-Ô krâ pơlê, hơnăm kố hiăng lối 80 hơnăm, pôa hiăng hlo hên tơdroăng ki hơ’leh tung tơdroăng rêh ối pơlê pơla, pâ pôa tối ‘na tơdroăng kố:

Pôa Kon Sơ Ha Wớp: ‘’Á hiăng rêh hluâ pái rơxông. Rơxông Pơhlăng mê tơdroăng ki mơ’nêa hlo nhên. Rơxông Ngụy mê tơdroăng ki pơrah ó ‘nâng. Xua mê tơdroăng ru\m môi tuăn pơla mơngế Xuăn [a\ mơngế hdroâng kuăn ngo ôh tá châ krá tơniăn, đi đo ai tơdroăng pơrah. Rơxông kố á cho krâ pơlê, ngế ki châ kuăn pơlê loi tơngah nhuo#m pâ châ Đảng, Tơnêi têa ăm lăm ngăn [a\ hriâm hên a hên tíu, môi tiah Hà Nội [a\ mâu tíu ki ê mê á hlo tơdroăng ki ru\m môi tuăn pơla mơngế Xuăn [a\ mơngế hdroâng kuăn ngo cho krá tơniăn.

Rơxông Ngụy nah, mơngế hdroâng kuăn ngo ôh tá châ hriâm kân, ôh tá ai kơbố châ pro [ok thái pơkeăng. {a\ rơxông kố mê môi tiah hdroâng hdrê á kố, ai troh 5 ngế pro [ok thái pơkeăng. Nôkố tơdroăng ki tơdâng pơlê pơla mê hlo nhên, mơngế Xuăn pro kăn mê mâu ngế hdroâng kuăn ngo pêi cheăng kơdâm, mơngế hdroâng kuăn ngo pro kăn mê mơngế Xuăn pêi cheăng pá kơdâm, á hlo tơdroăng mê cho tơdâng tơ’mô’’.

-{a\ hnoăng cho krâ pơlê, pôa hiăng pơtâng tối môi tiah lâi vâ kum vâi krâ mơdêk hlê ple\ng, mơjiâng tơdroăng rêh ối nếo?

Pôa Kon Sơ Ha Wớp: ‘’Má môi drêng pơtâng tối ăm vâi krâ hdroâng kuăn ngo tiô khôp, mê ngin krếo vâi krâ rêh le\m tá ‘na châ [a\ ‘na hiâm mơno, thăm veăng mơjiâng pơlê, mơjiâng tơnêi têa mê cho tơdroăng ki thế mơ-eăm apoăng. Má péa nếo cho tơdroăng kring vế, ai kring vế mê nếo tơniăn pêi kâ, rêh ối, mơnhông mơdêk cheăng kâ. Tâng ôh tá ai gâk kring tơniăn mê hía tâi tâng. Xua mê kring vế, gak tơniăn cho hnoăng cheăng apoăng kân tâ mơnhông mơdêk cheăng kâ. Xua mê drêng pơtâng tối, mơhnhôk ăm vâi krâ ngin hmâ kơbông krếo vâi krâ tơdjuôm ivá môi hiâm [a\ tơnêi têa kring vế krá tơniăn rơxông kố, pơtê lôi tơdroăng ki ton tơrôu, ôh tá xông tơtêk, kơtiê kơklêa, vâi krâ thế kơhnâ pêi kâ, mơdêk tuăn ngôa rơkê, mơdêk ki hlê ple\ng rak tơniăn troăng klông’’.

Nôkố kong prâi tíu rêh ối dế tơdjâk ó ‘nâng, mê xiâm kối xuân xua tơdroăng ko ‘nhê kong. Xua mê pôa pơtâng tối ăm vâi krâ ‘na tơdroăng kố môi tiah lâi, ô pôa?

Pôa Kon Sơ Ha Wớp: ‘’Môi tơdroăng nếo mê cho á krếo vâi krâ thế gak ngăn kong vâ ai kong prâi tíu rêh ối le\m, krá tơniăn. Sap hơnăm 1995 troh nôkố a kơpong kố mê tơdroăng ko ‘nhê kong ôh tá ai xếo, a tíu ki ê mê á ôh tá ‘nâi nhên. Tâng Xeăng ối ăm á ivá mê á pơtối mơhnhôk vâi krâ thế gâk ngăn kong krá khât vâ pơlê ngiât – krúa – le\m, xua kong cho vâ ăm pin hiâm, ăm pin ai tơdroăng rêh ối le\m’’.

Mê rak vế khôi túa le\m [a\ xut tah mâu khôi túa ki ôh tá tro tung tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ môi tiah lâi, ô pôa?

Pôa Kon Sơ Ha Wớp: ‘’Á krếo vâi krâ nho\ng o tah lôi khôi túa ki ôh tá tro, môi tiah pâ liăn pơkoăng hdrối nah cho hên ó. Nôkố pin thế xut tah, [a\ tơdroăng kố mê hiăng chôa ‘lâng xut tah. Vâi krâ hiăng hriâm ki rơkê tung xo on veăng dêi nho\ng o mơngế Xuăn, dêi lâp plâi tơnêi. A kơbông krếo vâi krâ nho\ng o thế rah mâu khôi túa le\m mê thế rak [a\ pơtối mơnhông mơdêk… môi tiah chêng koăng, vó drôu, priê pâ rơno\ng thế rak vế’’.

Ô krâ pơlê, a kơpong vâi krâ hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên tối tơdjuôm, a kong pơlê Lâm Đồng tối krê, hdrối nah tơdroăng xo on veăng tá hâi tro hơnăm cho hên, krâ pơlê hiăng pro ki klâi vâ kum khu râ kăn pơkuâ pơlê, cheăm tah lôi tơdroăng kố?

‘’ ‘Na tơdroăng xo on veăng, hdrối hơnăm 2005 mê xo on veăng tá hâi tro hơnăm cho hên, hên ‘nâng mâu ngế xo dêi pó tá hâi tro hơnăm tiô pơkâ, nếo 13, 14, 15 hơnăm hiăng xo dêi pó. Laga sap hơnăm 2006 tơdroăng kố hiăng kơdroh hên. {a\ vâi krâ ki tiô khôp mê ngin xuân ôh tá ăm phêp kuăn pơlê xo dêi pó tá hâi tro hơnăm, 17 hơnăm xuân ôh tá ăm phêp. Mê thế xo on veăng tro hơnăm tiô pơkâ dêi Tơnêi têa, môi tiah kơdrâi thế tu\m 18, kơnốu tu\m 20 hơnăm tơngi klêng’’.

Ing Rơ’jíu Việt Nam, krâ pơlê hôm vâ pơchân tối klâi troh vâi krâ nho\ng o, ki rơhêng vâ tối cho khu vâi hdrêng, ô pôa?

Pôa Kon Sơ Ha Wớp: ‘’Á vâ tối krê ‘na pơlê pơla hdroâng kuăn ngo a Lâm Đồng kố môi tiah mâu hdroâng kuăn ngo K’ho, M’Nông, Mạ [a\ ki ê hía [a\ mâu hdroâng kuăn ngo nho\ng o ki ê thế ru\m môi tuăn, mơ-eăm pêi kâ, xut tah mâu khôi túa ki ôh tá le\m tro, hriâm ki rơkê vâ kum [a\ khu râ kăn pơkuâ pơlê, cheăm mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla. Á krếo tâi tâng mâu rơxông ối nếo nôkố a kong pơlê Lâm Đồng pôi tá pâk chik matu\i, ví mâu tơdroăng ki ‘mêi, thế kơhnâ hriâm tâp, pêi cheăng kâ, hriâm túa ki rơkê tơtro tung hriâm tâp xuân môi tiah pêi cheăng kâ dêi nho\ng o mơngế Xuăn, xuân môi tiah tơdroăng rơkê ki ê tung lâp plâi tơnêi, rak tơniăn troăng prôk [a\ rơxế kơtâu. Vâ la ngiâ tơdroăng rêh ối le\m tro tâ mê thế hriâm, xua tơdroăng mơnhông mơdêk dêi lâp plâi tơnêi kal mơngế ki rơkê, xua mê, á pói vâ mâu vâi muăn thế mơ-eăm hriâm tâp, ru\m môi tuăn [a\ pâ nhuo#m dêi pó’’.

­Hôm, mơnê kơ krâ pơlê hiăng mơdoh chôu ăm vâi krâ tơmâng Rơ’jíu hiăng tơpui tối ki ai khât tung hiâm mơno. Pâ rơkâu krâ pơlê ivá mo sêi têi ‘răng!

Lơ Mu K’Yến rah chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng