê txos trâu pêx xênhv, đros chor tuz lênhv pênhz phax tsưx phưv truôx tuk ntus đriv têz qơưk. Zơưv Đao Văn Thức, Phưv Chủ tịch Hôiv đôngx xã Pa Ủ, tỉnh Lai Châu heik pâuz: “Zơưv Ly Xạ Pu zos iz tus uô ntêx nyuôs vênhv tôngv tsôngv box huôv tsar uô nox, truôx tuk luz nênhx; kriê sơưr đơưk qêz suô, tu đu lus têx jêx jok, qơư nhoz. Zơưv chuôz zis zos iz chuôz zis uô ntêx nyuôs hâur cxuô luôs hâux lưv, huôv tsar tu zus tsiêx cxu. Nhiv no zơưv Pu tsênhv tror vênhv tôngv tsôngv niêv txir lax pêx xênhv hlôngr yiêz tsưr ziv uô nox, txix muôz têx liêx uô tsi jông blêx hlôngr chos tsoz chos muôx grik kinh tế siêz chiê  cxơưz luz nênhx tsâu sor, vav mênhx”.

        Nhoz hnuz nhôngs 70 ntâu shông, txơưv đas jos tưz ntâus, taz sik lâul jok Ly Xạ Pu cux tsênhv niêx hnuz muk trâu yênhx jêx jok, heik tsôngv niêv txir cưr tix nênhx tsa uô trươk têz qơưk têx chei fuô kriê; heik sơưr đơưk sir jos khưr huôv tsar cêr uô nox, tsưx phưv jôngr ntông, jêx jok, ntus đriv têz qơưk truôx tuk./.

Khắc Kiên-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Zos chaz đêr muk tâus cêr tsi chox tơưz kror ndâux, tsôngv px zuôr trâus bluô 2 tsov đeiv

          Pir đros cui tênhv uô ntêx, phênhv xưv bluô no chuôz ndê ntâu đuô. Tsênhz mênhx, lơưr cui tênhv nhiv no, hâux lưv tso đêr muk tov têx cêr zuôr trâus xưv bluô txix 600 – 800 cxênhz đeiv. Li ntơưv, phênhv xưv bluô yiêz chuôz ndê cxaz 400- 1,2 tsov đeiv lơưr yênhx qênhx shênhx.

          Nghị định yiêz cux tsov cưv đuô txos nênhs tu zus li txơưx jênhv hâur côngz xưv phax tar moz. Lơưr co, nênhs tu zus tsiêx cxu zos tsi cxax yuôx vắc xin phax moz lok sik uô têx tsưr ziv phax moz zuôr trâus txơưr mak zuôr trâus xưv bluô txix 200-300 cxênhz đeiv.

          Đros hâux lưv tsi cxax yuôx phax moz vưv trâu tsiêx cxu zuôr trâus xưv bluô txix 1-2 tsov đeiv. Đrâuv co, nênhs tu zus zos tsi cêv kuôk, tsoz phưz lok sik kho moz trâu tsiêx cxu trâus moz lok sik njuôs xav trâus moz zuôr trâus xưv bluô txos 1,5 tsov đeiv.

          Nghị định cux cui tênhv phênhv xưv bluô siêz tiv zix đros hâux lưv uô moz cik đêz đar. Tsênhz mênhx, zos por têx tsiêx cxu trâus moz tuôs lok sik têx zav greix tsiêx cxu trâus moz lok hâur tênhx qơư: muôv muos tsiêx cxu trâus moz tuôs zuôr trâus xưv bluô txix 5-6 tsov đeiv.

          Nênhs sir zôngv yuôx thú y tsi muôx ntơưr côngz jênhv tso chei ntơưv VN, yuôx tsi pâuz tsênhz qơư tsiv uô, yuôx tas six hơưv sir zôngv lok sik xiv huv tsiv uô yuôx tsi trơưk cui tênhv zuôr trâus xưv bluô txix 6-8 tsov đeiv.

          Phênhv xưv bluô no cux tâu uô đros hâux lưv tsi muôz phâus por tsês trơưk cui tênhv đros tsiêx cxu trâus moz tuôs, đros têx xiv huv muôx moz cik tsuv muôz phâus lok sik hlơưr por tsês.

          Đros têx uô cxâuv zov chênhr đuô, nênhs thâux gra tsi trơưk chei tsiêx cxu trâus moz, lok sik xiv huv tsiêx cxu muôx caz moz cik muk têx qơư txơưr zuôr trâus xưv bluô txix 15-20 tsov đeiv.

          Nghị định 204 cux cui tênhv xưv bluô txix 4-5 tsov đeiv đros hâux lưv muôv muôs tsiêx cxu ntơưv têx ciêz đrôngs taz sik tsi taz por têx theox chênhv lơưr cui tênhv.

          Têx uô cxâuv muôx: tsi bax qơư txơưr trâu tsiêx cxu, đêx hâuk lok sik chuôz zênhx tsi tuôv zênhv zoz qơưx vêv xênhz thú y, tsi uô hâux lưv tsuôk yuox tuô caz moz lok sik tsi sâu por tsês têx vuôz tsuôz kiês nênhs lơưr trơưk cui tênhv.

          Tiv zix, đros tsưr tsix muôx têx uô cxâuv têx li heik sâuv, phênhv xưv bluô nhiêx txiêx zuôr chuôz ndê 2 jiês pir đros thiêz lênhx nênhs.

          Nghị định 204/2026/NĐ-CP zuôr muôx txux zôngv txix hnuz xiêz 1/8/2026. No tâu seiz os iz trus chiê chuôz tsar seiz car hâux lưv tu zus tsiêx cxu thiêz phax tar moz cik txix tsiêx cxu lok hâur côngv thôngx./.

Tienphong.vn-Txâur Vax cxeik nhênhv