Lênhx thương binh luk kriê tsês trâu cxênhx hluôk hnuz no

Hli 7, hâur lênhx bôv đôiv lâul Hà Ngọc Cát luz tsêr, zos thương binh trâus saz hov 4, nhoz jok Tân Tiến, xar Bảo Ái, tỉnh Lào Cai lov jêv đuô hâur niêx hnuz. Têx đoanx canr bôv, đoanx thêv đros tsôngv box hâur jok sik hlôngr tuôx seiz nus, tôngv vênhx lênhx tuz lênhv thâuv ntêx. Sâuv luz trôngx kuz, têx đeiv huân, huy chương tâu đei ntơưv qơư jông tiv zix, thâuv tưs cux tâu zơưv tuôr tsês jông, zos têx tso pov ntu hluôk nênhs tưz sir tas đas jos sơưr tơưv txênhz tir ntâuk tros.

Shông 1972, thâuv nhiv kruôr muôx 19 shông, lơưr têz qơưk li luk hu grus, lênhx hluôk nênhs Hà Ngọc Cát sơưr cêr muk uô tuz lênhv, muk trâu qơư tsav txênhz faz Nam, ntâuk tros châuz hâur tuêv Sư đoanx 304B, Đoanx 559 đhâu co zos Bộ Tư lệnh B3 Tây Nguyên. Zuôr xar 3 shông uô tuz lênhv, zơưv cxaz chuôz 8 jiês ntâuk tsav lox, txix ntâuk tros châuz Đồn Me nhoz Gia Lai shông 1973 txos jiês ntâuk tros châuz ntu ntux yiêz shông 1975 thiêz Chiến dịch Hồ Chí Minh lix xưv. Đhâu 50 shông ntâu, ntu cxaz chuôz tir ntâuk tros châuz chuôk li tsênhv nhoz njôngr hâur siêz tsi plox, ndo txos têx fôngx zưs tưz sir tas đas jos trox nya por vêv têz qơưk...

Thav txos jiês ntâuk lơưr kaz ciês ntơưv qơư tsav txênhz Đồng Dù - faz Tây Bắc Sài Gòn - zos qơư trâus saz ntâu kror sâuv luz chêr, trâus saz 27%, lênhx bôv đôiv lâuk Hà Ngọc Cát heik:

“ Cur jiês ntâuk lơưr kaz ciês zos ntơưv qơư tsav tros Đồng Dù. Thâuv co muôx nhos 10 six tar su, yar ntux cuz sor, ntâuk tros châuz lok six zov chênhr. Muôx iz lênhx fôngx zưs đros zuk iz taz viv, nhoz Quảng Ninh. Tix lâus tuôr B41 chiê tuô yêz tăng, taz sik nhiv kruôr muôz fov tuô mak iz luz muôk txưr za đhâu xưz pưs thiêz tuô trâus ciês sâuv đrik hâu. Tix lâus tuôs ciês ntơưv qơư. Thâuv ntêx, oz cưr tix muk tir ntâuk tros châuz lơưv mak pư uô cê hâur kror qơư, pư uô cê hâur iz luz txax. Hnuz tix lâus tuôs, cur pôngz siêz hênhr. Ntơư zos iz cêr pôngz siêz hâur ntu uô tuz lênhv mak txos nhiv no cur cux tsênhv ndo njôngr txos”.

Txơưv têz qơưk tưz tâu tiêx tul ntêr lok no, taz sik têx cêr pôngz siêz co thâuv tưs cux chuôk li heik zơưv tsuv ndo njôngr txos tsiv grê muôx tâu luz nênhx hôx fênhx nhiv no. Thương binh Hà Ngọc Cát tsik so tâu hu tuôx trâu cxuô luz tsêr cơưv chiê heik kriê têx cêr tir ntâuk tros châuz, paz cxênhx hluôk pâuz tsênhz đuô txos têx cxênhx nênhs tov ntêx tưz sir tas đas jos trox nya chiê por vêv têz qơưk, txix co tsuv muôz siêz zuk li siêz nhiêv têz nhiêv qơư thiêz tsiv grê luz nênhx nhiv no. Hâur têx jiês heik kriê, lênhx tuz lênhv Hà Ngọc Cát thâuv tưs cux heik cxênhx hluôk nhiv no thâuv tưs cux tsuv ndo njôngr txos lịch sử thiêz tuôr tsês têx kror muôx tsiv gri mak chor lâul tưz tas ntâu đas jos trox nya por vêv tâu:

“Têx cêr txov, phiv liv ciês ntơưv qơư tsav txênhz. Taz sik nhiv no coaz tsôngv tiv zix zos pêz tsuv tuôr tâu qơư tiêx tuk, txiv ngaz. Cur lok six xar njôngr, chor cxênhx nênhs tov kaz yax kriê, zaoz zux têx tuz nhuôs, thâuv tưs cux ndo njôngr txos têx lâul li têx côngz đas jos lox thiêz seiz tsiv grê ntu lịch sử. Vav tiêk cxuô cxênhx nênhs sir jos tuôr tsês têz qơưk txưv zơưx mak zuk chor lâuk tưz sir tas đas jos thiêz trox nyar thiêx txênhz tâu”.

Têx hnuz hâur hli 7 no, têx chuôz zis liệt sĩ sâuv thax tsav xã Bảo Ái cux tsik so jênhv tâu cấp ủy, chinhr quyền thiêz têx đoanx thêv li tsov cưv. Tix lâus Phạm Văn Tú chuôz zis muôx lênhx txir zos liệt sĩ Phạm Văn Thi cxaz chuôz oz jiês tir ntâuk tros châuz Pháp thiêz Mỹ. Shông 1972, zơưv trâus saz hnhar ntơưv qơư tsav txênhz Quảng Trị thiêz tov kaz no tâu tas siv nênhx tiv kror cxaz tror huôv moz. Têx tiv phaz li tsov cưv seiz nus, tôngv vênhx thâuv tưs cux uô trâu tix lâus ziv txưv haox đuô lok zuk txir tưz sir tas đas jos, trox nya trâu têz qơưk.

“ Ntâu shông đhâu, têx chiz coaz, đoanx thêv thiêz chinhr quyênx tiv phaz tsik so tuôx seiz nus, tôngv vênhx chuôz zis. Zos liệt sĩ li lênhx tuz nhuôs, cur chuôz zis lok six jông siêz viv tâu chinhr quyênx thiêz têx đoanx thêv moz siêz, tsov cưv txos, thâuv tưs cux ndo njôngr txos têx liệt sĩ li côngz lox, txiêx njis”.

Nhiv no, xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai muôx 165 lênhx nênhs muôx côngz đros cơưx mênhv thiêz nênhs muôx côngz li nênhs cxênhz jê. Đrâuv hâux lưv thêv cxix cxuô têx chế độ paz txưv, bảo hiểm y tế, điều dưỡng, paz tsêr nhoz thiêz seiz nus hâur têx hnuz ntênhs, tsiêz, tiv phaz tsênhv yax six tsưr tsix têx huôx tôngv ndo txiêx pâux njis, tsoz phưz luz nênhx nox nhoz chiê nênhs muôx côngz muôx luz nênhx ziv hnuz ziv truôx tuk. Zơưv Tạ Minh Nhất, Phưv Chủ tịch UBND xã Bảo Ái, puz pâuz niêx shông tiv phaz puôr lênhx phuôx tôngv Cuiv "ndo txiêx pâux njis", huiz tôngv têx tsưr tsix, đoanx thêv cxaz chuôz tsoz phưz qơư nza liệt sĩ, paz txưv têx chuôz zis chính sách thiêz krêz uô ntâu huôx tôngv tsênhv tsênhz chiê zaoz zux cêr chax chês nhiêv têz nhiêv qơư trâu cxênhx hluôk nênhs:

“Six hơưv zuôr txos, xã Bảo Ái zuôr tror krêz uô cxix cxuô Đảng thiêz têz qơưk li têx chủ trương, chính sách đros nênhs muôx côngz; uô cxix cxuô têx chế độ, taz por trơưk lênhx nênhs, côngz fênhx, tsênhz mênhx thiêz tsi chiê muôx yưv têx kror tsi jông. Thôngx cxix chuôz tsar qênhz yuôx, pâuz tsênhz yênhx chuôz zis li qênhx shênhx, chuôz tsar xã hội hóa hâux lưv ndo côngz pâux txiêx njis, tsưr tsix uô jông têx huôx tôngv ndo txiêx pâux njis thiêz zaoz zux chax chês trâu cxênhx hluôk nênhs, sir jos tsik chiê nênhs muôx côngz muôx luz nênhx txov nhêv đuô pir li tsôngv box nhoz qơư nhoz”./.

Trịnh Xuân- Txâur Vax cxeik nhênhv

Pêx xênhv Mường Than muôx cêr shir phaz đhâu trâus đêx ngaz cuôr

Têx qar tsêr zênhx zos chiê trâu shux xênhz cơưv ntơưr lok sik chor qar tsêr njuôk kho moz, nhiv no zos yênhx têx qơưk trâu pêx xênhv trâus đêx ngaz cuôr ruôr hiêv lav nhoz uô ntêx. Ntơưv têx taz viv tsêr cơưv Cxênhx iz thiêz Tsêr cơưv Cxênhx oz xar Pắc Ta, 800 ntâu lênhx nênhs chor jok Chít thiêz Noong Thắng, xar Mường Than ntâu hnuz đhâu cux tsênhv tâu paz chiê nox nhoz thiêz xênhx huôx.

Xar muôx iz ciêz đhâu, hâur têx qar tsêr lav nhoz no, pox nhuôs tâu paz têx zav nox, đêx hâuk thiêz têx hax huv zov chênhr. Chor lưx lươngv ntơưv qơư tưz paz cxuô zav trâu pox nhuôs, uô yênhx pluôs nox, paz trâu pox nhuôs tso siêz hâur chor hnuz njiz phiv liv. Đhâu trâus đêx ngaz cuôr ruôr hiêv, kror pêx xênhv xar tâu tưz tsik zos muôx tâu iz kror qơư nhoz ngaz tuk, mak tsênhv zos têx sir jos paz chiê hla đhâu ntu njiz cêr txov thiêz phiv liv. Chinhr quyền, chor lưx lươngv muôx vax huôv đros chor nênhs siêz jông li têx paz thiêz sir jos tsênhv paz trâu pox nhuôs cov tsik yuô cxơưx. Tsik chiê chor nênhs trâus ruôr hiêv yêiz plaz, muôx tsik txâuk têx zav nox, chor hax huv, cxuô zav muôz paz tsênhv sêi đrơưv tâu xa cov txos qơư, huv lênhx nênhs. Tix lâus Chú Xênhv Cưr, nhoz jok Noong Thắng tsênhv lav nhoz ntơưv Tsêr cơưv Cxênhx oz xar Pắc Ta, hêik pâuz:

“Nhiv kruôr đhâu pox nhuôs jok Noong Thăng thiêz jok Chít trâus ruôr hiêv, pôngz plox lok six ntâu. Nhoz tsêr cơưv xar Pắc Ta no cux truôx tuk lơưv thiêz têz qơưk cux tưz paz trâu pox nhuôs lok nox hâuk, xênhz huôx yênhx hnuz. Uô tsâus têz qơưk thiêz chor nênhs siêz jông tưz paz trâu pox nhuôs sơưr đơưk”.

Txos nhiv no, xar Mường Than tưz txêik tâu 5,2 tiv đêiv ntâu, 25 tấn ntâu cxur, 1.200 ntâu thùng mì tôm, 400 ntâu thùng cuô mik, đros yênhx puô hnaz trik yo, lâux câuz, ntiv trơưs thiêz ntâu zav paz txơưr zos chor cơ quan, taz viv, tsưr tsix, tiz nênhs hâur tas nro têz qơưk muôz paz. Ntâu kror huv tưz tâu xa txos chor tsêr cơưv ntơưr, trạm y têr qơư muôx pêx xênhv tsuv txar lok nhoz thiêz chor jêx jok njiz phiv liv tiv ntux nas chuô. Têx co puz pov tsôngv box tas nro têz qơưk tsênhv sir jos paz trâu qơư trâus đêx ngaz cuôr ruôr hiêv Mường Than. Zơưv Đường Minh Hùng, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Têz qơưk Việt Nam xar Mường Than, tỉnh Lai Châu puz pâuz:

“Thâuv txêik tâu têx paz xar tưz hêik trâu chor bí thư chi bôv, tsar jok, tsar ban côngz xưv mặt trận têx jêx jok pâuz; chiê sêz jêx jok, tiv zix zos chor ziv chuôz zis trâus ruôr hiêv lok vax tsêr, lênhx nênhs, tsoz chos cxuô zav li chak. Xar tưz muôz trâu chor jêx jok thiêz jok zuôr uô bê ntơưr chiê muôz paz trâu chor ziv chuôz zis hâur jok. Đuô li mak ntơưv têx qơư pêx xênhv txar lok nhoz gâuv nhiv no, xar cux muôz paz trâu têx qơư co. Viv li txos six hơưv no pox nhuôs tưz muôx txâuk nox, txâuk hnar”.

Đhâu trâus đêx ngaz cuôr ruôr hiêv, Mường Than tsênhv jux juk tror truôx tuk luz nênhx. Jiês đêx ngaz cuôr ruôr hiêv hnuz 17/7 uô 9 lênhx nênhs tuôs, 11 lênhx nênhs trâus saz, 1.200 ntâu ziv chuôz zis trâus ruôr hiêv thiêz zuôr xar 300 héc ta blêx, jâuz tâuv, tsiêx đêx trâus cuôr yôngz, cxuz ar tas. Trâus ruôr hiêv njuôk xav tas muôx 290 tiv đêiv ntâu. Chôngz lênhx nênhs cux tsênhv tror lok tsik tâu tsêr thâuv tsênhv zuôr tror muôx đêx ngaz cuôr, ar poz nzir.

Đhâu trâus đêx ngaz cuôr, txơưv chor vax tsêr trâus đêx cuôr yôngz, têx liêx têz cxuz ar tas, taz sik cêr siz hluz, siz paz tsênhv muôx nhoz trơưr. Txix chor pluôs mor sor so ntơưv têx qơư lav nhoz, txos chor hax huv tâu thâux txix cxuô qơư tuôx paz trâu Mường Than, tas nro tsênhv paz pêx xênhv ntơưv qơư trâus đêx ngaz cuôr truôx siêz, jux juk cxiv tsa đuô luz nênhx cov truôx tuk./.

Khắc Kiên-Lik Thox cxêik nhênhv