Tiô tơdroăng ăm ‘nâi ing hneăng hôp tơpui tơno, mơnúa ngăn ‘na tơdroăng ki pêt Sâm Ngọc Linh [ă pơ’leăng mâ a tơnêi tơbăng [ă kế ki hding kong tô mêi ki vâi pro a kong pơlê Lâm Đồng tung 5 hơnăm hiăng luâ (2014-2019) ăm hlo, pêt Sâm Việt Nam tiô kơmăi kơmok ki nếo mơni kô châ tơ-[rê.

Tâ tá hneăng hôp

Loăng sâm pêt sap ing pơ’leăng tơpo, hmo\ng rêi, lo reăng, ai plâi, dâi le\m, malối, loăng sâm pêt a Lâm Đồng ai rêi [ă xiâm rêi lo le\m, ai trếo saponin tơkâ luâ ki pơkâ dêi Dược Điển Việt Nam. Pơ’leăng châ krí xo sap ing loăng sâm ki 3 hơnăm ngi klêng drêng vêh mơdâ pêt nếo hlo ki hbú hlá, lo hmo\ng lối 80% [ă loăng sâm hlo xông kân le\m.

Yăo sư Tie#n sih Nguyễn Minh Đức, kăn pơkuâ kơbong Dược, Hngêi trung Đăi hok Tôn Đức Thắng, môi tung mâu ngế ki hriăn ‘na khoa hok pêt Sâm Ngọc Linh a kong pơlê Lâm Đồng ăm ‘nâi, klêi kơ’nâi pêt sâm a Lâm Đồng tiô kơmăi kơmok ki nếo hlo ai pơxúa khât [ă tơdroăng ki xông kân dêi sâm Việt Nam.

Mâu loăng sâm Ngọc Linh châ mơdâ pêt [ă pơ’leăng a Lâm Đồng

Kố cho rôh apoăng loăng sâm châ pêt hên h^n a [ăng tơnêi ki tơbăng [ă ai kế ki vâi pro hding tô, mêi. Xuân cho rôh apoăng loăng sâm châ pêt troh a Lâm Đồng cho tíu ki thông, kong prâi hngiú tô krâ kơvâ [ă kơtăn kơpong tíu ki pêt sâm Ngọc Linh.

‘’{ă tơdroăng ki châ tơ-[rê pêt sâm a Lâm Đồng po ăm tơdroăng ki loi tơngah a hên kong pơlê ki ê tung lâp tơnêi têa pin. Sap ing Lâm Đồng ngi klêng [ă tíu ki a ‘ngêi [ă ki tô hngiú môi tiah mê, pơrá chiâng vâ pêt sâm. Malối Lâm Đồng tâng pêt tung rôh kố pêt sâm tiô kơmăi kơmok chal nếo pin kô châ hên tâ, re\ng tâ. {ă tơdroăng ki loi tơngah Lâm Đồng kô chiâng môi tung tíu xiâm pêt sâm Việt Nam tung la ngiâ’’.

Loăng sâm ki hiăng châ môi hơnăm châ mơđah tơbleăng a hneăng hôp

Tie#n sih Phạm S, kăn pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Lâm Đồng tối tiah kố, ‘na tơdroăng ki loăng sâm Ngọc Linh xông kân le\m a Lâm Đồng ôh ti xê mơnhên xiâm ki nếo ‘na tơdroăng ki xing xoăng pêt hơngế má môi ‘na peăng hdroh dêi loăng sâm mê ối kum pro ai sâm tê yă kơnâ [ă dâi le\m, kum rak ngăn ivá châ chăn kuăn pơlê, veăng kum tung mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối pơlê pơla, ôm hyô [ă rak vế tơnêi tíu dêi Lâm Đồng.

‘’Ho\ng tơdroăng ki hriăn ngăn Sâm Việt Nam ăm hlo tiah kố ki xông kân gá re\ng. Tơdrêng amê mâu trếo saponin tung tâi tâng sâm ôh tá iâ tâng pơchông [ă kơpong pêt ki xiâm. Xua mê, tung la ngiâ ah, kong pơlê kô pơcháu ăm Khu ngăn Khoa hok – Kơmăi kơmok rơtế [ă kơ koan ki ai tơdjâk troh pơtối hriăn ngăn [ă hbrâ pơkâ túa ki pêt tiô troăng ki xúa kơmăi kơmok chal nếo.

Khu ngăn chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê pơtối tối tơbleăng vâ rế hía rế pêt [ă túa pơkâ ki hên ó tung la ngiâ a kong pơlê Lâm Đồng’’.

{ă mâu tơdroăng ki pêi pro châ tơ-[rê tung tơdroăng pêt sâm Ngọc Linh pêt tơ-[rê a kong pơlê Lâm Đồng, Pho\ Yăo sư-Tie#n sih Lê Quốc Doanh, kăn pho\ ngăn chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê loi tơngah, loăng sâm kô re\ng chiâng môi tung mâu loăng ki mơnhông mơdêk cheăng kâ xiâm dêi kong pơlê Lâm Đồng.

Ing mê, kuăn pơlê kô ai rôh châ xúa mâu kế tơmeăm sap ing sâm [ă yă tê tơtro vâ rak ngăn ivá châ chăn [ă sâm Việt Nam kô re\ng chiâng kế tơmeăm ki châ tê ngi kong têa ê.

‘’Khu xiâm ngăn Khoa hok kơmăi kơmok [ă Khu xiâm ngăn chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê xuân hiăng mơjiâng hên hnoăng cheăng tá khoa hok hriăn ngăn tá tơdroăng ki mơhnhôk pêt vâ to\ng kum kong pơlê, mâu khu mơdró kâ tung tơdroăng ki pêt loăng pơkeăng tối tơdjuôm [ă loăng sâm tối krê.

Á loi tơngah tiah kố [ă tơdroăng ki châ tơ-[rê ki apoăng rơtế [ă mâu túa pêt tơtro [ă ivá mơ-eăm dêi mâu khu hriăn ngăn ‘na khoa hok, mâu khu mơdró kâ, malối tơdroăng to\ng kum dêi mâu khu ki rơkê ple\ng, mâu khu tơru\m Hàn Quốc [ă kho\m mơ-eăm dêi kong pơlê Lâm Đồng, á loi tơngah tiah kố, sap ing tơdroăng ki ngăn châ xúa kơmăi kơmok chal nếo tung pêt sâm Việt Nam kô chiâng tơdroăng ki khât [ă châ tơ-[rê má môi’’.

Tuấn Anh chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng