VOV4.Sêdang - Ƀă tơdroăng khŏm mơ-eăm “Hbrâ mơdât pơreăng môi tiah tơtrâ xâ”, kuăn pơlê mâu cheăm tơkăng kong a kong pơlê Gia Lai mơhnhŏng tơhrâ xêh rơtế ƀă khu kăn pơkuâ Đảng, khu pơkuâ cheăm, tơring ƀă mâu khu ki ai tơdjâk tơplâ, pơsăm tối tơdroăng cheăng ki prôk lăm – mot lo ôh tá tro tung kong pơlê vâ hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 tâ tú.

Pơreăng COVID 19 a tơnêi têa pin rế hía rế xông tâ tú ó, ôh tá ‘nâi hdrối ƀă pơtối ai ngế nếo tro tung mâu hâi hiăng hluâ. Ƀă a tơnêi têa ki achê cho kong têa Kul, pơreăng xuân xông tâ tú ó a hên kong pơlê, pơlê kong kơdrâm. Xua mê, hên khế hiăng hluâ, khu mô đô̆i Gak kring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gia Lai hiăng đi đo gak a tíu mơdât pơreăng, pêi kơtăng tơdroăng pơkuâ tíu tơkăng kong vâ pêi pro châ tơƀrê “hnoăng cheăng péa xôh”.

Nếo achê kố, Khu xiâm pơkuâ mô đô̆i kong pơlê Gia Lai hiăng pơtroh 48 ngế kăn ƀô̆, mô đô̆i ki rơkê to a tíu tơkăng kong vâ veăng rơtế khu mô đô̆i gak kring tíu tơkăng kong pêi pro hnoăng cheăng séa ngăn, mơdât, pêi kơtăng tơplâ ƀă mâu ngế lăm ngi kong têa ê – mot a tơnêi têa pin ôh tá tro luât, mơdât ôh tá ăm pơreăng xông tâ tú ing troăng tíu tơkăng kong.

Vâ mơhnhôk ivá ó rơdêi dêi Kuăn pơlê tung tơdroăng hbrâ mơdât COVID 19 ƀă tơplâ mơdât lăm ngi kong têa ê – mot a tơnêi têa pin ôh tá tro luât, sap apoăng khế 5 kố nah, Khu râ kăn ai mâ đi đo kơvâ cheăng Đảng kong pơlê Gia Lai hiăng ai mơ-éa pơkâ mâu khu râ kăn cheăng Đảng, khu râ kăn pơkuâ, kơ koan, tíu cheăng, ki má lối cho mâu cheăm kơpong tíu tơkăng kong ngăn tiô tơdroăng cheăng, hnoăng cheăng tơrŭm ƀă mô đô̆i gak kring tơkăng kong mơhnhôk, tơkŭm po tơtro tơdroăng “Tâi tâng kuăn pơlê veăng hbrâ mơdât COVID 19 ƀă lăm ngi kong têa ê – mot a tơnêi têa pin ôh tá tro luât” vâ mơdât lăm ngi kong têa ê – mot a tơnêi têa pin ôh tá tro luât a kơpong tíu tơkăng kong.

Tơpui tơno tơdroăng kố, pôa Nguyễn Trọng Phú – Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Ia Pnôn, tơring Đức Cơ tối ăm ‘nâi tơdroăng pơtâng tối dế châ cheăm tơrŭm pêi pro ƀă hên troăng. Cheăm hiăng pơtroh khu lêng kuăn pơlê ai mâ đi đo to a mâu tíu gak mơdât pơreăng vâ veăng rơtế mô đô̆i gak kring tíu tơkăng kong séa ngăn, mơdât tíu tơkăng kong.

Tơdrêng amê, cheăm tơrŭm ƀă Khu pêi cheăng tung cheăm dêi Đông mô đô̆i gak kring tíu tơkăng kong Ia Pnôn mơhnhôk mâu rơpŏng kuăn pơlê tung cheăm kĭ tơkêa pêi kơtăng mâu troăng hbrâ mơdât pơreăng, ôh tá ăm ai tơdroăng lăm ngi kong têa ê – mot a tơnêi têa pin ôh tá tro luât; teăm tơdrêng tơbleăng, veăng xăm tối mâu ngế pro xôi ƀă hía hé.

Pôa Nguyễn Trọng Phú – Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Ia Pnôn, tơring Đức Cơ mơnhên ‘na ki hlê plĕng pêi tiô pơkâ dêi kuăn pơlê: “Kuăn pơlê tung cheăm pêi tiô kơtăng khât mâu pơkâ ‘na hbrâ mơdât pơreăng. Ai ngế ki ‘na xo kơnốu, xo kơdrâi a peăng kong têa Kul laga sap ing ai pơreăng ôh tá prôk lăm pôu dêi nhŏng o xếo. Hmâ drêng tung pơlê, tung rơpŏng ai mơngế hlâ, vâi krâ xuân krếo phôn kơ-êng, hơlêm ôh tá prôk lăm pôu ngăn’’.

Tiô xêo dêi Khu xiâm pơkuâ Mô đô̆i gak kring tíu tơkăng kong kong pơlê Gia Lai, troh nôkố, a 7 cheăm tíu tơkăng kong dêi kong pơlê hiăng ai 7.763/12.024 rơpŏng kĭ tơkêa pêi pro kơtăng mâu troăng hbrâ mơdât pơreăng COVID 19 ƀă hbrâ mơdât mot, lăm ngi kong têa ê tơkâ troăng tơkăng kong. Đăi ŭi Nguyễn Viết Hoàn – Cheăng kal kí phŏ pơkuâ Đông mô đô̆i gak kring tíu tơkăng kong Ia O, tơring Ia Grai tối ăm ‘nâi: Đông hiăng tơrŭm ƀă tơring mơhnhôk vâ chê 50% kơxô̆ rơpŏng kuăn pơlê tung cheăm kĭ tơkêa.

Tung mê, 78 rơpŏng ai chiâk deăng achê kơpong tíu tơkăng kong, tơneăn; 265 rơpŏng ai nhŏng o xiâm ƀă kuăn pơlê kong têa Kul hiăng pơrá kĭ tơkêa. Pakĭng mê, đông xuân hiăng pơtroh khu mô đô̆i lăm pơtâng tối, mơhnhôk mâu ngế pơkuâ rơxế pơto tơmối, rơxế buis, rơxế lơtreng, plong tuk kĭ tơkêa pêi kơtăng mâu pơkâ hbrâ mơdât pơreăng, ôh tá veăng kum, pơto mơngế lăm tơkâ hluâ tơkăng kong ƀă hía hé.

Klêi kơ’nâi pơchuât nhên mâu tơdroăng xiâm ƀă kĭ a mơ-éa tơkêa, jâ Rơmah Hlên (pơlê Bi, cheăm Ia O, tơring Ia Grai) tối: “Pơreăng cho rơ-iô. Xua mê, vâi krâ pơrá pêi pro tro mâu troăng hbrâ mơdât pơreăng vâ rak vế ivá châ chăn ƀă mâu ngế nhŏng o rơtâ tá”.

A cheăm tíu tơkăng kong Ia Mơr, tơring Čư̆ Prông, tơdroăng pơtâng tối pơtối châ thăm pêi pro ing loa krâ a trăng on tơhrik a mâu thôn, pơlê, pơrá mơ’no a rêm kơxo má, kơxê, mơ’no tung pơla 30 phut/môi roh. Khu pêi cheăng dêi Đông mô đô̆i gak kring tíu tơkăng kong Ia Mơr hiăng tơrŭm ƀă mâu khu cheăng, kơvâ cheăng, khu râ vâ pơtối rak mơ’no tối a loa ki prôk lâp lu vâ tối tơbleăng tơdroăng ƀă 2 nâl, nâl Xuăn ƀă Jarai troh rêm kơtâu ƀă troh rêm chiâk deăng tíu ai kuăn pơlê dế pêi chiâk deăng.

A mâu tíu gak mơdât pơreăng, khu cheăng hiăng thăm pơtâng tối, hnê mơhno kuăn pơlê mâu troăng hbrâ mơdât pơreăng. Pôa Ksor HBlâm, krâ pơlê, ối a pơlê Krông, cheăm Ia Mơr tối ăm ‘nâi: “Loa hâi ki lâi xuân ‘no; kăn ƀô̆ trâm kơbố xuân tối. Troh nôkố, tŭm tơdroăng hiăng mot tung tơdroăng tơmiât, pro pơ’lêh hlê plĕng dêi vâi krâ. 100% rơpŏng kuăn pơlê tung pơlê, tung cheăm hiăng kĭ xêh tơkêa pêi kơtăng mâu troăng hbrâ mơdât pơreăng, ôh tá pro xôi, ôh tá kơtôa, kum ăm mâu ngế tơkâ tơkăng kong. Tâi tâng kuăn pơlê pơrá đi đo kơchăng, hlo ngế tơmối ki lâi mot tung pơlê, mơhé lơ pêi tơdroăng klâi mê pơrá tối ăm khu cheăng’’.

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng