Môi hâi mơ’nui khế pu\n, pôa Y Sê, krâ pơlê (kuăn ngo M’nông) ối a Dak Sak, cheăm Dak Sak, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông djâ ngin lăm pôu ngăn tíu Tơbâ ton nah dêi Tơnêi têa a Inúa ngo 722. Chôu nhang xú le\m tơbâ kơ mâu ngế ki hiăng tơplâ tá troh hlâ xua vâ to\ng kum tơnêi têa, pôa Y Sê krâ pơlê hơ’muăn tối:

‘’Drêng tơplâ, pơlê ngin ngế ki lâi xuân veăng pêi cheăng ăm kăch măng; veăng chiân phái, po, têa ăm mô đo#i kăch măng a Inúa ngo 722. Ngin hmuâ trâm dêi rơpó tung kong vâ chiân phái kế kâ ăm mô đo#i kăch măng. Drêng mê,  ngo Yôk Lắt (ngo 722) tâi tâng to kong. Troh hơnăm 1967, Mih trâ ngo ki kố pro đông, klêi mê thế kuăn pơlê tung pơlê pro lêng ăm vâi, ngế ki lâi oh tá prôk vâi ‘nêk, tôu pâm, mê kuăn pơlê chiâng thế prôk tâi. Nôkố hiăng tơniăn, Tơnêi têa, Chin phuh hiăng tơmâng khât troh kuăn pơlê pin hên tâ. Kuăn pơlê pin châ pêt kơphế, kơxu, kuăn pơlê pin hiăng mơ-eăm pêi cheăng kâ, pêi chiâk pêi deăng’’.

{ăng klâng Dak Sak a rơnó pôe báu

Tung rôh  tơplâ xâ Mih to\ng kum tơnêi têa, Inúa ngo 722 cho đông ki mâu râ dêi lêng Mih – ngu\i. Hâi lơ 22- 23/8/1968, cho tíu pơplâ ki ó rơdêi dế mâu mô đo#i ki xiâm rơtế [ă mâu lêng akố plâ vâ kho\m châ tơbriât xo đông. Rôh lăm pơplâ kố veăng ‘no hnoăng kal khât tung tơdroăng vâ pro tơleăng le\m Đức Lập, po troăng ăm rôh lăm plâ Tây Nguyên, rôh lăm pơplâ ai inâi Hồ Chí Minh ton nah, pro tơleăng le\m peăng hdroh [ă lăm pơplâ pro tơleăng le\m Tây Nguyên tơbleăng le\m tơnêi têa.

Klêi kơ’nâi hâi tơnêi têa châ tơleăng le\m vâ tơbâ troh hnoăng tơplâ ta troh hlâ hnoăng ki kân dêi mâu kăn [o# mâu lêng a Inúa ngo 722, kong pơlê Dak Nông hiăng meăn pro Tíu chêh inâi tơbâ mâu lêng tơplâ khên tơnôu ki hiăng hlâ. Khế 10-2012, Inúa ngo 722 châ mơnhên tối cho tíu tơbâ ton nah râ tơnêi têa.

Pôa Y Sê, krâ pơlê Dak Sak

Nôkố, ngăn ing Inúa ngo 722, kô châ ngăn hlo tâi lâp cheăm Dak Sak, tơring Dak Mil, [ă mâu mơngiơk eăng. Mơ’nui khế pu\n, cho dế rơnó mơdrăng Tây Nguyên, la mâu kơdrum kơphế, kơxái tiu, loăng kơxu xuân ối ngiât. {ăng klâng Dak Sak kân rơdâ kuăn pơlê dế pơxiâm vâ pêi báu, ngăn hlo to báu tum tr^ng le\m tơpok. Troăng kân tơdjêp [ă troăng kân kơxo# 2 [ă troăng kân kơxo# 3 dêi Dak Nông tơkâ luâ cheăm Dak Sak troh a Ngo 722 châ tơnêi têa ’no liăn mơjiâng pro le\m rơdâ.

Ing troăng kân mê hiăng chiâng troăng kân mâu pơlê, thôn pôa Trần Khắc Toản, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Dak Sak, tơring Dak Mil ăm ‘nâi: tung 10 hơnăm hdrối nah, lâp tung cheăm châ ‘no hr^ng rơtuh liăn, mơjiâng pro lối 30km troăng prôk, mâu tơdroăng pêi pro, tơdroăng tơkêa bro hiăng mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, malối a kơpong hdroâng kuăn ngo:  

‘’Sap ing ai tơdroăng thôn pơlê nếo troh nôkố tơdroăng mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơtối tơ-brê. Ai mâu tơdroăng ‘no liăn cheăng, malối pro troăng prôk tung thôn, mê nếo cho tơdroăng rơtế veăng dêi kuăn pơlê ai hnoăng cheăng pêi kơhnâ khât. To 2 pơlê kuăn ngo, tơdroăng rêh ối hdrối hơnăm 2015 kơxo# kơtiê hên, lối 60%. La nôkố kơxo# rơpo\ng kơtiê tung pơlê bú ối dâng 25%, kô cho tơdroăng pêi pro ki tơ-[rê dêi cheăm’’.

Hngêi mơhno túa le\m tro pơlê Dak Sak

Dak Sak nôkố ai 19 to thôn [ă lối 3.600 rơpo\ng [ă vâ chê16 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế, tung mê hdroâng kuăn ngo dâng 15%. Cheăm ki rơdêi ‘na pêi chiâk deăng, [ă ai lối 200 ha báu klâng, vâ chê 6.000 ha kơphế, kloăng tiu [ă mâu loăng plai kâ môi tiah [ơr, plâi nong,  plâi treăng xâk, plâi rơkuâ. Tơdrêng [ă tơdroăng păn kơpôu, ro, pú pái [ă í lối 5 rơpâu to, kuăn pơlê a cheăm Dak Sak ối mơnhông cheăng kâ hên túa păn chiu, păn chói, păn rơkái kong... pro pơxúa tơ-[rê ‘na cheăng kâ.

Ing kơxo# liăn dêi tơdroăng 135, kơjo kum liăn mung hngêi rak liăn kum mâu kơtiê, rơpâu rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng hdroâng kuăn ngo châ mung liăn vâ mơnhông cheăng kâ, kum mâu ngế ai cheăng pêi. Tâi tâng kơxo# liăn pêi lo tung lăm cheăm hơnăm 2019 kố nah châ lối 800 rơtal liăn, kơxo# liăn pê lo riên rêm ngế lối 51 rơtuh luh liăn, kơxo# rơpo\ng kơtiê nôkố pá xôp 4%.

Tíu tơbâ Ngo 722 Dak Sak cho tíu ki hnê mơhno ăm mâu rơxông nếo ‘nâi pâ nhoăm tơnêi têa [ă hnê vâi ai tuăn le\m khên tơnôu dêi kăch măng

‘Na đông kăch măng Dak Sak tung mâu khế pu\n hơnăm ki mê nah, tơdroăng hơ’muăn tối hên malối cho tơdroăng lăm pơplâ a đông lêng ngo 722 tung rôh tơplâ xâ Mih to\ng kum tơnêi têa. Lăm pôu kơpong tíu tơbâ tơnêi têa Ngo 722, chôu nhang xú le#m, tơbâ kô mâu vâi pú, pôa Lê Văn Phượng- Kăn hnê ngăn Khu mâu lêng hơnăm hiăng krâ cheăm Dak Sak, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông tối: Tung rôh plâ [lêi trâng hdrối nah xuân ai hnoăng kân k^n tung hơ’leh nếo nôkố, ngin đi đo tơbâ troh mâu lêng tơplâ khên tơnôu ki hiăng hlâ xua vâ to\ng kum tơnêi têa:

‘’Tíu tơbâ ton nah dêi tơnêi têa drêng pro a cheăm Dak Sak mê hâk tơngăm khât. Mâu kăn [ă kuăn pơlê tung cheăm hâk tơngăm ‘na tơdroăng pêi pro ki le\m tro ton nah dêi kăch măng. Rêm hơnăm, mâu kăn cheăm, mâu khu grup, kuăn pơlê [ă mâu hngêi trung xuân tơku\m po lăm chôu nháng; mê cho lăm chôu nháng a mâu hâi tơbâ mâu ngế rong hlâ hlâ hía, hâi lơ 22.12, Têt mâ khế... ‘’Kâ plâi pâ ngế ki pêt loăng’’, rơxông hdrối nah hiăng tơplâ tá troh hlâ, pleăng hnoăng tơná ăm Tơnêi têa mê pin thế tơbâ troh hnoăng cheăng kăch măng mê ăm mâu rơxông nếo, rơxông kơ’nâi ah vâ vâi ai hiăm tuăn ‘nâ pâ nhoăm tơnêi têa’’.

Quốc Học – Thị Đoắt chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng