Têx phiv liv đhâu chor nênhs fêv luk nziêk đas

            Jok Thào, xã Pắc Ta, tỉnh Lai Châu, Lâux Xênhv Zax nhiv no muôx 14 shông  thiêz zos lênhx nhuôv tiv 2 hâur chuôz zis muôx 4 lênhx cưr tix nuk muôs. Tiv chuôz zis txov nhêv, viv li cơưv tas ntơưr lớp 7 Lâux tsuv tso ntơưr tsês chiê muk uô jos muôx nhiêx paz niêv thiêz txir, txoz cxơưx trâu chor zâu. Taz sik tsênhv tsik tâu muk jos, Lâux tưz trâus chor nênhs fêv zuôr muôs lênhx nênhs nziêk đas: “Lơưr nziêk tiêk cov muk trâu đriv têz, lơưr zok nriêr txir jông đrâul saz Trung Quốc trâu cur zuôr, viv li cur tưz njênhs thiêz mnôngs trơưk chor nênhs fêv heik. Đhâu co lơưr muôz nhiêx trâu cur niêv chiê zuôr cxur nox, zuôr cxuô zav, cur tưz jông siêz đros chor nênhs fêv co muk”.

        Lơưr cơ quan qênhz yuôx, chor nênhs fêv tưz liv zôngv têx lênhx nênhs thiêz chuôz zis zôngx ziv njênhs, tsi muôx txux chi tsưr ziv jênhv pâuz, lơưr nziêk đas đros uô fôngx zưs sâuv mạng xã hội, chos luk paz zok nriêr txir Trung Quốc trâu zuôr thiêz muôz nhiêx uô ntêx chiê uô qơư njênhs, đhâu ntơư nênhs fêv chox lênhx nênhs co muk đhâu thax tsav qơư nhoz hâur hmo ntux tsik chiê lênhx nênhs tưs pâuz.

         Ntơưv iz qơư ntiêr nhoz hâur Lào Cai, Lâux tưz trâus nênhs fêv chox muk cơư trâu hâur iz luz tsêr, tsi puz tơưv saz đrâuv jôngr. Thâuv co, lênhx nhuôv nxeik 14 shông no thiêx pâuz tiêk, zuk trâus nênhs fêv nziêk đas lênhx nênhs muôs. Thâuv ntơư Lâux thiêx ndo nyei thiêz sâu mông hâur máy hu xor tôngx trâu công an thor đros paz. Đhâu hlo txeik tâu mông, sir jos yơưz phơưz, qênhz yuôx hâur 18 luz six hơưv, lưv lươngv công an tỉnh Lai Châu tưz đros Công an tỉnh Lào Cai chơưv paz tâu Lâux tror lok trâu chuôz zis. “Thâuv nhoz jê đriv têz, cur xar tiêk zos jiês no chor công an paz tsi tâu cur tror lok mak cur muk jâuv no zuôr tsi muôx txox hmông tror lok pov cur niêv lơưv. Jiês no cur pâuz tsênhz chor nênhs fêv nziêk đas, lưv jiês cur tsi muk nzir li ntơư lơưv. Nhiv no tâu đros niêv nhoz, cur tsênhv xar cur zuôr muk uô jos cov muôx nhiêx paz cur niêv txoz cxơưx trâu chor zâu”.

          Nhoz xã Pắc Ta, lar heik zos thax tsav tsôngv box heir nênhs Hmôngz hâur xã Hố Mít kuz, luz nênhx tsênhv yuôr ntâu txov nhêv. Co cux zos têx zôngx ziv trâus chor  nênhs fêv nziêk đas. Lơưr tsi tuôx đrông ntưk, yênhx paz mak tuôx xưk li nênhs cxênhz jê, siz pâuz siz sưv, xưk nênhs piêr kriê zok nriêr hâux lưv uô. Muôx kênh jiês zos hâuz zâuv muk uô jos, têx jiês zos chos luk “uô hâux lưv siz sâu tâu nhiêx hli siêz”, lok sik nziêk đas muk zuôr txir saz têz qơưk đrâuv, luz nênhx tâu jông.

         Trơưk li Ban chox kriê phax tar nênhs fêv, nênhs uô cxâuv chei têz qơưk thiêz cxiv tsa phôngz yaox tas nro tsôngv box tsưx phưv têz qơưk tỉnh Lai Châu heik pâuz, tsaz yênhx phax tar zuôr muôs lênhx nênhs ntu 2021-2025, hâur 5 shông đhâu, lưv lươngv muôx vax huôv ntơưv qơư qênhz  yuôx, đơưk tu 3 txuz, ntêk cxov tâu 3 lênhx nênhs fêv, chơưv paz tâu 9 lênhx nênhs trâus nziêk đas. Pir li ntu 2016-2020, chor nênhs trâus nziêk đas tưz txo grêk tsơưs. Thượng tá Nguyễn Mạnh Tân, Phưv Chánh văn phòng Cơ quan Cảnh sát qênhz yuôx, Công an tỉnh Lai Châu hêik pâuz: “Hâur ntu đhâu, chor nênhs fêv nziêk đas, nhiês zuôr muôs lênhx nênhs tưz txo grêk tsơưs pir li ntâu shông đhâu. Taz sik, hâur ntu têz qơưk huôv tsar li nhiv no, chor nênhs fêv muôx ntâu faz tsưr ziv nziêk đas. Chênhr viv li, chor nênhs fêv tưz tso tơưv ntâu faz tsưr ziv yiêz tsi chiê cơ quan muôx vax huôv qênhz pov, cux li uô trâu pêx xênhv zôngx ziv njênhs. Chiê tror phax tir thêir têx nênhs fêv no, iz chas sir jos yax kriê, pêz cux zuôr nzor uô cov tiêr hâux lưv qênhz yuôx thiêz muôz chor nênhs fêv tik cêr cxâuv cov txos qơư zos đreiv chei têz qơưk tso tơưv”.

          Phax tar zuôr muôs lênhx nênhs nhiv no tưz tsik tiêk zos chor lưx lươngv công an hâux lưv xưz, mak tsênhv tsuv muôx tas nro sơưr đơưk đros uô, yax kriê txix tsôngv box têx luk hêik lok têx tsưr ziv uô nox, sêiz car, gra siêz txux chi hâur tsêr cơưv ntơưr. Chiê chor tuz nhuôs nhoz tox siêz pâuz tâu tiêk, đhâu chor luk chos, nziêk đas zuôr muôx tâu iz luz nênhx jông, zuôr zos têx phiv liv, muk zuôr tror lok tsik tâu./.

Khắc Kiên-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Tsôngv box Lào Cai uô trơưk zơưv hloz Hôx cxiv tsa luz nênhx tsâu sor, shir phaz

         Thâuv ntêx, zơưv Thiều Hữu Ngọc ziv chuôz zis nhoz jok 1 Vàn, xar Phúc Lợi, tỉnh Lào Cai luz nênhx lok six txov nhêv. Txơưv tưz uô ntâu kror hâux lưv, chos ntâu zav tsoz chos, tu zus ntâu zav tsiêx taz sik phênhv sâu cux tsik tâu ntâu, tsuôk txâuk nox xưz. Shông 1998, đhâu muk cơưv shâuv tsưr ziv chos cêv fix uô bluô nux ntơưv qơư chos cêv fix Văn yên (Yên Bái kuz), zoưv Ngọc tưz sêiz lax đros pox niêv hlôngr tas nro chuôz zis 11 héc ta ar têz chiê chos chor cêv fix no.

        Txos nhiv no, zơưv Ngọc ziv chuôz zis tưz muôx 11 héc ta ntâu cêv fix txix 5 txos 12 shông. Khov chor cêv fix paz sâu tâu muôx yênhx tiv đêiv mak cxuô kror hâux lưv hâur chuôz zis cux tưz tâu txoz cxơưx cxix cxuô hur si. Zơưv Ngọc hêik pâuz: “Cêv fix paz muôx tâu phênhv sâu siêz đuô chor zav tsoz chos txơưr. Thâuv ntêx chuôz zis chos poz cưk tsuôk txâuk nox xưz, txix thâuv muôz cêv fix lok chos tưz paz trâu chuôz zis tơưv đhâu yêiz pluôs, uô ntâu ntâu kror li vax tsêr, zuôr têx chuôz zênhx uz no”.

          Cux ntơưv xar Phúc Lợi, tỉnh Lào Cai, tix lâus Vi Văn Mụ ziv chuôz zis nhoz jok Làng Đát tsik chos cêv fix taz sik cux muôx tâu luz nênhx jông đuô txix chos chor tsoz chos zuôr ntông. Nhiv no tix lâus chuôz zis muôx 4 héc ta ar jôngr nuv, iz héc ta chos bồ đề zuôr paz sâu tâu muôx 100 triệu đêiv iz fâuv. Txix chos jôngr, tix lâus chuôz zis tưz uô tâu vax tsêr lox jông tsiv gri muôx 700 triệu đêiv thiêz txoz cxơưx trâu têx tuz nhuôs cơưv ntơưr cxix xcuô: “Uô liêx mak tsuôk txâuk nox xưz, , huôv tsar tsik tâu đaz tsi hlo. Đhâu chor jôngr mak chuôz zis tưz uô tâu vax tsêr lox jông nhoz thiêz txoz cxơưx trâu têx tuz nhuôs cơưv ntơưr tâu jông đuô”.

           Nhiv no, pêx xênhv tox siêz Lào Cai tưz tsik zos uô bluô nux txix chos jôngr, tu zus tsiêx cxu, mak tsênhv pâuz huôv tsar du lịch khov trâu têx đrox tsuôs chiv xênhz thiêz têx vênhx huôv jông ntơưv thax tsav qơư. Tix lâus Jêz Xênhv Zax thiêz niêv tix Lỳ Xênhv Vax oz niêv txir nhoz La Pán Tẩn, xar Púng Luông, tỉnh Lào Cai tưz sir jos uô tsưr ziv du lịch côngv thôngx muôx bê “Hello Mù Cang Chải” nhoz jê ntơưv chor liêx ntêir jông jav tâu chôngz lênhx kruô hâur thiêz đrâuv têz qơưk pâuz txos, tưz tsik zos paz muôx tâu phênhv sâu truôx mak tsênhv paz tuôr tsês, piêr pâuz txos tsôngv box Hmôngz nhoz ntơưv no têx vênhx huôv jông.

          Tix lâus Jêz Xênhv Zax hêik pâuz: sir jos hla đhâu têx phiv liv, oz niêv txir cux tsik tâu muôx thâuv tưs xar tiêk zuôr tso tsês hlo: “Chuôz zis, jêx jok cux tsik đros paz. Lơưr hêik tiêk ntơưv no txix thâuv ntêx lok tsik tâu muôx nênhs uô tâu hlo, nhiv no uô lok cux zênhx zuôr uô tsik tâu. Sir jos piz uô txix kror zâu tiv zix, đơưk kho jux juk, txos nhiv no mak zuk cux uô tâu chiê phưx vưv trâu chor kruô jông đuô lơưv”.

           Iz chas huôv tsar kinh têr, tsôngv box cxuô mênhx cxưx nhoz Lào Cai cux sir jos cxiv tsa luz nênhx cov hlôngr yiêz, tuôr tsês têx di sản thiêz phuôx huiz têx tsiv gri vênhx huôv jông.

          Khắp Coọi zos tsôngv box Tày nhoz Lục Yên, tỉnh Yên Bái kuz chor suôz gâux jông. Hâux lưv tuôr tsês, huôv tsar zav vênhx huôv, vênhx nghệ no tâu chor nênhs lâul sir jos kriz uô, mak tsuv hêik txos zos nghệ nhân ưu tú Hoàng Quang Nhạn- nênhs tuôr tsês têx vênhx huôv dân gian nhoz xar Mường Lai, tỉnh Lào Cai. Zơưv tưz tsês xar tas siv nênhx chiê tuôr tsês chor suôz Khắp Coọi, uô jông sâu tsês chiê tuôr tsês tâu jông muôx 200 jax gâux lâul – zos iz kror tsiv gri lox. “Thâuv ntêx tsuôk zos kriê tsês, tuôr tsês txix luk hêik xưz, tsik muôx ntâuz ntơưr tưs viv li zuk xar tiêk zuôr trâus pôngz plox, cux muôx chôngz nênhs lâul, chor nênhs pâuz hêik gâux tưz tas siv nênhx lơưv. Viv li zuk xar tuôr tsês, sâu tsês trâu cxênhx nênhs zuôr txos no cov tsik trâus pôngz plox”.

         Tưz đhâu iz six cxiv, Đảng bôv tỉnh Yên Bái thâuv ntêx no thiêz nhiv no zos tỉnh Lào Cai đhâu chiê oz luz tỉnh lok uô cê, puôr lênhx sir jos uô cov pêx xênhv muôx tâu luz nênhx shir phaz, txix co cxiv tsa tỉnh zos yênhx “Tỉnh shir phaz” hâur ntu huôv tsar yiêz./.

Đinh Tuấn-Lik Thox cxêik nhênhv