Lối 600 ngế vâi o hok tro hngêi trung râ má péa Phan Đình Phùng, cheăm Hơ Moong, tơring Sa Thầy veăng hnê tối tơdroăng ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung’’ xua  Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong  dêi kong pơlê Kon Tum tơku\m po hdrối vâ mot hơnăm hriâm nếo 2019-2020. Veăng tơdroăng kố, rêm ngế vâi o hok tro châ to\ng um sap ing 5-8 kơxâp hlá mơ-éa chêh, hlối châ hlo hên tơdroăng xah hêi ro, môi tiah tí tăng ‘nâi ple\ng ki kal dêi hyôh kong prâi ‘na kong kế, ki tơ-[rê dêi kơxo# liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong um kơchuâ mơho tối troăng hơlâ, ki tơná tơmiêt dêi tơdroăng rak ngăn kong, mơdêk pêt kong [ă hiá hé. Sôk ro xua châ veăng pêi tơdroăng kố, o Nguyễn Thị Minh hok tro lâm 9A, ăm ‘nâi tơdroăng tơná tơmiêt:

‘’ Tơdroăng ki ai pơxúa. A châ môi pôe hâi lăm pêi cheăng a hlo ai pơxúa. Ing tơdroăng ki mê a châ hbru ăm hlá mơ-éa hriâm, châ xo Muâk. A tâ dêi tơná hlê iâ ‘na tơdroăng rak ngăn kong [ă ple\ng tâ tơdroăng ki kal dêi kong. Kong cho kal khât [ă tơdroăng rêh ối dêi pin mê pin thế rơtế [ă dêi rơpó veăng rak ngăn kong’’.

Tơdrêng [ă tơdroăng tơmiêt klêi veăng pêi tơdroăng hnê tối ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung ‘’, o Nguyễn Thị Kim Oanh, hok tro lâm 9A, Hngêi trung râ má péa Nguyễn Du, cheăm Diên Bình, tơring Đăk Tô, tối tiah kố:

‘’ Tơdroăng pêi pro mê ai pơxúa khât. {ă a hlo tơdroăng kố kô kum ăm ngin hlê tâ ‘na rak ngăn kong xua kong cho hlá xôu ngiêt le#m dêi kuăn mơngế. Rak ngăn kong xuân cho rak ngăn tơdroăng rêh ối dêi pin. Rơtế tơchoâm ivá vâ kring vế kong, thế pêt hên loăng ngiêt tung kơdrum hngêi trung, rak ngăn hên loăng ngiêt vâ ăm hyôh kong prâi rế le\m krúa.

Tơdroăng hnê tối ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung’’ hơnăm kố châ Khu râng liăn mơná ăm hnoăng rak ngăn [ă pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tơku\m po a 190 to hngêi trung râ má môi [ă râ má 2 dêi 75 to cheăm, pơlê kân  ai pêi pro tiô pơkâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong.

Tơbleăng tơdroăng rak ngăn kong châ in a kơtôu hlá mơ-éa chêh.

Thái Lê Văn Hảo, Ngế pơkuâ hngêi trung râ má péa Phan Đình Phùng, cheăm Sa Thầy ăm ‘nâi, [ă lối 86 ngế hok tro dêi hngêi trung cho kuăn ‘ne\ng hdroâng kuăn ngo ai tơdroăng rêh ối tung rơpo\ng hngêi trâm hên xahpá, Tơdroăng hnê tối tơbleăng  ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung ‘’ Xua  Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum  tơku\m po a poăng hơnăm hriâm nếo ai hên tơdroăng ki pơxúa’’.

‘’ {ă ngin o kơpong hdroâng kuăn ngo môi tiah hngêi trung ngin kố tơdroăng rêh ối xahpá, mâu vâi o châ to\ng kum ing tơdroăng rơtế kố râ mê cho kơdroh  môi iâ ki xahpá [ă kum ăm vâi o châ lăm hriâm a hngêi trung tung mâu hâi apoăng dêi hơnăm hriâm. Ing tơdroăng in a hlá mơ-éa chêh mê mâu hâi hriâm lơ mâu kơmăng hriâm [ai vâi o hlo tơdroăng chêh hnê. Mâu vâi o pơchuât [ă hlê ki pơxúa [ă ki kal dêi tơdroăng chêh mê, mâu vâi o ko cho môi tơdroăng hnê tối vâ hnê troh kuăn dêi nho\ng o nôu pâ [ă kuăn pơlê’’.

Hbru hlá mơ-éa chêh ăm mâu vâi o hok tro.

Plâ 4 hơnăm hlối châ Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum  tơru\m [ă Tơdroăng hnê tối ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung ‘’ ăm mâu vâi o hok tro hdrối vâ mot hơnăm hriâm nếo, cô Hoàng Thị Thanh Hải, Ngế pơkuâ hngêi trung râ má péa Nguyễn Du, cheăm Diên Bình, tơring Đăk Tô, ăm ‘nâi:

‘’ Tơdroăng dêi Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum ai môi tơdroăng ki pơxúa kân khât  [ă tâi tâng vâi o  hok apoăng mot hơnăm hriâm nếo. {ă malôi ki kân tâ [ă hok tro rơpo\ng kơtiê, hok tro kuăn ngo. Kơdroh ki hngăm  ăm tâi tâng mâu vâi o hok tro [ă rơpo\ng hngêi drêng mot hơnăm hriâm nếo. Pak^ng mê mâu hlá mơ-éa chêh dêi Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong diâp ăm hlá mơ-éa chêh ăm tâi tâng vâi o hok tro châ in mâu LOGO hnê ‘na kong, mâu vâi o kô hlê hên tâ ‘na ki pơxúa dêi kong. Ing mê, mâu vâi o cho mâu ngế ki hnê tung rak ngăn [ă mơnhông pêt kong a pơlê cheăm tơná’’.

Tung tơdroăng hnê tối ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung’’ hdrối vâ mot hơnăm hriâm nếo 2019-2020, tâi tâng kơxo# liăn ăm dêi Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng diâp ăm lối 66.000 ngế hok tro râ má môi [ă râ má péa kô lối 400 rơpâu kơxâp hlá mơ-éa chêh. Pak^ng mê a 10 to hngêi trung ối hbru ăm 5.000 to muâk chep [ă chếi vâ hding tô ăm vâi o.Tối ki tơ-[rê dêi tơdroăng kố pôa Thái Ngọc Châu, Kăn xiâm phio\ hnê ngăn Vi [an cheăm Diên Bình, tơring Đăk Tô ăm ‘nâi:

‘’ Nôkố tung cheăm Diên Bình ai 217 ha kong, tung mê ai 57 ha kong ki ai liăm mơná hnoăng rak ngăn.  Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong dêi kong pơlê Kon Tum tơku\m po tơdroăng hnê tối ‘’ Rơtế [ă vâi o troh hngêi trung hơnăm 2019’’ [ă kong pơlê pêi pro tơdroăng kố ai pơxúa khât. Xua mê tung cheăm tơdroăng mơnhông cheăng kâ ối ai mâu thôn hok tro ôh tá ai hlá mơ-éa chêh vâ lăm hriâm. Tơdroăng kố tơdjâk kân troh tơdroăng ki mơhnhôk, lông ăm vâi o mơ-eăm lăm hriâm . Tơdroăng hnê tối rak ngăn mơdêk pêt kong vâi o thăm rế hlê  ple#ng. Mâu vâi o cho mâu ngế ki xiâm hnê tối tro má môi [ă rơpo\ng hngêi, [ă kuăn pơlê a tíu vâi o rêh ối kô veăng ‘no hnoăng rak ngăn kong tro tâ tung cheăm tung la ngiâ’’.

Pôa Phạm Hồng Việt, Kăn pho hnê ngăn Vi [an cheăm Hơ Moong tơring Sa Thầy tối:

‘’ Tơdroăng hbru hlá mơ-éa chêh ăm vâi o hok tro a hdrối vâ mot hơnăm hriâm nếo xua Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong dêi kong pơlê Kon Tum hbru ăm sap ing hơnăm 2016 nah troh nôkố. Tơdroă ng kố pro pơxúa [ă veăng ‘no hnoăng ăm vâii o hok tro ai tu\m mâu tơdroăng vâ châ troh a lâm hriâ. Ccho môi to cheăm kơtiê xahpá ta troh nôkố kơxo# rơpo\ng kơtiê mơhé hiăng kơdroh la tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê tung cheăm Hơ Moong ối trâm hên xahpá. Malối  ki hlê ple\ng dêi kuăn pơlê tung tơdroăng hbrâ ăm mâu vâi muăn kuăn cháu vâ troh a lâm hriâm ối xahpá khât. Mê Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi kong dêi kong pơlê Kon Tum pêi mâu tơdroăng môu tiah mê tơdjâk troh ki vâ hlê ple\ng dêi mâu ngế tung kuăn pơlê [ă malối cho mâu vâi o hok tro tung tơdroăng veăng lăm hriâm vâ vâi o hlê ple\ng’’.

Ngế chêh hlá tơbeăng ai roh tơpui tơno [a\ pôa Hồ Thanh Hoàng, Kăn pơkuâ Khu râng liăn mơhá hnoăng gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong kong pơlê Kon Tum ‘na Tơdroăng pơtâng tối ‘’Rơtế prôk [a\ vâi o troh hngêi trung’’ châ Khu râng liăn pơtối mơ’no liăn kum ahdrối vâ mot hơnăm hriâm nếo plâ 4 hơnăm kố nah.

Êng-Ô pôa, kố cho hơnăm má 4 pêi pro tơdroăng Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung. Hơnăm kố Tơdroăng ai tơdroăng ki nếo tâ tâng pơchông [a\ hdrối nah há?

Tiâ: Hơnăm kố cho hơnăm má pu\n Khu râng liăn mơhá hnoăng gâk ngăn [a\ mơnhông pêt kong kong pơlê Kon Tum pêi pro tơdroăng pơtâng tối ‘’Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung’’. Hơnăm kố ngin xuân hiăng mơ-eăm hên, pơhlêh tơdroăng, túa pêi, djâ mâu tơdroăng tơbleăng nếo tâ [a\ mâu tơdroăng tơbleăng ki pơxúa tâ tung tơdroăng gâk ngăn, mơnhông pêt kong [a\ pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong. Hơnăm kố ngin hiăng in tâi tâng mâu tơdroăng tơbleăng a muâk vâ xing xoăng ăm mâu vâi o hok tro a mâu hngêi trung tơku\m po leh. Mâu tơdroăng tơbleăng tối xuân achê tâ [a\ mâu vâi o hok tro xuân hiăng hlê ple\ng tơdroăng kố xua mê hiăng xông tơpui mâu tơdroăng ki tâ dêi mâu vâi o. Mâu thái cô xuân hiăng achê [a\ tơdroăng pơtâng tối ‘’Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung’’.

Êng-‘Na ki kân dêi tơdroăng ‘’Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung’’ hơnăm 2019 kố châ pôa pơtối rak tiah lâi?

-Tiâ: Ki kân dêi tơdroăng pơtâng tối ‘’Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung’’ hơnăm kố châ Khu râng liăn hnoăng mơhá gâk ngăn [a\ mơnhông pêt kong a kong pơlê Kon Tum pêi pro tung 75 cheăm, pơlê kân ăm 190 hngêi trung râ má môi, hngêi trung râ má péa dêi mâu tơring ai kong ối tung kơpong ki gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong. Kơxo# kơxop mơ-éa hơnăm kố ngin in mâu tơdroăng tơbleăng a lối 400 rơpâu kơxop mơ-éa [a\ in tơdroăng ki tơbleăng lối 5 rơpâu muâk xing xoăng ăm mâu vâi o hok tro. Ing tơdroăng pêi cheăng kố á pói tơngah kô hnê ăm mâu vâi o hok tro ‘na pơxúa, ‘na hnoăng gâk ngăn kong dêi mâu vâi o. Ing mâu vâi o troh mâu nôu pâ lơ hok tro, mâu thái cô xuân môi tiah lâp pơlê pơla ‘na gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong [a\ pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong.

Êng: -Tiô pôa mâu thái cô ki rơhêng vâ tối cho mâu hok tro hiăng tơdah Tơdroăng ‘’Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung’’ dêi mâu pôa tâ môi tiah lâi?

Tiâ: Tiô á mâu thái cô, mâu vâi o hok tro sôk ro tơdah tơdroăng  pơtâng tối ‘’Rơtế [a\ mâu vâi o troh hngêi trung’’. Mâu vâi o cho sôk ro châ Khu râng liăn mơhá hnoăng gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong to\ng kum kơxop mơ-éa chêh ai in mâu tơdroăng tơbleăng tối pơtâng tối Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung. Tơdroăng pơtâng tối pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng gâk ngăn kong, pêt mơjiâng kong. Mâu vâi o xuân hiăng ple\ng mâu tơdroăng ki pơxúa dêi mâu tơdroăng kố.

Êng: Tiô mơnhên dêi pôa ki châ tơ-[rê dêi Tơdroăng ‘’Rơtế [a\ vâi o troh hngêi trung’’ kố ai tơdjâk môi tiah lâi [a\ tơdroăng pơkuâ gâk ngăn kong tung kong pơlê Kon Tum?

Tiâ: Ing tơdroăng ti tăng ple\ng tơdroăng pơtâng tối ‘’Rơtế vâi o troh hngêi trung’’ châ ngin pêi pro a mâu cheăm, pơlê kân tung kơpong ki mơhá hnoăng liăn gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong hiăng troh lâp lu pơlê pơla tíu mâu vâi o hok tro rêh ối. Châ tơ-[rê kân k^n tung tơdroăng pơtâng tối ‘na troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong dêi kong pơlê. Túa pêi kố hlá châ tơ-[rê tiô pơkâ dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong cho pơtâng tối troăng hơlâ mơhá hnoăng gâk ngăn kong, tơdroăng gâk ngăn mơnhông pêt kong troh mâu vâi o hok tro, mâu thái cô yăo, mâu nôu pâ hok tro, xuân môi tiah tâi tâng pơlê pơla tíu mâu vâi o hok tro rêh ối. Tơdrêng amê xuân kum ăm mâu vâi o hok tro, ki má lối cho mâu vâi o hok tro a kơpong hơhngế hơhngo, kơpong ki pá puât má môi ai kơxop mơ-éa chêh vâ troh hngêi trung kơdroh môi iâ tơdroăng pá puât ăm mâu vâi o tung tơdroăng rêh ối.

Êng: Hôm mơnê kô pôa hên hiăng tơpui tơno tơdroăng kố!

Khoa Điểm chêh

Gương [ă A Sa Ly tơplôu [ă tơbleăng