VOV4.Sêdang - Khu lêng Đak Tô – Kuân đoân 3, ki ai đông a kong pơlê Kontum hiăng pêi hên tơdroăng cheăng vâ tơbâ 44 hơnăm hâi mơjiâng dêi đông hâi lơ (20/9/ 1972- 20/9/2016). 

Tơkâ hluâ 44 hơnăm mơjiâng [ă xông tơtêk, kăn [o# lêng Đoàn Đak Tô pêi pro hên tơdroăng khên tơnôu. Khu ki kố hiăng ai 2 hdroh châ Đảng, Tơnêi kơdeăn khe#n inâi Khu lêng kring vế Kuăn pơlê, châ diâp Mê dái Hồ Chí Minh, 12 Mê dái Kuân kong, 26 Mê dái tơplâ tơnôu [ă hên tơmeăm kơnía ki ê. Tung tơdroăng ‘’Mố đo#i pôa Hồ Tây Nguyên’’ hâi kố, ngin hơ’muăn tối mâu tơdroăng cheăng dêi Đoân Đak Tô khên tơnôu.

            Khu lêng Đak Tô châ mơjiâng a cheâng ngo }ư Mang Mrai, tơring Sa Thầy, kong pơlê Kontum hâi lơ 20 khế 9 hơnăm 1972, ai 3 Trung đoân [o# [inh: 66, 28, 95 [a\ 8 tiêuh đoân [inh chu\ng kih thuât. Kố pơrá cho đông pêi cheăng ton [a\ hên hơnăm tơplâ xâ a Tây Nguyên.

            Klêi kơ’nâi mơjiâng Khu lêng Đak Tô hiăng châ [lêi trâng kân hên, [lêi trâng roh xông plâ xâ Bắc Bình Vương dêi lêng kong têa ê, châ pơkuâ đông dêi lêng Mih – Ngu\i ing Đak Pek troh a pơlê kong krâm Kontum. Tung roh tơleăng le\m Tây Nguyên, Đông lêng Đak Tô hiăng pêi kêi hnoăng cheăng pơcháu, plâ ‘nhê đông lêng kong têa ê a Đức Lập, veăng tơleăng le\m pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, tơleăng le\m Nha Trang [a\ kơno tuk kơvâ lêng Cam Ranh. Tung hneăng tơplâ inâi Hồ Chí Minh, môi xôh nếo, Đông lêng Đak Tô châ loi tơngah pơcháu hnoăng cheăng plâ xâ pơkuâ tơraih tơ-[ai Tân Sơn Nhất, Khu xiâm tơbleăng cheăng lêng ngu\i [a\ mâu đông lêng pú hmâ tơleăng le\m Sài Gòn.

            Tung roh xông tơplâ xâ gâk kring tíu tơkăng kong peăng mâ hâi lu pá hdroh [a\ tung tơdroăng pêi hnoăng cheăng lâp plâi tơnêi a kong têa Kul, Khu lêng Đak Tô pơtối châ [lêi trâng kân hên, kum gâk kring krá tơniăn tíu tơkăng kong dêi Tơnêi têa [a\ tơleăng kuăn pơlê kong têa pú hmâ hluăn ing hlâ long.

            Apoăng hơnăm 1987 troh nôkố, tiô pơkâ hnoăng cheăng, Khu lêng Đak Tô hiăng vêh a Kontum, đi đo pêi kêi hnoăng cheăng pơtâp lêng, hbrâ rơnáu tơplâ xâ [a\ mơjiâng đông lêng ó rơdêi tu\m têk. Thươ\ng tă Nguyễn Thanh Phong, Khu kăn pơkuâ Đảng kơvâ cheăng khu lêng Đak Tô tối ăm ‘nâi: Hmâ drêng lâi, kăn [o#, khu lêng Đak Tô xuân mơhno cho mơngế mô đo#i Pôa Hồ, hbrâ tơnáu tơplâ, pleăng dêi hnoăng cheăng châ xúa tơniăn le\m hdroâng mơngế, cho vâ tơniăn hơniâp le\m dêi kuăn pơlê. Leh tơbâ 44 hơnăm hâi mơjiâng, cho roh vâ rêm kăn [o#, lêng dêi Sư đoân, hlê ple\ng trâu hơngế tơ’nôm ‘na khôi túa dêi đông lêng. Thươ\ng tă Nguyễn Thanh Phong, tối: Klăng roh leh tơbâ 44 hơnăm hâi mơjiâng Sư đoân, Sư đoân hiăng ai hên troăng hơlâ vâ rêm ngế kăn [o#, lêng châ hriâm tâp tung tơdroăng cheăng tung Sư đoân hlê ple\ng trâu hơngế khôi túa nah, hlo kố  cho tơdroăng ki pơ-ô pơ-eăng, sôk ro. {a\ mâu tơdroăng cheăng ki nhên, tung pơkuâ, hnê mơhno, thăm hbrâ rơnáu tơplâ dêi kăn [o#, lêng, thăm rơkê pơtâp lêng vâ mơjiâng Sư đoân ó rơdêi, tu\m têk’’.

            Pơtối pêi tiô khôi vâi krâ [a\ mơnhông khôi túa le\m tro mê, kăn [o#, lêng khu lêng Đak Tô hâi kố đi đo pêi kêi đeăng hnoăng cheăng châ pơcháu. Tơdroăng hnê pơtâp lêng dêi đông đi đo châ tơ-[rê, rơkê. Mâu tơdroăng xiâm ki pơtâp lêng, re\ng troh drêng ai tơdroăng, pơtâp [ea\n [e\ng tung pêi cheăng, hnê pơtâp a kơmăng [a\ pơtâp tơru\m [a\ [inh chu\ng đi đo châ Khu lêng Đak Tô pêi pro kơtăng. Ki rơhêng vâ tối, tơdroăng tơru\m pơla nge# thua#t lêng Việt Nam [a\ tiô khôi túa dêi Sư Đoân [a\ nge# thua#t pơtâp lêng tiô rơxông nếo, ai râng mâu pháu hơnêa chal nếo đi đo châ khu lêng Đak Tô tơtro\ng. Pak^ng mê, hnoăng cheăng hbrâ rơnáu tơplâ, hmâ vâ a rơxông hơniâp le\m, lơ rơxông tơplâ xâ đi đo châ đông lêng pêi kêi hnoăng cheăng. Tối ‘na ki châ tơ-[rê tung pơtâp lêng, hbrâ tơnáu tơplâ, Đăi tă Trần Đình Việt, Kăn pơkuâ Sư đoân, kăn pơkuâ khu lêng Đắc Tô tối ăm ‘nâi:Ing pơkâ rế hía rế thăm pêi hnoăng cheăng gâk kring Tơnêi têa, khu kăn pơkuâ khu lêng mơnhên thế hnê pơtâp lêng châ tơ-[rê hôm, rơkê, [ea\n [e\ng hbrâ tơnáu tơplâ xâ. Mơ-eăm tâi tâng đông lêng hbrâ tơnáu tơplâ tơtro, tâi tâng tơdroăng pơtâp thế châ tơ-[rê hôm khât, tung mê châ rơkê khât lối 85%. Lối 75% kơ koan đông lêng châ ó rơdêi tu\m têk, vâ pơtối mơhno um méa mô đo#i Pôa Hồ [a\ khôi túa rơkê, le\m tro dêi sư đoân 2 xôh khên tơnôu tung tơplâ xâ’’.

            Mâu hơnăm hiăng hluâ, Khu lêng Đak Tô đi đo tơtro\ng pêi pro tơdroăng pơtâng tối tơtro, mơhno tơdroăng pâ mơnê [a\ mâu kăn [o#, kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo kong pơlê Kontum, tíu ki khu lêng Đak Tô tơplâ xâ, ‘nâi rơkê ple\ng hên tơdroăng. Mâu đông lêng ối tung Khu lêng Đak Tô kum kuăn pơlê lối 1 rơpâu 200 hâi pêi cheăng vâ mơjiâng pro troăng kân drô thôn pơlê, mơjiâng rơchoâ hno têa, mơjiâng hngêi ối, kui tah trâp drô rơchoâ têa, po pông pơchoh klâng chêk [a\ hía hé. Pak^ng mê, kăn [o#, lêng mâu đông đi đo khăm pơlât, kum rơpo\ng kuăn pơlê kơtiê mơjiâng túa mơnhông cheăng kâ, thăm hơbruô kế tơmeăm khoăng ăm mâu rơpo\ng ai hnoăng tơnêi têa [a\ hía hé. {a\ hiâm mơno xua kum kuăn pơlê, um méa mô đo#i Khu lêng Đak Tô hiăng hmâ achê [a\ kuăn pơlê Kontum. Ngoh A U Thành, ối a thôn 5A, cheăm Đak Kôi, tơring Kon Braih, môi tung 2 rơpo\ng kơtiê nếo châ Khu lêng Đak Tô kum pro ăm môi toăng hngêi kơnâ lối 90 rơtuh liăn ăm ‘nâi:   Á sôk ro ‘nâng, châ Sư đoân 10 tơmâng to\ng kum mơjiâng pro hngêi. Á ôh tá la lâi tơmiât á châ mơjiâng hngêi le\m môi tiah kố. Rơpo\ng á nôkố rêh ối ôh tá tô tuăn xâu xi kơchoh mêi. Á mơnê kăn [o# lêng Sư đoân 10 hiăng mơjiâng pro ăm á hngêi’’.

            Kăn [o# lêng Khu lêng Đak Tô đi đo ngăn tơdroăng hriâm tâp [a\ pêi tiô rơkong Pôa Hồ cho pêi cheăng châ tơ-[rê, vâ pơtối pêi tiô túa ton [a\ mơnhông khôi túa le\m tro mê dêi Sư đoân. Kơnôm mê, tung rêm rơxông, rêm hneăng pơrá hlo mâu ngế ki má môi ‘na hriâm [a\ pêi cheăng Tiô Pôa Hồ hnê. Tiêuh đoân 3, Trung Đoân H8 khên tơnôu ôh tá xê to hnê pơtâp lêng rơkê, pơtâng mơhnhôk kuăn pơlê rơkê, mê ối rơkê tung pơtâp mâu lêng rơxông hơnăm ối nếo [a\ rơkê ‘na mơjiâng đông lêng krúa le\m. Đăi u\y Đặng Việt Hùng, Kăn cheăng kal kí Tiêuh đoân 3, Trung đoân H8, Khu lêng Đắc Tô tối ăm ‘nâi:Drêng ai luât pơkâ hbrâ tơnáu tơplâ lơ ai hnoăng cheăng ki pá puât, mê ngin đi đo pêi cheăng tiô Pôa Hồ hnê, vâ ru\m môi tuăn [a\ dêi pó pêi kêi đeăng mâu hnoăng cheăng châ Đảng, Tơnêi têa [a\ khu cheăng pơcháu’’.

            {a\ mâu tơdroăng cheăng châ tơ-[rê tung tơplâ xuân môi tiah tung rơxông hơniâp le\m, Khu lêng Đak Tô hiăng 2 xôh sôk ro châ Đảng, Tơnêi têa diâp inâi Ngế khên tơnôu dêi kuăn pơlê. Tung Sư đoân ai 3 Trung đoân, 5 Tiêuh đoân, 7 Đăi đo#i [a\ 9 ngế kăn [o#, lêng châ kheăn kơdeăn inâi ngế khên tơnôu. Sư đoân châ diâp medái Hồ Chí Minh; 12 medái kuân kông, 36 medái tơplâ xâ mâu râ [a\ hên [âng kheăn kơdeăn ki kơnía git ki ê. Pơtối pêi tiô túa khôi ton [a\ mơnhông tơtêk, mâu kăn [o#, lêng dêi Khu lêng Đak Tô hâi kố dế pơtối pêi hên tơdroăng khên tơnôu, rơkê 44 hơnăm tơplâ, mơjiâng [a\ xông kân dêi đông lêng.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng