Huổi Pinh zos iz luz jos mê nhoz xã Mường Toong, tỉnh Điện Biên 100% puôr lênhx zos Hmôngz siz chos huôv tsar cêr uô nênhx nhoz. Hâur 10 shông đhâu, tâu Yênhx x Thox tsar jos Huổi Pinh yax kriê huôv tsar uô nox, tsôngv px nhoz no tưz yênhx iz luz jos bluô nux, muôx luz nênhx truôx tuk hâur xã Mường Toong.

Zơưv Yênhx Xênhv Thox thâuv ntêx muôx 4 shông uô công an viên xã Mường Toong. Txix shông 2019 txos nhiv no, zơưv uô tsar jos Huổi Pinh thiêz cux zos Bí thư chi bộ jos. Zơưv Yênhx nhoz uô nênhx ntơưv Huổi Pinh ntêr lok no, zơưv Yênhx pâuz tsênhz tsôngv px nhoz no li têx phêv liv. Co zos ntu xuz thơưx hâur têx shông 2010, iz cxiê ziv chuôz zis muk lơưr vax tsưr Bà Cô Dợ, iz cxiê ziv mak ho mnôngs chor nênhs fêv têx luk nziêk đas chiê cxiv tsa têz qơưk Hmôngz: “Shông 2011 cur uô công an viên, cur pâuz muôx iz cxiê lênhx mnôngs trơưk chor nênhs fêv nziêk đas đros cxiv tsa têz qơưk Hmôngz, tsi truôx siêz huôv tsar uô nox, cur muk yax kriê cux tsi mnôngs. Cur cux kriê tiêk, co zos chor nênhs fêv nziêk đas, cxoz txưv hâuz zâuv cov tsôngv px tsik truôx siêz huôv tsar uô nox. Pêz nhoz uô nênhx mak tsuv sir jos huôv tsar uô nox thiêx tsi txov nhêv, zos mnôngs chor nênhs fêv hâuz zâuv, chuôz zis luz nênhx zuôr txov nhêv, trâus yeiz pluôk, mê nhuôk tsi tâu muk cơưv ntâuz cơưv ntơưr”.

          Mnôngs trơưk nênhs fêv têx luk nziêk đas tiêk, tsi khưr cux zuôr muôx nox, luz nênhx tsâu sor, ntâu lênhx nênhs nhoz jos Huổi Pinh tưz tso liêx têz tsês. Txix co, muôx ntâu ziv chuôz zis trâus yeiz pluôk, mê nhuôk tsi tâu muk cơưv ntơưr. Chiê truôx siêz sir jos hla đhâu luz nênhx yeiz pluôk, tsar jos Yênhx Xênhv Thox chos 2-3 châuv tsoz zuz ciêv fix thiêz chox muk chos sâuv chuôz zis li ar têz. Taz sik, viv tsi tâu muôx chênhz zênhv, chor ciêv fix chos jiês xuz thơưx tâu 2-3 luz hlik txơưv trâus tuôs tas. Shông 2016, zơưv Yênhx zuôr nzir 1 cxênhz tsoz zuz ciêv fix txix tỉnh Lào Cai lok chos. Đhâu 8 shông huôv tsar chos, zơưv Yênhx chuôz zis chor ciêv fix tưz huôv tsar txos 12 hecta: “Thâuv tsi tâu chos tsoz chos ciêv fix mak tsôngv px cux tsi chos kok ntông, tsuôk chos poz cưk chos blêx. Têx ziv chuôz zis muôx liêx mak khưr txâuk nox, ziv tưs tsi muôx liêx mak lok six txov nhêv. Txix thâuv chos ciêv fix, tsôngv px cux tso tsês tsik luôx đrox tsuôs uô têz, hlôngr chiê chos ciêv fix, luz nênhx muôx txâuk nox txâuk hnar đuô”.

          Txix zơưv Yênhx li trâur nuv, 86 ziv chuôz zis nhoz Huổi Pinh tưz muôz têx  ar têz tsuôs chos tsik jông kôngz lôngk chiê hlôngr chos ciêv fix. Taz sik, hâux lưv nriêr qơư muôs ciêv fix cux zos iz kro phêv liv. Cxơưx tsôngv px nriêr tsi tâu qơư muôs mak zuôr tso tsês tsi tror huôv tsar chos ciêv fix, tsar jos Yênhx Xênhv Thox tưz sâu zuôr pox nhuôk têx ciêv fix, đhâu co zơưv ho nriêr cxuô faz tsưr ziv hêik kriê chôngz lênhx pâuz txos tsoz chos ciêv fix ntơưv jos Huổi Pinh: “Thâuv co cur tsi tâu nriêr tâu qơư sâu zuôr ciêv fix, cur tsuv paz tsôngv pox nhuôk sâu zuôr uô li mak pox nhuôk thiêx li njênhs njôngr tror huôv tsar uô nox. Cur sâu zuôr tas muôz jiêz kruôr thiêz đăng trâu sâuv cur li facebook, sâuv trang ciêv fix faz Bắc mak lơưr pov tâu thiêx li hu xor tôngx tuôx thiêz tuôx ciês ntơưv qơư chiê seiz shuôk. Tâu 2 tênhr mak lơưr sâu zuôr, thâuv co tsi zos iz lênhx nênhs zuôr xưz mak muôx lok six chôngz lênhx nênhs tuôx zuôr. Lơưr pâuz txos thax tsav chos ntâu đuô, cur ho sik côngv zuôr zuz ciêv fix trâu pox nhuôk, đhâu co ho paz pox nhuôk sâu zuôr têx hax huv huv ciêv fix”.

          Hlôngr yiêz tsoz chos muôx tsiv grê lok kinh têr siêz thâuv iz hecta ciêv fix muôx phênhv sâu tâu 500-600 tsov đeiv iz shông. Thiếu tá Minh Xênhv Thox- Tsar công an xã Mường Toong puz pâuz: Tsi taz nhoz Huổi Pinh, nhiv no ciêv fix tâu krêz đar chos sâuv tas nro xã Mường Toong, chuôz ndê ar têz chos ciêv fix hâur tas nro xã ndê txos 200 hecta ntâu: “Tus tix lâus no zos iz chuôz zis uô nênhx jông, tsi đros chor nênhs fêv nziêk đas uô têz qơưk Hmôngz. Cưr tix nus muôk tsi mnôngs, tsik uô têx cxâuv chêi têz qơưs, truôx siêz khơưz pas đêx tu zus njês, huôv tsar uô liêx têz thiêz chos ciêv fix. Đhâu chuôz zis co tsưr ziv uô, pox nhuôk hâur jos sik đros cơưv shâuv uô lơưr thiêz tâu hâu nov ntơưv qơư kruôk txos, hâur têx dự án huôv tsar hâur yênhx shông, puôr lênhx zuôr zuz ciêv fix lok krêz đar ar têz chos thiêz huôv tsar chos txos cxuô jêx jos txơưr”.

          Têx hlôngr yiêz jông hâur luz nênhx huôv tsar uô nox nhoz Huổi Pinh muôx tsar jos Yênhx Xênhv Thox tưz sir tas đas jos tsưr ziv yax kriê tsôngv pêx xênhv sik côngv huôv tsar uô nox. Đros trâu têx hâux lưv cxiv tsa thiêz huôv tsar têx thax tsav chos ciêv fix, zơưv Yênhx tsênhv yax mông, vênhv tôngv pox nhuôk tso tsês tsi muk lơưr vax tsưr Bà Cô Dợ, tsi mnôngs trơưk têx nênhs fêv luk hâuz nziês. Zơưv Yênhx heik: Xar muôx luz nênhx tsâu sor, pox nhuôs tsuv truôx siêz khưr uô nox. Thâuv tsôngv px muôx luz nênhx tsâu sor, sđ tso siêz nhoz truôx têz truôx qơư, tsi mnôngs, tsi uô lơưr têx nênhs fêv luk nziêk đas. Co zos têx muôx tsênhz, zơưv Yênhx uô tâu đhâu muôx nhoz jos Huổi Pinh.

Txưv shông thiêz tâu tsar yêz

Hâur luz nênhx niêx hnuz, pêz tsôngv px muk uô liêx têz, muk car ciêz lok sik seiz yuô têx nênhs cxênhz jê khênhr cheix yêz meir, yêz tênhv. Taz sik, chiê taz por truôx tuk, tsôngv px sđ tsuv ndo njôngr têz qơưk iz cui tinhv zov chênhr zos: Tsuv txưv shông thiêx tâu tsar yêz muk lol tâus cêr.

Lơưr Chei tsar yêz muk lol tâus cêr cui tinhv, lênhx nênhs txưv txix 16 shông tror zar sâuv thiêx tâu tsar yêz câux vaz tênhv, yêz meir tênhv hov mê. Thiêz txưv txix 18 shông tror zar sâuv, muôx ntơưr tsar yêz trơưk cui tinhv thiêx tâu tsar yêz meir.

cui tinhv no tsi zos uô phiv liv trâu sđ, mak zos por hưv jông trâu pêz cxuô lênhx cxuô tus. Tsênhv tsênhz tso pov, iz cxiê lênhx mê nhuôv tsi tâu txưv shông cux tsar yêz meir. Tiv tsi tâu muôx tsưr ziv tsar, têk tsi muôx jos thiêz ho tsi pâuz tsênhz txos têx chei cheix tsar yêz muk lol tâus cêr, viv li zôngx ziv uô yêz siz yar siz tsông. Tsênhz tiês, tưz muôx ntâu txuz tsar yêz uô tuôs lênhx nênhs nhoz ntâu qơư li: Chor mê nhuôv tsar yêz muk chênhr, tsi ntông câuk mov por hưv tâuz, njiz yêz lox mak tsi pâuz uô li chas uô yêz siz yar siz tsông, ntos trâus saz, muôx têx uô ruôr hiêv txos txox siê. Txix têx li heik co tsi tiêk zos chuôz zis cêr pôngz siêz, mak tsênhv uô tas nro jêx jok cêr pôngz siêz, cêr cxơưx.

Zos tsar yêz tênhv, yêz meir 16 txos 18 shông shông tsuv trâus bluô.

Trơưk li cui tinhv yiêz, txix hnuz xiêz 01/1/2025, chor tuz nxeik hluôk txix 16 shông txos 18 shông tror zar hâur tsuv trâus bluô nhiêx txix 400-600 cxênhz đeiv, zos tsar yêz mêir txix 50 cm3 tror sâu.

 Phênhv bluô no zuôr tsar ndê hnhar, txix 4-6 tsov đeiv zos chor tuz nhuôs tsar yêz lox, yêz 4 luz los muôx meir thiêz cxuô zav yêz iz zav li yêz ô tô. Lênhx tsưr yêz zuôr trâus bluô txix 8-10 tsov đeiv zos muôz yêz trâu lênhx nênhs tsi tâu txưv shông tsar.

Chiê taz por truôx tuk, tsôngv px tsuv ndo njôngr: Tsik muôz yêz meir, yêz ô tô trâu têx mê nhuôv tsi tâu txưv 18 shông tsar. Chor mê nhuôv tsi tâu txưv shông mak tsuv muk tơư, cheix yêz câux vaz lok sik chor lâul thâux xa. Muôz yêz trâu chor mê nhuôv tsi tâu txưv shông tsar, zôngx ziv njiz trâus têx tsi jông thiêz zuôr trâus bluô nhiêx ntâu./.