Siz zuôr nzor zos têx cêr cxơưx, phiv liv nhoz tox siêz Điện Biên

Zar tas cik ntơưv jok Nậm Ngám B, xã Pu Nhi, hâur luz tsêr mê greiv, Tình Xênhv Zax, 20 shông, tsênhv max lês uô têx hâux lưv txoz cxơưx trâu tuk nhuôv tuz muôx 2 shông. 3 luz shông đrav ntêx, thâuv nhiv kruôr 17 shông tsênhv lok six hluôk, Tình Xênhv Zax tưz zuôr pox niêv, muôx chuôz muôx zis. Thâuv xênhz zus tâu tuk nhuôv lok, muôx đros ntâu cêr cxơưx, tsi muôx hâux lưv uô truôx, tsi muôx phênhv sâu tâu, 2 niêv txir hluôk luz nênhx phênhv ntâu cux zos khov trâu chuôz zis, têx lâul paz. Tình Xênhv Zax heik: “Siz zuôr nzor li no, ưz njiz trâus lok six ntâu phiv liv cơưk. Hur si ưz 2 niêv txir tsi muôx hâux lưv uô truôx thiêz cux tsênhv tok njôngr txos pos zơưs paz  xưz”.

Hâur jok Nậm Ngám B, tsi tiêk zos Tình Xênhv Zax 2 niêv txir, chuôz zis thiêx njiz trâus li heik sâuv xưz. Ntâu gơưv niêv txir hluôk siz zuôr tsi tâu txưv shông cux njiz trâus cêr txov, phiv liv thâuv nhiv kruôr qir uô nênhx, cxiv tsa chuôz zis, tsi muôx hâux lưv uô truôx, tsi muôx phênhv sâu tâu, lar heik zos thâuv muôx mê tuz mê nhuôv mak ziv txov nhêv đuô. Txix shông 2025 txos nhiv no, ntơưv xã Pu Nhi muôx 7 gơưv niêv txir siz zuôr nzor, ciês 3 luz hlik hâur shôngk shông 2026 muôx 2 gơưv niêv txir. Phênhv ntâu têx gơưv niêv txir no lav siz kơưk lok nhoz uô cê uô ntêx xưz, tsi muôx ntơưr đas cir siz zuôr, uô trâu luôs hâux lưv seiz car thiêz yax kriê, vênhv tôngv ntơưv qơư njiz trâus tsi tsơưs phiv liv. Tix lâus Hạ Xênhv Zax, tsar jok nậm Ngám B, xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên heik pâuz: “Hâur jok mak têx gơưv niêv txir siz zuôr nzor li ntơư luz nênhx njiz trâus lok six ntâu phiv liv, lar heik zos lok sâuv kinh tế, txoz cxơưx trâu têx tuz nhuôs”.

Txix jok tox siêz li Nậm Ngám B, têx gơưv niêv txir siz zuôr nzor cux zos tas nro tỉnh Điện Biên cêr cxơưx lox. Trơưk li thôngz sâu, txix shông 2015 txos nhiv no, Điện Biên muôx zuôr xar 42 cxênhz gơưv niêv txir siz zuôr, hâur co muôx 6 cxênhz ntâu gơưv niêv txir siz zuôr nzor, tsav xar muôx 15%; 51 gơưv niêv txir siz zuôr cxênhz jê. Têx li heik co phênhv ntâu zos tsôngv box heir nênhs Hmôngz, hnuz nhôngs siz zuôr pox niêv txix 15-17 shông, txir nênhx 16-19 shông. Đhâu têx gơưv niêv txir siz zuôr nzor li heik sâuv cux muôx đros ntâu phiv liv, cêr txov. Chôngz lênhx tsuv tso ntơưr tsês cơưv tsi tiêr, chêr xênhz tuz, xênhz zus mê nhuôv tsi tâu hloz tiêr nênhx, uô ruôr hiêv txos lênhx niêv thiêz mê nhuôv đas jos. Thâuv tsi tâu muôx txux chi tsưr ziv txoz cxơưx trâu luz nênhx, tsi muôx hâux lưv uô truôx, tsi muôx phênhv sâu, têx gơưv niêv txir hluôk ziv njiz trâus phiv liv, cêr txov đuô, zôngx ziv trâus yeiz pluôs.

          Pos Mào thị Hậu, uô hâux lưv jênh sôr hâur qơư y tế xã Mường Pồn, tỉnh Điện Biên heik pâuz: Nhoz têx jêx jok tox siêz hâur xã Mường Pồn, niêx shông cux tsênhv muôx chor gơưv niêv txir siz zuôr nzor. Txơưv canr bôv y tế, jênh sôr thiêz têx đoanx thêv tsi so muk yênhx chuôz zis yax kriê, vênhv tôngv, taz sik pêx xênhv cux tsi yuô tâu hlôngr yiêz tsưr ziv, siêz xar: “Iz shông cux muôx 2, 3 gơưv niêv txir siz zuôr li heik sâuv, phênhv ntâu zos tsôngv box heir nênhs tsơưs. Viv têx tuz nhuôs tsi muk cơưv ntơưr lok sik tso ntơưr tsês cux seiz luz nênhx li chas. I zav li niêv thiêz txir siz đrâux, têx mê nhuôv đros pos zơưs nhoz, tsi muk cơưv ntâuz ntơưr lơưv, viv muk cơưv cux tsi muôx lênhx tưs txoz cxơưx. Chor canr bôv y tế txơưr đuô cux tsi so muk yax kriê, vênhv tôngv, taz sik cux muôx yưv li heik tas sâuv. Lênhx niêv tsênhv lok six hluôk, tưz hloz lox tsi tâu tiêr nênhx, xênhz zus mê nhuôv cux tsi muôx tsưr ziv tu, hur tiz si puôr lênhx zos khov trâu pos zơưs đros paz”.

Txix têx heik kriê ntơưv qơư tso pov, siz zuôr nzor tsi tiêk qir txix cêr nênhx phôngz cxưx lok sik tsi yuô muôx txux chi tsưr ziv jênhv pâuz mak tsênhv zos luz nênhx txov nhêv, tso ntơưr tsês, tsi muôx hâux lưv uô truôx, tsi muôx têx lâul kruôz kriê, txoz cxơưx..... Thâuv iz tus mê nhuôv tsi muk cơưv txux chi, tsi muôx hâux lưv uô thiêz tsi pov tov hâur ntêx shor luz nênhx zuôr jông li chas, zuôr txir zuôr pox niêv muôx têx zos qơư khov, iz kro zôngx ziv. Tix lâus Tsưz Xênhv Shôngx, Bí thư Đoanx xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên heik: Iz cxiê chuôz zis tsênhv xar tiêk, têx tuz nhuôs siz zuôr nzor chiê muôx nzir nênhs paz lês uô têx hâux lưv uz no. Iz chas co, chor gơưv niêv txir tsi đas cir siz zuôr ziv uô trâu hâux lưv seiz car njiz trâus phiv liv đuô: “Nhiv no têx gơưv niêv txir siz zuôr nzor thiêz siz zuôr cxênhz jê hâur thax tsav njiz trâus lok six phiv liv xưk li: Tsôngv box heir nênhs tsơưs tsưr ziv xar mak chiê têx tuz nxeik siz zuôr nzor cov muôx nênhs paz uô hâux lưv uz no. Iz cxiê gơưv niêv txir siz zuôr ho tsi muk uô ntơưr đas cir siz zuôr, uô phiv liv trâu hâux lưv seiz car”.

Siz zuôr nzor cux tsênhv zos cêr cxơưx lox nhoz têx jêx jok tox siêz Điện Biên. Chiê  tsi muôx nzir têx cêr cxơưx ntơư đhâu ntâu fâuv, ntâu tiêv, tsuv sir jos txoz cxơưx, cxơưz paz têx nhuôs muk cơưv txux, muôx hâux lưv uô truôx chiê lơưr txoz cxơưx tâu trâu luz nênhx. Viv thâuv têx tuz nhuôs muôx tsưr ziv, hâu cêr muk, lơưr zuôr tsi max siz zuôr, siz sâu lok uô txix gơưv./.

Vũ Lợi-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Bôv Chinhr triv Nghị quyết 57: Sêi đrơưv, sir jos uô tso tsês têx phiv liv chiê huôv tsar yênhx qơư truôx jông trâu huôv tsar khoa học, công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv thiêz hlôngr yiêz sôr

Tsôngv fôngx zưs sơưr đơưk hmor yuô! Tror uô cxix cxuô thiêz kriz uô cov tâu truôx jông Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bôv Chinhr triv, Ban Bí thư têx Nghị quyết, chỉ thị lok huôv tsar zoz zux; khoa học thiêz công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv, hlôngr yiêz sôr têz qơưk. Tsêx trung kriz uô tâu jông têx njiêz luk đrav kaz:

- Sêi đrơưv kho đuô, cxaz nzir, uô cov tiêr cxix cxuô têx cui tênhv chêi lok khoa học, công nghệ, yưv pênhr, yưv pênhr côngz, zuôr muôs côngz, nhiêx txiêx têz qơưk, cxuô zav, sở hữu trí tuệ, nhiêx sê… chiê đơưk kho têx phiv liv, paz muôx tâu têx pênhr jos, cxơưz cxiz, huôv tsar khoa học, công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv, hlôngr yiêz sôr têz qơưk, huôv tsar pênhr jos; hlôngr yiêz tsưr ziv sêiz car, kriz uô têx jênhv vưv khoa học thiêz công nghệ huv đros yênhx kror nhênhz chơưv; hlôngr yiêz sêiz car tài chính hâur kriz uô jênhv vưv khoa học, công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv thiêz hlôngr yiêz zôr, uô cov zôngx ziv tiv zix hâur uô têx ntâuz ntơưr hành chinhr; choz qênhx hâur sir zôngv nhiêx txiêx nhênhz chơưv khoa học, huôv tsar công nghệ.

- Muôx tsưr ziv buôs ti jông, sir zôngv txơưx xar tơưv, tso chêi uô siv trâu têx kror tsênhv tsênhz nhiv kruôr tso tơưv. Xav jênhv muôx njiz trâus têx phiv liv haur nhênhz chơưv khoa học, huôv tsar công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv. Muôx tsưr ziv uô siv chiê doanh nghiệp uô siv côngv nghệ yiêz muôx têz qơưk sêiz car; muôx tsênhv chêi paz cov doanh nghiệp, tsưr tsix, tiz nênhs tsik tsuv muôx txơưx jênhv hâur sir zôngv siv công nghệ yiêz, tsưr ziv kinh doanh yiêz mak zuôr uô hiêv txos kinh têr txix têx qir tiv pâuz tsik tâu. Kriz uô têx cuiv yưv pênhr trâu uô nox xar tơưv, uô công nghệ thiêz hlôngr yiêz sôr.

- Thôngx ziv, uô jông hâux lưv sêiz car têz qơưk lok khoa học, công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv thiêz hlôngr yiêz sôr. Huôv tsar chor viện nhênhz chơưv, tsêr cơưv đại học zos yênhx têx qơưk nhênhz chơưv hênhr, kriz uô truôx jông nhoz nhênhz chơưv, sir zôngv thiêz thox cxov. Yưv pênhr, kho đuô Viện Hàn lâm Khoa học thiêz Công nghệ Việt Nam, Viện hàn lâm Khoa học xar hôiv Việt Nam, đros chor qơư nhênhz chơưv khoa học thiêz hlôngr yiêz xar tơưv zov chênhr têz qơưk. Chiê lok uô ce, tso tsês chor tsưr tsix khoa học thiêz công nghệ uô tsik tâu jông têx hâux lưv. Muôx cơ chế, tsênhv chêi paz, huôv tsar chor tsưr tsix nhênhz chơưv khoa học thiêz công nghệ công lập uô tâu jông hâux lưv; choz qênhx tự chủ, muôx txơưx jênhv trâu tsưr tsix, canr bôv, tài chính, hâux lưv uô; tâu sir zôngv nhiêx txiêx têz qơưk ntiêr chor nênhs muôx txux chi, sir zôngv cxuô zav thiêz txux chi chiê sik côngv khoa học thiêz công nghệ đros chor tsưr tsix, doanh nghiệp. Muôx tsưr ziv tso chêi thiêz cxơưz cxiz chor tsưr tsix nhênhz chơưv, nênhs khoa học yênhx lix thiêz đros sêiz car doanh nghiệp khov trâu têx nhênhz chơưv.

- Zaz zâuv, sir zôngv tâu jông cxuô pênhr jos yưv pênhr trâu huôv tsar khoa học, công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv, hlôngr yiêz sôr têz qơưk. Nhiêx txiêx muôz trâu nhênhz chơưv, huôv tsar khoa học, công nghệ tsuv tâu uô lơưr tsưr ziv cuiv, thôngz đhâu têx cuiv huôv tsar khoa học công nghệ, Kho đuô nhiêx txiêx têz qơưk sir zôngv trâu côngz xưv khoa học thiêz công nghệ cov tsêx trung, muôx tsênhv njiêz. Muôx tsênhv chêi cxơưz cxiz zuôr têx hax huv, zos têx khoa học tâu chor doanh nghiệp hâur têz qơưk nhênhz chơưv, uô tâu. Muôx tsênhv chêi paz trâu nhênhz chơưv, zuôr têx công nghệ, cơưv shâuv, uô trơưk công nghệ yiêz sâuv ntiêx têz./.

Bích Thủy-Lik Thox cxêik nhênhv