VOV4.Sêdang - Tiô xêo dêi Khu pơkuâ cheăng pêi – Mô đô̆i rong râ ƀă rêh ối pơlê pơla kong pơlê Dak Lak, sap apoăng hơnăm troh nôkố, tung kong pơlê hiăng ai 31 roh klâk têa pro 39 ngế vâi hdrêng hlâ, hên tâ châ péa xôh tâng pơchông ƀă roh kố hơnăm nah. Kơxô̆ kố cho vâ tơbleăng tối ‘na tơdroăng pơkuâ vâi hdrêng drêng vâ chê troh rơnó pơtê hriâm. Pro ti lâi vâ kơdroh mâu roh trâm xía vâ klâk têa a vâi hdrêng cho tơdroăng ki pá kal tơdjuôm ivá veăng hbrâ mơdât dêi tâi tâng pơlê pơla. 

Ối chôu pâ hâi ki péa ngế kuăn kơnốu hdrui hlâ, nâ H’Bren Êban, ối a ƀuôn Ea Mâp, pơlê kân Ea Pôč, tơring Čư Mgar, kong pơlê Dak Lak xuân ôh tá kâi gât dêi têa mâ. Nâ ăm ‘nâi, kuăn nâ gá ôh tá chiâng ối môi tíu mê sap ing nah troh nôkố, lăm ulâi, pêi ki klâi xuân djâ dêi kuăn vâ hlối ngăn gá krâu tâ. Laga, kơxo lơ 9/6, xua ai tơdroăng vâ pêi mê nâ hiăng lôi dêi kuăn tiô dêi pâ gá lăm klâng, klâng mê kơtăn hngêi 300m. La mê, bú môi phut tê tro tơngôu iâ kuăn nâ hiăng hmuâ dêi pâ kơtâu troh a long têa ki nếo chiâ achê klâng vâ xah klêi mê hliâk chêng klêh tung long.  ‘Nâi ti mê mâi nâ hiăng hbrok tung long vâ tŏng xo dêi kuăn la ôh pa teăm xếo.

“Tâng rôe nếo tơdroăng rêh ối ăm gá ƀă rơtal liăn mê a mơ-eăm tê tâi dêi klâng chêk vâ rôe tơdroăng ki ăm gá rêh nếo. Nâ púi vâ kuăn tơná châ vêh rêh nếo’’.

Vâi hdrêng brôk dêi rơpó lăm hum têa kroăng, tơdroăng ki rơ-iô dế tơkôm achê

Hlâ tung roh klâk têa mê, ối ai tá muăn ki kơnốu 12 hơnăm – kuăn dêi ngoh Y Dro Niê - xuân ối a ƀuôn Ea Mâp. Ngoh Y Dro Niê ăm ‘nâi, 2 rơnó pơtê hriâm achê kố, kuăn kơnốu ngoh xuân rơtế ƀă ngoh lăm a chêk, klâng vâ veăng kum pêi cheăng. Hâi ki mê, klêi veăng dêi pâ pơchoh klâng, ga pơtê xah prôk ngăn rơtâ tá. Tơmiât dêi kuăn chiâng klê têa hlối hiăng hmâ tiô lăm chêk há mê ngoh Y Dro Niê ôh tá ƀĕng ê, tơngôu ôh tá tối pơchân hdrối ăm dêi kuăn ôh há. Bu  ‘nâi, mê cho hâi ki tiô lăm má mơ’nui dêi ngoh ƀă kuăn kơnốu:

“Dâng 10h mê ăm á vê rơxế tuh tuh, gá pơchoh môi ‘noăng klâng klêi mê  á  tối thế dêi kuăn pơtê xua hiăng tơbrêi, klêi mê ngăn gá ôh tá hlo, á tơmiêt kuăn á ôh tá chu a long, tơmiât xêh gá lăm xế ká, kât kruăn tăng pah nâng peăng pá tá. Klêi kâ hmê ôh tá hlo dêi kuăn lăm kơ-êng peăng pá tá kơdrâ hlo péa to muâk đông kơpêng têa”.

Tiô kơxô̆ riân ngăn dêi Khu xiâm ngăn cheăng pêi Mố đô̆i tro rong ƀă rêh ối pơlê pơla kong pơlê Dak Lak, sap ing apoăng hơnăm troh nôkố, tung kong pơlê hiăng ai 31 hdroh klâk têa pro 39 ngế vâi hdrêng hlâ hên luâ tâ péa hdroh tâng vâ pơchông ƀă hơnăm 2020.  Kơxô̆ vâi hdrêng hlâ klâk têa a 15/15 tơring, pơlê kong krâm, kong kơdrâm dêi kong pơlê Dak Lak, Krông Bông tơring ki ai hên vâi hdrêng klâk têa hên má môi ƀă 8 ngế hlâ.

Klêi mê cho tơring Čư Mgar ai 6 ngế. Tiô jâ Nguyễn Thị Thu Ba, Kăn phŏ pơkuâ Ƀơrô ngăn cheăng pêi Mô đô̆i tro rong ƀă rêh ối pơlê pơla tơring Čư Mgar, kơxô̆ vâi hdrêng klâk têa a kơpong hơngế hơngo, kơpong kơtiê xơpá ôh tá chiâng klê têa, hnê túa hbrâ mơdât klâk têa. Pakĭng mê, Dak Lak ai long, têa klông, têa kroăng, xí vâ tối hên má môi ai a hên tíu, mâu rơchôa têa, long têa, têa kloh, long têa ki vâ tôh loăng plâi dêi lâm trường, dêi mâu rơpŏng hngêi ki pêt kơphế hên…mê chiâng ai tơdroăng klâk têa.

“Tơdroăng rak ngăn vâi hdrêng tung rơnó mơdrăng kô hâi pêi pro kơtăng khât kơpong xah hêi hâi ai hên, vâi hdrêng vâ hêi mê vâi xah hêi xêh a hngêi lơ tiô dêi nôu pâ lăm a klâng chiâk  mê chiâng rơ-iô tâ. Mâu long têa tung kong pơlê kô hên, mâu long trâu a chiâk tung klâng xuân hâi riân tâi mê hâi chêh tơbleăng tối ki rơ-iô’’.

Dak Lak hiăng chêh tơbleăng tíu ki rơ-iô a mâu long kân, long kŭn, a kroăng, a têa long, a têa klông

Pôa Trần Phú Hùng, Ngế pơkuâ ngăn cheăng pêi Mô đô̆i tro rong  ƀă rêh ối pơlê pơla kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, tung hơnăm hdrối, Vi ƀan  kong pơlê Dak Lak ƀă khu hnê mơhno pêi pro xua vâi hdrêng kong pơlê Dak Lak hiăng tơbleăng hên troăng hơlâ hbrâ mơdât xía vâ rong râ a vâi hdrêng tung kong pơlê tối tơchoâm, klâk têa tối krê, môi tiah mơjiâng pro hên kơpong xah hêi ăm vâi hdrêng a mâu tơring cheăm; hnê klê têa a mâu hngêi trung hriâm pơlê pơla.

Pôa Hùng tối tiah kố, mâu troăng hơlâ mê mơhé hiăng pơtối rak vế kơxô̆ vâi hdrêng chiâng klê têa rế ton rế hên, laga, tâng vâ pơchông ƀă tơdroăng ki vâ khât gá xuân hâi tŭm, hâi tơxâng. Vâ kơdroh tơdroăng klâk têa a vâi hdrêng mê kal thế veăng tơmâng hên tâ nếo dêi mâu khu tơrŭm cheăng pơle pơla, mâu khu râ pơkuâ cheăng ƀă malối cho rah ngăn krâu dêi rơpŏng hngêi:

“Ngin mơdêk tơdroăng hnê tối tung rơ’jiu, um tơvi, hlá tơbeăng vâ mâu rơpŏng hngêi nôu pâ ki ai vâi hdrêng pin thế tơmâng ngăn krâu vâi drêng lo pa gong. Mơdêk tâ nếo tơdroăng hnê, chêh tơbleăng a mâu tíu ki tơ’lêi trâm xía vâ klâk têa ăm vâi hdrêng hlo. Pakĭng mê nếo, pâ pơtối po rơdâ tơ’nôm hnê hriâm klê têa  ăm mâu vâi hdrêng, hnê túa klê têa vâ kơdroh tơdroăng vâi hdrêng klâk têa. Pakĭng mê nếo, pâ thế mâu khu râ kăn pro mâu tíu xah hêi, tơniăn ăm vâi hdrêng, malối vâ vâi hdrêng ai tíu xah hêi tung mâu roh pơtê hriâm”.

Hía kuăn ‘nĕng xua tơdroăng xía vâ môi tiah klâk têa cho môi tơdroăng ki sĭng khéa ôh tá chiâng vâ tối dêi hên rơpŏng hngêi. Tơmiât, vâ mơdât tơ-ƀrê  tơdroăng klâk têa a vâi hdrêng thế ai veăng tơmâng pêi pro kơhnâ khât dêi rêm  râ, kơvâ cheăng, kong pơlê, tung mê ai hnoăng dêi rơpŏng hngêi mâu nôu pâ cho ki kal má môi.

Gương tơplôu ƀă tơbleăng