Pó vâi krâ nhŏng o po ngăn ƀai kơxô̆ 1 drăng kố:
VOV4.Sêdang - Môi tiah tơdroăng ki ngin hiăng pơtroh ƀai roh hdrối nah, kong loăng Tây Nguyên hiăng ƀă dế tro ko ‘nhê ó khât, hên khu, ngế pơkuâ ngăn kong ôh pá ‘nâi pro ti lâi drêng kong tro uâ, ko, kếo. Kong tro ‘nhê xua kuăn pơlê, xua khu mơdró kâ, thăm nếo, dế nôkố hiăng hlo ai hên ngế kăn ƀô̆ xuân lăm ko ‘nhê kong, tơbriât tơnêi, tơrŭm, veăng kum ăm khu tong uâ, ko loăng. Ki ó tâ kơ mê, tơdroăng rak ngăn kong hiăng cho tơdroăng ki pá puât, kơxô̆ liăn ki kum ăm tơdroăng rak ngăn kong bú iâ, mê liăn ki mê ối tro khu ngế tong kâ, kâ kơluâ, pro tơdroăng cheăng rak ngăn kong thăm rế ôh tá tơniăn. Pơtối khu ƀai chêh “Tô tuăn xâu lơ hiá kong rơtế ai tá xâu hiá kăn ƀô̆”, mê ƀai vâ pơtroh a hâi kố, ngin ai ƀai ki má péa, dó inâi “Hiăng hlo ai tơdroăng kâ ‘nhê kong”.
Vâ chê 100 ha kong ối tung tíu pêt kong Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Đỉnh Nghệ, cheăm Quảng Sơn, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông, klêi lối 10 hơnăm châ pơcháu, nôkố hiăng ôh tá rak ngăn xếo. U ối a tơdroăng tơkêa kố cho mâu tơdroăng ki tơxup tơbriât ôh tá la lâi chiâng tui pơla kuăn pơlê ƀă cheăm tơring ki hiăng roê, tê tơnêi kong kố ƀă khu mơdró kâ. Môi ngế kuăn pơlê a kơpong tơdroăng tơkêa kố tối tơdroăng ki xơpá dêi tơná xua roê tơnêi ki tro tơxup tơbriât kố ƀă khu mơdró kâ:
“Mâu kơpong tơnêi Kŏng ti xâu ôh tá kâi rak ngăn mê tê ăm ngế ki ê. Mê rơpŏng hngêi á roê xo sap ing Kŏng ti Đỉnh Nghệ sap ing hơnăm 2013 nah troh nôkố. Troh hơnăm 2015 mê kŏng ti ki ton nah hiăng tê ăm pôa Khanh, kăn pơkuâ ki nếo. Sap ing hơnăm 2015 troh nôkố, pôa Khanh chiâng trâm tơdroăng tơxup tơbriât ƀă hên mâu rơpŏng ki roê tơnêi môi tiah á kố”.
Môi tơdroăng tơkêa “kâ ‘nhê kong” a cheăm Quảng Sơn, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông
Tơdroăng tơkêa dêi Kŏng ti Đỉnh Nghệ bu cho môi tung lối châ tơdroăng tơkêa “kâ ‘nhê kong” a Dak Nông, ƀă cho môi tung kơxô̆ tá hrĭng tơdroăng tơkêa ki môi tiah mê a Tây Nguyên. La ôh ti xê to kuăn pơlê, khu mơdró kâ “kâ ‘nhê kong”, môi khu ki ê nếo cho kăn ƀô̆ nôkố châ ‘nâi xuân lăm ko ‘nhiê kong, hdi xo tơnêi ƀă tê mơdró tơnêi kong ôh tá tro luât.
Tơring Ea Súp, kong pơlê Dak Lak cho tíu ki apoăng a Tây Nguyên pêi pro séa ngăn, kăn ƀô̆, kăn pơkuâ, đảng viên veăng hdi xo, xúa tơnêi kong. Klêi kơ’nâi tơbleăng apoang hơnăm 2018 ăm hlo, maluâ nếo châ tơdế kơxô̆ ngế kăn ƀô̆, đảng viên dêi tơring tối hiăng ai lối 1 rơpâu 200 ngế dế hdi tơnêi kong, tâi tâng ƀăng tơnêi lối 2 rơpâu ha.
Ƀă tơdroăng ki kăn ƀô̆, đảng viên veăng hdi xo, tê tơnêi kong a Ea Súp rế hía rế ôh tá tơniăn. Nôkố, tơdroăng ki ko’nhiê, hdi xo tơnêi, tê mơdró tơnêi kong ối hlo ai mâu khu tơrŭm, ai mâu tíu xiâm ki tơkŭm hên tơnêi kong vâ tê, hêak kuăn pơlê ki ôh tá hlê plĕng. Pôa Y Giang Gry Niê Knơng, kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Dak Lak tối, tơdroăng kố ôh ti xê to a tơring Ea Súp ƀă kong pơlê dế pơkâ thế Kŏng an veăng séa ngăn pơkâ tơleăng:
“Ai tơdroăng ki râng ko, ai mâu khu ki ‘mêi ƀă tung mê hnối ai tơdroăng ki kăn ƀô̆ ngin ối tung mê, mơhno ăm kuăn pơlê mot tung kơpong kố, kơpong ki pêi cheăng kâ, pơkâ thế kuăn pơlê hdi xo tơnêi dêi mâu tíu ki pêt, rak ngăn kong. Lơ Ea Súp tối ai tơdroăng ki hêak mâu ngế ki lo ing kong pơlê ki ê, mê vâi bu tâng ối xo xo mơhno vâi tíu ki kố, tíu ki tá,vâi xo liăn mê ah châ lăm tíu ê.
Hên kuăn pơlê tro hêak ‘na tơdroăng kố. Kong pơlê hiăng pơkâ thế Kŏng an séa ngăn, hriăn plĕng ai túa pơkâ tơleăng klêi mâu ngế ki kố”.
Kơ koan ki ai tơdjâk Gia Lai châ ‘nâi tơdroăng ki chêh tối ôh tá tơdrăng ‘na ƀăng tơnêi pêt kong
Ƀă a tơring Krông Bông, tíu ki xiâm má môi ‘na tơdroăng ki ko ‘nhiê kong, kếo ko loăng ôh tá tro luât, kong pơlê Dak Lak sap ing apoăng hơnăm 2020 troh nôkố, pôa Lê Văn Long, kăn hnê ngăn tơring tối, ai mâu tơdroăng ki kum, kơtoâ pơkí ăm mâu khu kếo ko loăng cho sap ing kăn ƀô̆ rak ngăn kong. Xua mê, Vi ƀan hnê ngăn tơring hiăng pơkâ thế Kŏng an tơring lăm séa ngăn, chêh pro tơdroăng, tơdrêng amê hnối séa ngăn tơdroăng cheăng dêi mâu khu pơkuâ ngăn kong ƀă kơ koan ki ai tơdjâk troh:
“Tung pơla hdrối kố nah, mâu tơdroăng trâm ki hên cho tơdjâk troh ngế ki pơkuâ rak ngăn. Ngin hiăng hnê mơhno ăm Kŏng an tơring mơjiâng tơdroăng tơkêa krê, pêi cheăng tơniăn. Pakĭng lăm pơtrui ngăn tơdjuôm, séa ngăn tơdjuôm, khu kŏng an ai hnoăng cheăng séa ngăn, mot tung cheăm, tơring pơkí vâ mơnhên mâu ngế ki râng ko tê mơdró loăng ôh tá tro luât, pơkâ tơleăng mâu tơdroăng ki trâm, tá tơdroăng ki séa ngăn mâu khu lêng ki ai tơdjâk ki ê séa ngăn kum kơtoâ pơkí ăm mâu khu ki kếo ko loăng há lơ ôh”.
Tá hâi pơtê amê, mê “kâ ‘nhê kong” nôkố a mâu kong pơlê Tây Nguyên ối châ hlo hên kăn ƀô̆ “kâ tong liăn”, rak ngăn kong. Ki xiâm môi tiah, Ngế ki séa ngăn kong pơlê Dak Nông châ hlo 12 tíu pêi cheăng, khu tơrŭm chêh tối ôh tá tro lối 12.600 ha kong vâ xo liăn tơdroăng ki rak ngăn kong, phá tơ-ê vâ chê 3 rơtal liăn tung hneăng hơnăm 2014 -2016; ai 14 khu tơrŭm, tíu pêi cheăng chêh tối ôh tá tro ƀăng tơnêi pêt kong teăng vâ châ mơhá liăn tơ’nôm kơxô̆ liăn troh lối 10 rơtal 500 rơtuh a hơnăm 2015 – 2018.
A kong pơlê Gia Lai, khu séa ngăn kong pơlê xuân châ ‘nâi hên tơdroăng ki kâ kơluâ liăn rak ngăn kong. Ki xiâm cho rôh ki pro xôi tâk troh 12 rơtal liăn, hlo ai tơdroăng ki kâ kơluâ a Khu rak ngăn kong rak kơnhŏng têa Ia Grai. Jâ Trần Thùy Thanh, kăn phŏ pơkuâ Khu séa ngăn kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi: xôi ing tơdroăng kâ kơluâ ki hên cho sap ing kơxô̆ liăn ‘no mơhá ăm tơdroăng ki rak ngăn kong.
Rơtế ƀă tơdroăng ki ôh tá vâ tơmâng dêi kơvâ rak ngăn kong mê mâu tơdroăng pơkâ ‘na rak ngăn ‘no hrê tá hâi krá tơniăn hiăng pro ăm mâu khu pơkuâ kong tơ’lêi kâ kơluâ:
“Liăn mơhá ăm tơdroăng rak ngăn kong ôh ti xê iâ. Hên Khu rak ngăn châ mơhá liăn kố gá hên la tâng pơkâ ‘na ‘no hrê mê ôh tá ‘nâi xiâm kối. Liăn ki kố tíu pêi cheăng chiâng xúa vâ mơhá ăm tơdroăng ki rak ngăn kong lơ xúa ăm tơdroăng pêi cheăng dêi tíu pêi cheăng. Laga,’no hrê môi tiah lâi, hrê tơdroăng ki lâi ôh tá ‘nâi xiâm kối.
Mê athế tung pơla séa ngăn ngin hlo hên Khu rak ngăn hrê kơxô̆ liăn ki kố hên khât. La ki kố ôh tá pơkâ nhên mê chiâng pro tơ’lêi ăm tơdroăng kâ kơluâ”.
Kăn ƀô̆ hdi tơnêi kong ah pro pơtro hlá mơ-éa, lơ ngế ki pơkuâ ngăn kong chêh tối ôh tá tro ƀăng tơnêi kong, ƀăng tơnêi pêt kong, chêh tối mâu tơdroăng vâ xo liăn rak ngăn, gak vế kong tơkŭm tơdjuôm cho mâu tơdroăng ki hlo vâ kâ kluâ. Maluâ cho kơxô̆ liăn lơ tơnêi la mê pơrá cho tơdroăng kâ kơluâ, xua mê cho mâu tơdroăng ki kơnía ‘na liăn ngân, chiâng vâ pơkâ, châ pơkâ tung Luât hbrâ mơdât kâ kơluâ.
Ƀă mâu khu ki séa ngăn tá hâi ‘nâi nhên, kơxô̆ rôh châ hlo tung pơla hdrối kố nah mơni vâ tối nếo bu cho môi iâ dêi tơdroăng ki ôh tá ‘nâi. Ƀă kố cho tơdroăng ki ‘mêi, rơ-iô, xua liăn kum ăm tơdroăng rak ngăn kong kố gá hiăng iâ, đi đo ối tung tơdroăng ki ôh tá ai liăn ƀă tro hrê, xo kâ kơluâ mê ki tơƀrê rak ngăn rế hía rế ôh tá tơƀrê.
Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng
Viết bình luận