Việt Nam ai ivá cheăng ki rơdêi ‘na tơdroăng pêi lo kế tơmeăm ing chiâk deăng [ă kế tơmeăm ki vâ mơ’no tê troh tơngi kong têa ê, tơ’lêi vâ khoh châ chiâng pêi pro tiô mâu tơdroăng pơkâ dêi khu ki mơjiâng pêi lo mê, tơtro, tơ’ló tiô túa cheăng. La châ khât păng ‘nâng, tơdroăng pêi mơjiâng kế tơmeăm Việt Nam tá hâi teăm châ tơtro [ă tơdroăng ki kal vâ dêi kơchơ châu Âu.

Ki nhên ga, môi tiah tơmeăm kơphế cho tơmeăm ki rơdêi má môi dêi Việt Nam, la a mâu hngêi kơchơ kân, ôh tá ai hên mơngế châu Âu ki vâ rah rôe kơphế dêi Việt Nam. Tiô jâ Miriam Garcia Ferrer, Kăn xiâm ngăn ‘na cheăng kâ [ă mơdró dêi Khu tơru\m châu Âu a Việt Nam, ki kal má môi mê cho khu mơdró kâ kal athế tí tăng hlê ple\ng xêh tơdroăng tơkêa pêi, thăm mơdêk ‘na tơdroăng ki mơjiâng kế tơmeăm chiâk deăng vâ tơtro [ă mâu tơdroăng pói vâ. Jâ Miriam Garcia Ferrer ai tối tiah kố:

‘’Ngin ai pơkâ ‘na kơlo ki krá le\m [ă tơniăn kân khât a Khu tơru\m châu Âu [ă ngin pói rơhêng vâ mâu Ko\ng ti mơ’no tê kế tơmeăm mot tung châu Âu pơrá athế rak vế, pêi pro. Mâu kế tơmeăm dêi Việt Nam dế nôkố tá hâi tơtro tơxâng [ă tơdroăng pơkâ dêi châu Âu mê athế thăm mơdêk [ă hbrâ rơnáu.

Tơdroăng mê kô lôu péa mot tung kơchơ dêi châu Âu. Tâng châ tơtro tiô tơdroăng pơkâ dêi châu Âu, kô châ ‘mot tê tung châu Âu, klêi mê, nếo châ pơtối tê a mâu tíu ki ê’’.

Tơpui tơno 'na mơ'no tê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng troh a châu Âu

Tung mâu tơdroăng pơkâ vâ kơjo kum kơdroh pro hnoăng mơhá ing mâu FTA, klêi kơ’nâi CPTTP tá troh a EVFTA ki rơhêng vâ tối, tơdroăng pơkâ xiâm ki mơ’no tê kế tơmeăm. Kố châ ngăn cho tơdroăng tơkêa pêi pơla péa pâ Việt Nam [ă Khu tơru\m châu Âu, xua mê, tơdroăng pơkâ kố bu xúa [ă mâu kế tơmeăm ki ai xiâm kối ing Viêt Nam.

Tơdroăng kố pơklât thế khu mơdró kâ athế tơtro\ng, tung mâu kế tơmeăm ai hên tơmeăm khoăng ki lo ing hên tíu pơrá phá dêi pó, ôh tá tối ai mâu tơmeăm khoăng ki lo ing hên tíu, hên kơpong [ă athế riân ngăn kơlo ki mê i tơtro tiô kơ luât mơdró kâ. Tá péa pâ pơrá ngăn kố cho ki xiâm vâ hbrâ mơdât tơdroăng ki lu lêa tung tê mơdró, kring vế tơniăn ăm tơdroăng ki tơdrăng, tơdâng pơla mâu khu mơdró kâ tung pơla pêi pêt, mơjiâng [ă mơ’no tê mâu kế tơmeăm.

Pôa Jean Jacques Bouflet, Kăn pho\ hnê ngăn EuroCham Việt Nam tối ăm ‘nâi, EVFTA ai túa cheăng ki le\m tro tâ ăm hnoăng pơkuâ rak ngăn tuăn ngôa, mơnhên tối vâ mơhno tíu ki ai kế tơmeăm, [ă mâu khu mơdró kâ dêi châu Âu pói rơhêng vâ ‘no dêi liăn ngân, pơtroh ăm hngêi kơmăi troh a Việt Nam ‘no liăn vâ uâ mơdiê, mơjiâng pro troăng prôk [ă logistic. Pôa Jean Jacques Bouflet ai pơchân tối kơ khu mơdró kâ Việt Nam:

‘’Tơdroăng tơkêa kố ai tơdroăng ki vâ mơnhông krá tơniăn ‘na tê mơdró kâ [ă ngăn kố cho môi roh ki pơloăng mơnúa xiâm [ă mâu kơvâ mơ’no tê rôe kế tơmeăm dêi Việt Nam. Pin kal athế rak vế ngăn tro tiô mâu tơdroăng pói vâ, tơtro khât tung rak vế ngăn tơnêi tíu, mâu tơdroăng luât ki ai tơdjâk troh xiâm kối dêi kế tơmeăm [ă mơ’no tối nhên ‘na kế tơmeăm ki mê, tơdroăng ki pêi pro tiô hnoăng cheăng dêi pơlê pơla dêi khu mơdró kâ, kring vế tơniăn mâu tơdroăng ki tơtro ăm mơngế pêi cheăng. Ki châ khât păng ‘nâng, mơngê ki rôe xuá kế tơmeăm dêi châu Âu ai séa mơnhên ngăn khât ‘na tơdroăng ki kố’’.

Việt Nam dế châ rơlối hên kế tơmeăm mơdró a châu Âu. Mê dế nôkố, ối má 3 ‘na mơ’no tê kế tơmeăm dêi Việt Nam. {ă EVFTA, khu mơdró kâ Việt Nam kô ai roh tơ’lêi hlâu vâ tăng tơdroăng mơdró kâ kố tiô kơ tơdroăng ki hiăng hbrâ rơnáu kân khât vâ rak vế, pêi pro mâu tơdroăng pơkâ, ôh tá xê ngăn mê cho kơnâng ki mơdât. Pôa Tạ Hoàng Linh, Ngế xiâm ngăn ‘na kơchơ dêi châu Âu-châu Mih tối, Khu xiâm ngăn ‘na cheăng kơmăi-tê mơdró Việt Nam mơnhên tối:

‘’EVFTA ôh tá xê tơ’lêi troh [ă tơrêm ngế. Ki xiâm dêi tơdroăng mê ga bu troh a iâ mơngế, mâu khu mơdró, mâu kong pơlê. Khu ngế ki châ tơ’lêi hlâu tung kơvâ pêi chiâk deăng ki xiâm cho mâu khu mơdró kâ, pêi chiâk pêi deăng xúa kơmăi kơmok ki ó [ă mâu kong pơlê, pơlê kong kân kô chiâng tíu ki vâ hbrâ ăm tơdroăng pêi pêt to hdrê loăng. Xua ga, châu Âu pơkal thế hên ó ‘nâng ‘na tơdroăng ai tơdjâk troh tơdroăng rak vế kế kâ, vâ mơnhên ‘na mâu xiâm kối, pơkuâ ngăn ‘na kế tơmeăm’’.

Troh mơ’nui lui, vâ khoh châ tơ’lêi hlâu ki EVFTA ai pơxúa, mê khu mơdró kâ athế ‘mâi rơnêu túa pêi chiâk pêi deăng, túa pêi cheăng kâ, rak vế, pêi pro tơtro ‘na tơdroăng pêi cheăng kâ, tơtro tơxâng [ă mâu kế tơmeăm ki mơ’no tê troh a kơchơ châu Âu. Ki châ tơ-[rê má môi mê, khu mơdró kâ kal athế hlê ple\ng nhên mâu tơdroăng ki xiâm ‘na Tơkêa pêi kơnôm ing mâu tíu ki pơtâng tối tơdroăng nếo ai, rơkong tối pơtâng dêi khu ki hriăn ple\ng, dêi mâu khu râ, klêi mê, ai chêh tối nhên a mâu chương, mâu khoan ki xiâm ga.

Minh Hạnh chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng