Txix ntênhs hôiv txos têx cêr sik côngv cxơưz gra xiv huv cà phê Sơn La muôx suôz bê chôngz lênhx ntâu tus pâuz txos

HTX Aratay Coffee tsênhv huôv tsar uô 3 zav hax huv, iz zos zav natral, oz zos hax huv honey tsư ha, hax huv uô ntơưr zôngx ziv trâu tsôngv kruô gra đros thiêz iz zav hax huv zos pêznzaz nzơưv têx tơưr cà phê uô yuôx casscara đo đêx hâuk… HTX hax huv cà phê muôx têx jông nhoz tox siêz Tây Bắc txơưr tsi thôngx li luôs lưv thax tsav qơư. Đhâu ntênhs hôiv no, pêz xar piêr kriê trâu chôngz lênhx ntâu tus kruô hâur têz qơưk thiêz sâuv ntiêx têz pâuz txos. (Niêv lâul Lường Thị Pành, HTX Aratay coffee, xã Mường Chanh, Sơn La) heik li ntơư.

Txix hâuk siv têx têik đêx cà phê kaz sor si ntơưv têx qơư muôs huv, txos têx jax pêv, siz chuôs njiz ntơưv jiês cơưv sik côngv muôv muôs… Ntênhs hôiv Cà phê Sơn La tưz yênhx pêx xênhv, HTX, doanh nghiệp thiêz ntâu lênhx nênhs muôv muôs, sâu zuôr xiv huv cà phê sâuv tas nro têz qơưk qơư jông tâu siz chuôs njiz, sik kriê têx tsưr ziv huôv tsar uô nox. Cur zos Siu Sắt, Phưv Giám đốc Công ty TNHH tsiv uô xiv huv kôngz nuv Jrai laly Coffe, tỉnh Gia Lai, cur tuôx no xar sik côngv đros têx doanh nghiệp hâur thiêz đrâuv  2 chas têz qơưk chiê muôs tâu têx hax huv cà phê. Lar heik, pêz têx uô tâu jông zos Robota nhoz Gia Lai xar sik côngv đros Arabica nhoz Sơn La chiê sik đros nthuôr đar trâu chôngz lênhx ntâu tus pâuz txos thiêz huôv tsar. Vav chiê siêz, hâur ntu zuôr txos ciêz đrôngs cà phê Sơn La thiêz Việt Nam zuôr muôx suôz đror bê sâuv tas nro ntiêx têz”.

Cur zos Phạm Văn Hưng, lênhx nênhs xar tơưv tsưr ziv yênhx lix công ty cà phê Hoàng Hiệp, tỉnh Đắk Nông: Thâuv ntêx tsuôk xar tiêk Sơn La chos tsơưs cà phê xưz, taz sik jiês no cur tâu pov, hâuk siv txix lok six ntâu chuôz zispêx xênhv uô cà phê kaz hur jông, uô tâu ntâu zav txơưr tsi siz thôngx, lok six jông. Ndax six hơưv no tuôx sêiz shuôk, hmôngr lok six jông, thâuv tâu têx fôngx zưs nhoz Sơn La moz siêz txos zuk têx xiv huv robotta, 2 taz viv tưz sik đros cir ntơưr. Công ty sâu zuôr xiv huv Arabica Sơn La thiêz taz viv cux zuôr sir zôngv nzir xiv huv Robotta Đắk Nông chiê uô muôx ntâu đuô cà phê Sơn La  hâur ciêz đrôngs”.

Tưz krêz têx hâu cêr yiêz trâu cà phê Sơn La, tsi tiêk ntơưv ciêz đrôngs hâur têz qơưk mak  nthuôr đar txos têx ciêz đrôngs sâuv ntiêx têz, lar heik zos thâuv ntơưv qơư sir jos huôv tsar uô jông têx hax huv ziv hnuz ziv tâu trơưk li cui tinhv hâur ciêz đrôngs. Tiv zix zos Liên minh châu Âu (EUDR) cui tênhv phax tar jôngr ntông tsi trâus ntor luôx uô ruôr hiêv , Sơn La tsênhv qênhz yuôx, thôngz sâu xor mông lok ar têz, qơư, chiêx chiêv đriv têz thiêz sir zôngv ar ntơưv têx qơư chos cà phê, paz uô tiêr têx ntâuz ntơưr lok thax tsav chos, phưx vưv sêiz car uô nox, sâu zuôr thiêz muôs cà phê trâu 2 chas thax tsav, têz qơưk đrâuv…Zơưv Cyril Guillaume Charles Loisel, Bí thư tiv iz đoàn Liên minh Châu Âu ntơưv Việt Nam ntâuk grê: “Tuôx đros côngv ntênhs hôiv cà phê Sơn La, cur pov têx xiv huv cux li Sơn La tsưr ziv huôv star tsoz chos cà phê lok six jông. Cur pov Sơn La lok six muôx txux chi tsưr ziv, đros trâu hâu nov ntơưv qơư thiêz têx qơư, lênhx nênhs sik côngv tsưr ziv uô cà phê.... cur njênhs tiêk cà phê Sơn La thiêz cà phê Việt Nam zuôr uô tâu jông chiê muôx suôz đror bê sâuv ntiêx têz, cux li tâu trơưk Liên Minh Châu Âu (EUDR) têx cui tênhv lok phax tar tsi uô ruôr hiêv jôngr”.

Đhâu 5 hnuz nthuôr uô ntâu hâux lưv piêr kriê, ndis seiz, cxơưz cxiz muôv muôs thiêz sik côngv yưv pênhr, Ntênhs hội Cà phê Sơn La jiês tiv 2 shông 2026 tưz suôx câuv. Têx jiês siz chuôs njiz, seiz lax sik hux jos ntơưv ntênhs hôiv muôx têx krêz hâu cêr, tsưr ziv yiêz trâu lênhx nênhs chos cà phê, têx HTX thiêz doanh nghiệp-cxơưz gra têx xiv huv txix thax tsav chos txos jê jux juk trâu lênhx nênhs sir zôngv chiê huôv tsar uô tâu jông đuô, muôx suôz đror bê uô chôngz lênhx ntâu tus pâuz txos.

Xưk li Phưv Chủ tịch Côx hôiv Nguyễn Thị Hồng vav chiê siêz thâuv dưv ntênhs hội, Sơn La zuôr cxơưz gra Arabica txix thax tsav tox siêz Tây Bắc txos trâu têx ciêz đrôngs lox sâuv ntiêx têz; chiê têx cà phê hâur thax tsav muôs tâu gri, muôx suôz đror bê thiêz cxơưz sơưr đơưk luz nênhx tsâu sor, vav mênhx./.

Lê Hạnh-Riê Lâux cxeik, nhênhv

QƠƯ TSOV TXOS, JÊNHV VƯV THIÊZ TSƯR ZIV TXIV NGAZ TÊZ QƠƯK HÂUR NTU HLÔNGR YIÊZ

 Hôiv nghị BCH Trung ương khóa XIV li Nghị quyết số 22-NQ/TW hnuz 28/7/2026 hêik lok txiv ngaz têz qơưk hâur ntu yiêz li têx qơư tsov txos thiêz jênhv vưv, tsưr ziv zov chênhr zos li chas?

1. Txiv ngaz têz qơưk hâur ntu têz qơưk số tsi tiêk tâu por vêv sâuv thax tsav qơư mak tsênhv tsuv tâu por vêv sâuv tênhx qơư mạng, dữ liệu thiêz têx hạ tầng số zov chênhr.

+ Tsưr ziv txos shông 2030

- Uô tiêr cxiv luôs cêr chei, cơ chế taz por txiv ngaz têz qơưk.

- Uô tiêr cxix luôk seiz car têx tsi jông muôx yưv thiêz canhv pov nzor lok txiv ngaz.

- Cxiv tsa lưx lươngv por vêv txiv ngaz têz qơưk cơưx mênhv, chính quy, txơưx njê, hlôngr yiêz.

- Muôz siêz pênhr xưv por vêv hạ tầng sôr.

- Uô tiêr hâux lưv hlôngr yiêz mật mã trâu hạ tầng sôr.

- Cxiv tsa mạng tsưr qênhx têz qơưk.

- Por vêv mạng thôngz xor mông thiêz dữ liệu.

+ Tsưr ziv txos shông 2045:

Cxiv tsa cxiv luôs ngaz tuk têz qơưk muôx pênhr xưv tas nro; por vêv ngaz tuk truôx jông txix nzor, txix đêz sâuv cxuô vênhv thix, thax tsav; chox ngaz tuk yênhx pênhr jos, đas jos zov chênhr hâur huôv tsar têz qơưk.Thôngx cxix muôz siêz pênhr xưv por vêv ngaz tuk lênhx nênhs, phax tar têx phiv liv, riêz nênhs thiêz têx kror uô hiêv yiêz.

2. Têx jênhv vưv, tsưr ziv:

- Txiv ngaz hâur ntu hlôngr yiêz: Yax kriê chuôz tsar Đảng li lênhs tov, chêx cuk seiz car têz qơưk thiêz zoz qơưx sik côngv txiv ngaz txix ciês xuz thơưx uô chiến lược, njuôs xav, chính sách, dự án huôv tsar.

- Tsi chiê muôx yưv hâux lưv tsi jông thiêx li phax tar: Heik tơưv pênhr xưv por vêv txiv ngaz chế độ, txiv ngaz thể chế; muôz siêz pênhr xưv phax tar thiêz xưv lik têx phiv liv muôx yưv.

- Por vêv txiv ngaz txix nzor, txix đêz: Chêx chôngk txos pênhr xưv njuôk pov tsưr ziv, pâuz tâu qênhx shênhx thiêz chuv tôngv phax tar.

- Txiv ngaz qir txix ntơưv qơư: Heik lol chinhr quyênx ntơưv qơư, lưx lươngv muôx txơưx jênhv thiêz pêx xênhv li pưk txux hâur pov, yưr lir têx kror phiv liv lok ngaz tuk, txiv ngaz.

- Txiv ngaz hâur tênhx qơư yiêz: Nghị quyết tsov cưv heik mênhx txos huôv tsar hạ tầng por vêv, por vêv hạ tầng kỹ thuật thiêz thôngz xor mông zov chênhr, tsưr qênhx sôr, tsưr qênhx dữ liệu; thôngx cxix hêik cov seiz car txiv ngaz đros AI txix ciês ntu cxiv tsa, huôv tsar thiêz kriz uô. Chêx chôngk têx vênhv thix: Txiv ngaz mạng, txiv ngaz dữ liệu, tsưr qênhx sôr, trí tuệ nhân tạo (AI), tênhx qơư thôngz xor mông, hạ tầng sôr, nziêk đas sâuv mạng, têx kror uô cxâuv lok txiv ngaz yiêz.

- Txiv ngaz kinh têr - qơư chiê huôv tsar: Txiv ngaz tênhv tênhz, txiv ngaz đêx, txiv ngaz nhiêx txiêx, txiv ngaz hax huv, chuv tôngv phax tir thêir tsav txênhz muôv muôs, phax tar nxor loanv kinh têr.

- Txiv ngaz lênhx nênhs - seiz pêx xênhv zos tsênhv qơư. Nghị quyết xav tênhv txiv ngaz lênhx nênhs thiêz đas jos pêx xênhv zos iz kror tsênhv hâur chiến lược txiv ngaz têz qơưk: Txiv ngaz luz nênhx, phax tar nênhs phamv cxâuv, taz por sâuv mạng, por vêv pêx xênhv li qênhx thiêz liv zix huv cêr chei, muôz siêz côngv thôngx li pênhr xưv chiv chir por vêv.

- Đối ngoại thiêz sik côngv ntiêx têz lok txiv ngaz: Sik côngv ntiêx têz lok txiv ngaz, chuv tôngv sik côngv, cxaz chuôz car chêx têx vênhv thix txiv ngaz hâur thax tsav thiêz tas nro ntiêx têz, gôngr phênhv paz cxơưz chiê huôv tsar têz qơưk.

- Muôz siêz pênhr xưv por vêv txiv ngaz têz qơưk: Heik tơưv  lok luôs hâux lưv cxiv tsa lưx lươngv, gra siêz pênhr xưv njuôk pov, phax tar, tir their têx luôk hâux lưv tsi jông muôx yưv./.

Bích Thủy-Txâur Vax cxeik, nhênhv